{"id":4170,"date":"2024-10-01T08:00:00","date_gmt":"2024-10-01T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/choroba-lesniowskiego-crohna-a-wodor-co-warto-wiedziec-o-badaniach\/"},"modified":"2024-10-01T08:00:00","modified_gmt":"2024-10-01T06:00:00","slug":"choroba-lesniowskiego-crohna-a-wodor-co-warto-wiedziec-o-badaniach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/choroba-lesniowskiego-crohna-a-wodor-co-warto-wiedziec-o-badaniach\/","title":{"rendered":"Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna a wod\u00f3r co warto wiedzie\u0107 o badaniach"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Dlaczego bada\u0144 o wodorze w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna nie mo\u017cna interpretowa\u0107 tak samo jak bada\u0144 w ca\u0142ym IBD?<\/strong><p>Badania o wodorze w <strong>IBD<\/strong> nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 automatycznie na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna, bo wiele z nich dotyczy modeli zwierz\u0119cych albo pacjent\u00f3w z wrzodziej\u0105cym zapaleniem jelita grubego. Crohn ma inny przebieg, lokalizacj\u0119 zmian i profil powik\u0142a\u0144, dlatego wyniki z <strong>UC<\/strong> lub og\u00f3lnego \u201ezapalenia jelit\u201d pokazuj\u0105 raczej kierunek ni\u017c gotowy wniosek dla tej choroby.<\/p><\/li><li><strong>Co pokazuj\u0105 badania przedkliniczne o wodorze w modelach nieswoistych zapale\u0144 jelit?<\/strong><p>Badania przedkliniczne pokazuj\u0105, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce zmniejsza\u0107 stan zapalny jelita, ogranicza\u0107 uszkodzenia tkanek i poprawia\u0107 og\u00f3lny przebieg choroby w modelach laboratoryjnych. Opisywano mi\u0119dzy innymi spadek <strong>TNF-\u03b1<\/strong> i <strong>IL-1\u03b2<\/strong>, lepszy obraz histologiczny jelita oraz ochron\u0119 przed utrat\u0105 masy cia\u0142a i skracaniem okr\u0119\u017cnicy.<\/p><\/li><li><strong>Czy wod\u00f3r w badaniach nad IBD dzia\u0142a\u0142 samodzielnie czy lepiej wypada\u0142 razem ze standardowym leczeniem?<\/strong><p>W modelach IBD wod\u00f3r najciekawiej wypada\u0142 jako wsparcie leczenia, a nie jego zamiennik. W cz\u0119\u015bci por\u00f3wna\u0144 dawa\u0142 efekty zbli\u017cone do <strong>sulfasalazyny<\/strong>, ale najlepsze wyniki cz\u0119sto obserwowano przy terapii \u0142\u0105czonej, czyli wod\u00f3r plus leczenie standardowe.<\/p><\/li><li><strong>Jak praktycznie ocenia\u0107 dzia\u0142anie wodoru, je\u015bli chorujesz na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><p>Dzia\u0142ania wodoru w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna nie nale\u017cy ocenia\u0107 tylko po samopoczuciu, bo objawy i aktywno\u015b\u0107 zapalna nie zawsze id\u0105 w parze. Sensowna ocena powinna obejmowa\u0107 <strong>CRP<\/strong>, <strong>kalprotektyn\u0119 w kale<\/strong>, mas\u0119 cia\u0142a, dziennik objaw\u00f3w oraz w razie potrzeby badania obrazowe lub endoskopowe ustalone z gastroenterologiem.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Czy jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna to ju\u017c potwierdzony fakt? Sprawdzamy, co naprawd\u0119 pokazuj\u0105 badania nad IBD, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 obiecuj\u0105ce mechanizmy i dlaczego w przypadku Crohna nadal brakuje mocnych dowod\u00f3w klinicznych.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#crohn-a-ibd-dlaczego-badania-o-wodorze-trzeba-czyta-ostronie\">Crohn a IBD: dlaczego badania o wodorze trzeba czyta\u0107 ostro\u017cnie<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-wodr-moe-wpywa-na-stan-zapalny-jelit\">Jak wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na stan zapalny jelit<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-pokazuj-badania-przedkliniczne-w-modelach-ibd\">Co pokazuj\u0105 badania przedkliniczne w modelach IBD<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#badania-u-ludzi-obiecujce-sygnay-ale-jeszcze-nie-dowd-dla-crohna\">Badania u ludzi: obiecuj\u0105ce sygna\u0142y, ale jeszcze nie dow\u00f3d dla Crohna<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#bezpieczestwo-inhalacji-wodoru-i-problem-braku-jednego-protokou\">Bezpiecze\u0144stwo inhalacji wodoru i problem braku jednego protoko\u0142u<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#czysty-wodr-woda-wodorowa-i-gaz-browna-czym-rni-si-formy-podania\">Czysty wod\u00f3r, woda wodorowa i gaz Browna: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 formy podania<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-praktycznie-interpretowa-te-dane-jeli-chorujesz-na-crohna\">Jak praktycznie interpretowa\u0107 te dane, je\u015bli chorujesz na Crohna<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"crohn-a-ibd-dlaczego-badania-o-wodorze-trzeba-czyta-ostronie\">Crohn a IBD: dlaczego badania o wodorze trzeba czyta\u0107 ostro\u017cnie<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli szukasz odpowiedzi na pytanie, <strong>jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, najpierw trzeba uporz\u0105dkowa\u0107 jedn\u0105 kluczow\u0105 spraw\u0119. Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna oraz wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego nale\u017c\u0105 do jednej grupy schorze\u0144: <strong>IBD, czyli nieswoistych zapale\u0144 jelit<\/strong>. Oba schorzenia maj\u0105 kilka wsp\u00f3lnych cech: rozregulowan\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105, os\u0142abion\u0105 barier\u0119 jelitow\u0105 i zaburzenia mikrobioty jelitowej. To w\u0142a\u015bnie dlatego badacze cz\u0119sto opisuj\u0105 wod\u00f3r w kontek\u015bcie ca\u0142ego IBD, a nie jednej jednostki chorobowej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">The problem is that <strong>wsp\u00f3lny worek \u201eIBD\u201d nie oznacza identycznego przebiegu i identycznej odpowiedzi na terapi\u0119<\/strong>. W praktyce wi\u0119kszo\u015b\u0107 publikacji o wodorze dotyczy albo modeli zwierz\u0119cych IBD, albo pacjent\u00f3w z UC, czyli wrzodziej\u0105cym zapaleniem jelita grubego. Dla samego Crohna danych jest wyra\u017anie mniej. To wa\u017cne, bo \u0142atwo przeceni\u0107 warto\u015b\u0107 bada\u0144, kt\u00f3re pokazuj\u0105 ciekawy mechanizm biologiczny, ale nie zosta\u0142y potwierdzone bezpo\u015brednio u os\u00f3b z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czym-crohn-rni-si-od-wrzodziejcego-zapalenia-jelita-grubego\">Czym Crohn r\u00f3\u017cni si\u0119 od wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Crohn mo\u017ce obejmowa\u0107 ka\u017cdy odcinek przewodu pokarmowego<\/strong> \u2013 od jamy ustnej do odbytu \u2013 cho\u0107 najcz\u0119\u015bciej zajmuje ko\u0144cowy odcinek jelita cienkiego i pocz\u0105tek jelita grubego. Zmiany s\u0105 zwykle odcinkowe, czyli wyst\u0119puj\u0105 \u201eplackami\u201d, a stan zapalny mo\u017ce obejmowa\u0107 ca\u0142\u0105 grubo\u015b\u0107 \u015bciany jelita. To zwi\u0119ksza ryzyko przetok, zw\u0119\u017ce\u0144 i ropni.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W UC sytuacja wygl\u0105da inaczej. Choroba dotyczy jelita grubego, zaczyna si\u0119 w odbytnicy i szerzy si\u0119 w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y. Zapalenie obejmuje przede wszystkim b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105. Z punktu widzenia pacjenta to nie jest detal techniczny, ale r\u00f3\u017cnica, kt\u00f3ra mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na objawy, markery stanu zapalnego i odpowied\u017a na leczenie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-wyniki-z-ibd-oglnie-nie-zawsze-przekadaj-si-11-na-crohna\">Dlaczego wyniki z IBD og\u00f3lnie nie zawsze przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 1:1 na Crohna<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniach nad wodorem cz\u0119sto widzisz s\u0142owa takie jak \u201eIBD\u201d, \u201ezapalenie jelit\u201d albo \u201ecolitis\u201d. To nie zawsze oznacza, \u017ce badanie obejmowa\u0142o pacjent\u00f3w z Crohnem. Cz\u0119sto chodzi o model laboratoryjny, na przyk\u0142ad zapalenie wywo\u0142ane DSS u zwierz\u0105t, albo o grup\u0119 pacjent\u00f3w z UC. <strong>Taki wynik mo\u017ce podpowiada\u0107 kierunek dzia\u0142ania, ale nie stanowi automatycznego dowodu skuteczno\u015bci dla Crohna<\/strong>.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z tego powodu rozs\u0105dne podej\u015bcie jest proste: traktuj wod\u00f3r jako temat obiecuj\u0105cy, ale wymagaj\u0105cy precyzji. Je\u015bli pytasz, <strong>jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, uczciwa odpowied\u017a brzmi: mechanizmy wygl\u0105daj\u0105 sensownie, dane przedkliniczne s\u0105 interesuj\u0105ce, ale bada\u0144 klinicznych bezpo\u015brednio u pacjent\u00f3w z Crohnem nadal brakuje.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 UC to nie zawsze Crohn:<\/strong> Wiele publikacji \u0142\u0105czy oba schorzenia jako IBD. Wynik z UC mo\u017ce podpowiada\u0107 mechanizm, ale nie jest automatycznym dowodem dla Crohna.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-wodr-moe-wpywa-na-stan-zapalny-jelit\">Jak wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na stan zapalny jelit<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To, \u017ce danych klinicznych dla Crohna jest ma\u0142o, nie oznacza, \u017ce temat jest pusty. Wr\u0119cz przeciwnie. Istnieje do\u015b\u0107 sp\u00f3jne <strong>biologiczne uzasadnienie, dlaczego wod\u00f3r mo\u017ce mie\u0107 potencja\u0142 przeciwzapalny<\/strong> w jelitach. Najcz\u0119\u015bciej opisuje si\u0119 trzy g\u0142\u00f3wne obszary dzia\u0142ania: wygaszanie sygna\u0142\u00f3w zapalnych, ograniczanie stresu oksydacyjnego oraz wsparcie bariery jelitowej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nadal nie jest r\u00f3wnoznaczne z potwierdzon\u0105 terapi\u0105. Mechanizm pokazuje, co mo\u017ce si\u0119 dzia\u0107 na poziomie kom\u00f3rek i tkanek. Skuteczno\u015b\u0107 kliniczna wymaga jeszcze osobnego potwierdzenia u konkretnych pacjent\u00f3w, najlepiej w randomizowanych badaniach.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"hamowanie-cytokin-prozapalnych\">Hamowanie cytokin prozapalnych<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najlepiej opisywanych mechanizm\u00f3w jest wp\u0142yw wodoru na szlak <strong>TLR4\/NF-\u03baB<\/strong>. To uk\u0142ad sygna\u0142owy, kt\u00f3ry dzia\u0142a jak wzmacniacz reakcji zapalnej. Gdy jest nadmiernie aktywny, ro\u015bnie produkcja cytokin prozapalnych, czyli bia\u0142ek nap\u0119dzaj\u0105cych stan zapalny.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniach przedklinicznych wod\u00f3r wi\u0105zano ze spadkiem takich marker\u00f3w jak <strong>TNF-\u03b1, IL-6 i IL-1\u03b2<\/strong>. Dla pacjenta mo\u017cna to upro\u015bci\u0107 tak: organizm dostaje mniej bod\u017ac\u00f3w podtrzymuj\u0105cych zapalenie. To wa\u017cne, bo w\u0142a\u015bnie te mediatory bior\u0105 udzia\u0142 w uszkadzaniu \u015bluz\u00f3wki, nasilaniu objaw\u00f3w i podtrzymywaniu aktywnej fazy choroby.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"redukcja-stresu-oksydacyjnego-i-ros\">Redukcja stresu oksydacyjnego i ROS<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim filarem jest wp\u0142yw na stres oksydacyjny. W aktywnym zapaleniu jelit powstaje nadmiar <strong>ROS, czyli reaktywnych form tlenu<\/strong>. To agresywne chemicznie cz\u0105steczki, kt\u00f3re uszkadzaj\u0105 b\u0142ony kom\u00f3rkowe, bia\u0142ka i DNA. Im wi\u0119cej ROS, tym wi\u0119kszy problem z regeneracj\u0105 \u015bluz\u00f3wki i utrzymaniem szczelno\u015bci jelita.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wod\u00f3r \u0142\u0105czy si\u0119 z aktywacj\u0105 szlaku <strong>Keap1\/Nrf2<\/strong>, kt\u00f3ry mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do wewn\u0119trznego programu obronnego kom\u00f3rki. Efektem ma by\u0107 wzrost aktywno\u015bci enzym\u00f3w antyoksydacyjnych i ograniczenie szk\u00f3d wywo\u0142anych stresem oksydacyjnym. W praktyce to jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych pytanie <strong>jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong> w og\u00f3le ma sens naukowy \u2013 istnieje wiarygodna hipoteza, \u017ce wod\u00f3r nie tylko \u201emaskuje\u201d objawy, ale mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na wa\u017cne ogniwa procesu zapalnego.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wsparcie-bariery-jelitowej-oraz-nabonka\">Wsparcie bariery jelitowej oraz nab\u0142onka<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzecim elementem jest bariera jelitowa. W IBD problemem nie jest wy\u0142\u0105cznie sam stan zapalny, ale te\u017c to, \u017ce <strong>\u015bciana jelita staje si\u0119 bardziej przepuszczalna<\/strong>. Dochodzi do os\u0142abienia \u015bluzu ochronnego, zaburze\u0144 bia\u0142ek tight junction oraz gorszej regeneracji nab\u0142onka. Tight junction to bia\u0142ka, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 jak \u201ezamek\u201d mi\u0119dzy kom\u00f3rkami jelita. Gdy s\u0105 uszkodzone, przez barier\u0119 \u0142atwiej przenikaj\u0105 cz\u0105stki podtrzymuj\u0105ce zapalenie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W modelach eksperymentalnych wod\u00f3r \u0142\u0105czono z lepsz\u0105 ochron\u0105 \u015bluzu, popraw\u0105 funkcji bia\u0142ek szczelnych i szybsz\u0105 odbudow\u0105 nab\u0142onka. To szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce w Crohnie, gdzie uszkodzenie \u015bciany jelita bywa g\u0142\u0119bokie. Trzeba jednak jasno zaznaczy\u0107: <strong>to nadal biologiczne uzasadnienie potencjalnego dzia\u0142ania, a nie ko\u0144cowy dow\u00f3d skuteczno\u015bci klinicznej<\/strong>.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-pokazuj-badania-przedkliniczne-w-modelach-ibd\">Co pokazuj\u0105 badania przedkliniczne w modelach IBD<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najmocniejszy obecnie zestaw danych nie pochodzi z du\u017cych bada\u0144 u ludzi, ale z <strong>modeli przedklinicznych<\/strong>. W zapaleniu jelit wywo\u0142ywanym DSS, czyli cz\u0119sto u\u017cywanym modelu laboratoryjnym, wod\u00f3r badano w kilku formach i schematach podania. Te wyniki s\u0105 wa\u017cne, bo pokazuj\u0105 kierunek: zmniejszenie stanu zapalnego, mniej uszkodze\u0144 jelita i lepsze parametry og\u00f3lne zwierz\u0105t.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"woda-bogata-w-wodr-w-modelu-dss\">Woda bogata w wod\u00f3r w modelu DSS<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniach, w kt\u00f3rych stosowano <strong>wod\u0119 nasycon\u0105 H2<\/strong> przez 7 dni albo nawet 63 dni, obserwowano spadek poziomu <strong>TNF-\u03b1 i IL-1\u03b2<\/strong>, a tak\u017ce popraw\u0119 wska\u017anik\u00f3w stresu oksydacyjnego. To nie by\u0142y drobne wahania laboratoryjne bez znaczenia. R\u00f3wnolegle opisywano popraw\u0119 obrazu histologicznego jelita, czyli lepszy stan tkanek ocenianych pod mikroskopem.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce przedklinicznej takie wyniki s\u0105 istotne, bo stan zapalny w jelicie ocenia si\u0119 nie tylko po jednym parametrze. Licz\u0105 si\u0119 te\u017c objawy og\u00f3lne modelu choroby: masa cia\u0142a, wygl\u0105d b\u0142ony \u015bluzowej, d\u0142ugo\u015b\u0107 okr\u0119\u017cnicy i liczba naciek\u00f3w zapalnych. Woda bogata w wod\u00f3r wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ochron\u0105 przed <strong>utrat\u0105 masy cia\u0142a<\/strong> i <strong>skracaniem okr\u0119\u017cnicy<\/strong>, co w modelach DSS jest typowym objawem nasilenia choroby.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"mikrokapsuki-i-podanie-doodbytnicze\">Mikrokapsu\u0142ki i podanie doodbytnicze<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nowsze badania id\u0105 dalej ni\u017c klasyczna woda wodorowa. Testowano <strong>mikrokapsu\u0142ki uwalniaj\u0105ce wod\u00f3r w spos\u00f3b kontrolowany<\/strong>, podawane doustnie. W modelach DSS wi\u0105za\u0142y si\u0119 one z popraw\u0105 metabolizmu mitochondrialnego, zmniejszeniem nacieku kom\u00f3rek zapalnych oraz regulacj\u0105 ekspresji gen\u00f3w zwi\u0105zanych z zapaleniem. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej: nie chodzi\u0142o tylko o chwilowe obni\u017cenie jednego markera, ale o szerszy wp\u0142yw na \u015brodowisko kom\u00f3rkowe jelita.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Interesuj\u0105co wygl\u0105da\u0142y te\u017c pr\u00f3by z <strong>podaniem doodbytniczym<\/strong> w formie wlewki. W tych do\u015bwiadczeniach opisywano efekt przeciwzapalny i regeneracyjny, a cz\u0119\u015b\u0107 marker\u00f3w choroby zbli\u017ca\u0142a si\u0119 niemal do warto\u015bci prawid\u0142owych. To nadal badania przedkliniczne, ale pokazuj\u0105, \u017ce forma podania mo\u017ce mie\u0107 znaczenie i \u017ce wod\u00f3r nie musi by\u0107 ograniczony do jednej drogi aplikacji.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-wodr-wypada-na-tle-sulfasalazyny\">Jak wod\u00f3r wypada\u0142 na tle sulfasalazyny<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne s\u0105 por\u00f3wnania z lekami standardowymi. W modelach DSS wod\u00f3r bywa\u0142 zestawiany z <strong>sulfasalazyn\u0105<\/strong>, czyli klasycznym lekiem przeciwzapalnym stosowanym w chorobach zapalnych jelit. W cz\u0119\u015bci parametr\u00f3w efekty wodoru by\u0142y <strong>zbli\u017cone<\/strong>, a w niekt\u00f3rych aspektach nawet lepsze.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najciekawsze by\u0142o jednak to, \u017ce <strong>terapia \u0142\u0105czona<\/strong> \u2013 wod\u00f3r plus leczenie standardowe \u2013 cz\u0119sto dawa\u0142a najlepszy wynik. To ma znaczenie praktyczne, bo wzmacnia ostro\u017cny wniosek: je\u015bli wod\u00f3r ma kiedy\u015b znale\u017a\u0107 swoje miejsce w opiece nad pacjentem z IBD, to raczej jako element wspieraj\u0105cy, a nie zamiennik leczenia podstawowego.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"badania-u-ludzi-obiecujce-sygnay-ale-jeszcze-nie-dowd-dla-crohna\">Badania u ludzi: obiecuj\u0105ce sygna\u0142y, ale jeszcze nie dow\u00f3d dla Crohna<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przej\u015bcie od myszy i modeli DSS do realnego pacjenta jest najtrudniejszym etapem. Dlatego kluczowe pytanie brzmi nie tylko, <strong>jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong> w laboratorium, ale czy wida\u0107 to tak\u017ce u ludzi. Na dzi\u015b odpowied\u017a jest ostro\u017cna: pojawiaj\u0105 si\u0119 obiecuj\u0105ce sygna\u0142y, ale nie ma jeszcze mocnego potwierdzenia dla Crohna.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-pokazao-rct-z-2025-roku-w-uc\">Co pokaza\u0142o RCT z 2025 roku w UC<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W randomizowanym badaniu z 2025 roku u pacjent\u00f3w z <strong>wrzodziej\u0105cym zapaleniem jelita grubego<\/strong> stosowano inhalacj\u0119 H2 przez <strong>4 hours a day for 8 weeks<\/strong> i por\u00f3wnywano j\u0105 z placebo. Wyniki by\u0142y interesuj\u0105ce, ale nie prze\u0142omowe. Z jednej strony zaobserwowano <strong>wzrost r\u00f3\u017cnorodno\u015bci mikrobioty jelitowej<\/strong> oraz zmiany funkcjonalne wskazuj\u0105ce, \u017ce \u015brodowisko jelitowe reaguje na interwencj\u0119.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony w g\u0142\u00f3wnych klinicznych punktach ko\u0144cowych nie uzyskano wyra\u017anej, jednoznacznej poprawy, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby m\u00f3wi\u0107 o potwierdzonej skuteczno\u015bci leczenia. To wa\u017cna lekcja interpretacyjna: dodatni sygna\u0142 biologiczny nie zawsze od razu oznacza silny efekt kliniczny odczuwalny przez pacjenta.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-badania-s-w-toku\">Jakie badania s\u0105 w toku<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Japonii trwa podobne badanie z wykorzystaniem inhalacji H2 u pacjent\u00f3w z UC. Schemat r\u00f3wnie\u017c obejmuje <strong>8 tygodni inhalacji po 4 godziny dziennie<\/strong>, a obserwacja si\u0119ga do 12. tygodnia. Sam fakt prowadzenia takiego RCT jest pozytywny, bo pokazuje, \u017ce temat nie zatrzyma\u0142 si\u0119 na pojedynczej publikacji i \u017ce badacze pr\u00f3buj\u0105 uporz\u0105dkowa\u0107 dane w kontrolowanych warunkach.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie trzeba zachowa\u0107 proporcje. Jedno lub dwa badania w UC nie rozwi\u0105zuj\u0105 kwestii zastosowania u pacjent\u00f3w z Crohnem. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy tymi chorobami s\u0105 zbyt du\u017ce, by bezpo\u015brednio przepisywa\u0107 wyniki z jednej na drug\u0105.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"najwaniejsza-luka-brak-bada-bezporednio-w-crohnie\">Najwa\u017cniejsza luka: brak bada\u0144 bezpo\u015brednio w Crohnie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejszy fakt jest prosty: <strong>nie ma obecnie wiarygodnych bada\u0144 klinicznych u ludzi, kt\u00f3re testowa\u0142yby inhalacj\u0119 wodoru bezpo\u015brednio u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>. To oznacza, \u017ce ka\u017cda bardziej zdecydowana deklaracja o skuteczno\u015bci by\u0142aby dzi\u015b wyj\u015bciem poza dane.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego uczciwa odpowied\u017a dla pacjenta brzmi: wod\u00f3r jest kierunkiem badawczym z sensownym t\u0142em biologicznym i dobrymi sygna\u0142ami z modeli IBD oraz cz\u0119\u015bci danych z UC, ale w odniesieniu do samego Crohna pozostaje <strong>hipotez\u0105 wymagaj\u0105c\u0105 klinicznego potwierdzenia<\/strong>.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"bezpieczestwo-inhalacji-wodoru-i-problem-braku-jednego-protokou\">Bezpiecze\u0144stwo inhalacji wodoru i problem braku jednego protoko\u0142u<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bezpiecze\u0144stwo to osobny temat i warto go oddzieli\u0107 od skuteczno\u015bci. To, \u017ce co\u015b wydaje si\u0119 bezpieczne kr\u00f3tkoterminowo, nie znaczy jeszcze, \u017ce dzia\u0142a na konkretn\u0105 chorob\u0119. W przypadku wodoru dane bezpiecze\u0144stwa s\u0105 jednak stosunkowo uspokajaj\u0105ce, przynajmniej w kr\u00f3tkich obserwacjach.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-stenia-i-czasy-byy-badane-najczciej\">Jakie st\u0119\u017cenia i czasy by\u0142y badane najcz\u0119\u015bciej<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W publikacjach klinicznych najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 inhalacje z u\u017cyciem <strong>2\u20133% H2<\/strong>. W badaniu u pacjent\u00f3w z UC stosowano inhalacj\u0119 przez <strong>4 hours a day for 8 weeks<\/strong>. To obecnie jeden z najlepiej opisanych schemat\u00f3w, ale nie nale\u017cy go traktowa\u0107 jak oficjalnego standardu dla ka\u017cdego przypadku.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W innych obszarach medycyny oraz w badaniach bezpiecze\u0144stwa spotyka si\u0119 tak\u017ce r\u00f3\u017cne mieszaniny gaz\u00f3w, odmienne przep\u0142ywy oraz inny \u0142\u0105czny czas ekspozycji. To istotne, bo dwa urz\u0105dzenia mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 podobnie, a pracowa\u0107 wed\u0142ug ca\u0142kiem innych parametr\u00f3w.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-wiemy-o-bezpieczestwie-krtkoterminowym\">Co wiemy o bezpiecze\u0144stwie kr\u00f3tkoterminowym<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ma\u0142ych badaniach inhalacje <strong>2\u20133% H2<\/strong> przez 4 godziny dziennie przez 8 tygodni <strong>nie powodowa\u0142y istotnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych<\/strong>. Dodatkowo u zdrowych os\u00f3b badano inhalacj\u0119 <strong>2,4% H2 przez 24\u201372 godziny<\/strong> i r\u00f3wnie\u017c nie odnotowano klinicznie wa\u017cnych objaw\u00f3w.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To dobra wiadomo\u015b\u0107, ale z wa\u017cnym zastrze\u017ceniem. M\u00f3wimy g\u0142\u00f3wnie o <strong>bezpiecze\u0144stwie kr\u00f3tkoterminowym<\/strong>, w niewielkich grupach i nie u pacjent\u00f3w z Crohnem w d\u0142ugiej obserwacji. Nadal nie ma wystarczaj\u0105cej liczby danych, by precyzyjnie opisa\u0107 bezpiecze\u0144stwo wielomiesi\u0119cznego lub powtarzanego stosowania w tej konkretnej chorobie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-nie-ma-dzi-standardu-dawkowania\">Dlaczego nie ma dzi\u015b standardu dawkowania<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119kszy praktyczny problem polega na tym, \u017ce <strong>nie istnieje jeden uniwersalny protok\u00f3\u0142<\/strong>. Badania r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 st\u0119\u017ceniem wodoru, czasem sesji, cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105, form\u0105 podania i rodzajem mieszaniny gazowej. To sprawia, \u017ce nie mo\u017cna uczciwie powiedzie\u0107: \u201eten jeden schemat jest potwierdzony dla Crohna\u201d.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla pacjenta oznacza to jedno: nawet je\u015bli temat wydaje si\u0119 obiecuj\u0105cy, nie warto zak\u0142ada\u0107, \u017ce ka\u017cda inhalacja i ka\u017cde urz\u0105dzenie dzia\u0142aj\u0105 tak samo. W\u0142a\u015bnie dlatego interpretacja powinna opiera\u0107 si\u0119 na danych, a nie na prostych has\u0142ach marketingowych.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Brak standardu dawkowania:<\/strong> St\u0119\u017cenie, przep\u0142yw i czas inhalacji r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy badaniami. Nie zak\u0142adaj, \u017ce ka\u017cdy generator lub protok\u00f3\u0142 daje taki sam efekt.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czysty-wodr-woda-wodorowa-i-gaz-browna-czym-rni-si-formy-podania\">Czysty wod\u00f3r, woda wodorowa i gaz Browna: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 formy podania<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wok\u00f3\u0142 wodoru \u0142atwo o chaos poj\u0119ciowy. W praktyce m\u00f3wi si\u0119 o co najmniej trzech r\u00f3\u017cnych formach: <strong>czystym H2 do inhalacji<\/strong>, <strong>wodzie bogatej w wod\u00f3r<\/strong> and <strong>mieszaninie H2\/O2, cz\u0119sto nazywanej gazem Browna<\/strong>. To nie s\u0105 poj\u0119cia zamienne, a r\u00f3\u017cnice maj\u0105 znaczenie dla interpretacji bada\u0144.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-badano-inhalacj-a-kiedy-wod-nasycon-h2\">Kiedy badano inhalacj\u0119, a kiedy wod\u0119 nasycon\u0105 H2<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U ludzi lepiej opisano <strong>hydrogen inhalation<\/strong>, ale g\u0142\u00f3wnie w UC i innych obszarach medycyny. Z kolei <strong>woda nasycona H2<\/strong> ma sporo danych z modeli zwierz\u0119cych IBD, gdzie poprawia\u0142a markery zapalenia, stres oksydacyjny i obraz histologiczny jelita.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To wa\u017cne, bo cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b miesza te wyniki. Je\u015bli badanie pokaza\u0142o efekt po piciu wody bogatej w H2 u zwierz\u0105t, nie oznacza to automatycznie, \u017ce taki sam efekt da inhalacja u cz\u0142owieka z Crohnem. Forma podania zmienia biodost\u0119pno\u015b\u0107, czas kontaktu i prawdopodobnie zakres dzia\u0142ania.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czy-gaz-browna-ma-przewag-potwierdzon-badaniami\">Czy gaz Browna ma przewag\u0119 potwierdzon\u0105 badaniami<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Brown's gas<\/strong> to mieszanina wodoru i tlenu, najcz\u0119\u015bciej w proporcji oko\u0142o <strong>2:1<\/strong>. Taka forma jest stosowana w cz\u0119\u015bci urz\u0105dze\u0144 do inhalacji. Problem polega na tym, \u017ce <strong>nie ma bada\u0144 u ludzi z IBD<\/strong>, kt\u00f3re por\u00f3wnywa\u0142yby bezpo\u015brednio gaz Browna z samym wodorem i pokaza\u0142y przewag\u0119 jednej formy nad drug\u0105.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105 publikacje z innych obszar\u00f3w, na przyk\u0142ad dotycz\u0105ce duszno\u015bci, POChP, COVID-19 czy niealkoholowego st\u0142uszczenia w\u0105troby, gdzie mieszaniny H2\/O2 by\u0142y oceniane pozytywnie. Nie mo\u017cna jednak bezpo\u015brednio przenosi\u0107 tych wynik\u00f3w na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna. Je\u015bli wi\u0119c pytasz, <strong>jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, odpowied\u017a nie powinna miesza\u0107 danych z innych schorze\u0144 z dowodami dla jelit.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-odrni-certyfikat-bezpieczestwa-od-dowodu-skutecznoci\">Jak odr\u00f3\u017cni\u0107 certyfikat bezpiecze\u0144stwa od dowodu skuteczno\u015bci<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce rynkowej mo\u017cesz spotka\u0107 urz\u0105dzenia takie jak <strong>Anev HPM-A2<\/strong>, kt\u00f3re wytwarzaj\u0105 mieszanin\u0119 wodorotlenow\u0105 okre\u015blan\u0105 jako gaz Browna. Je\u015bli producent informuje o certyfikatach <strong>LVD and EMC<\/strong> oraz ocenach <strong>PCA and PITE<\/strong> dotycz\u0105cych jako\u015bci gazu, to s\u0105 to informacje wa\u017cne \u2013 ale ich znaczenie trzeba dobrze rozumie\u0107.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Certyfikat bezpiecze\u0144stwa lub zgodno\u015bci technicznej potwierdza, \u017ce urz\u0105dzenie spe\u0142nia okre\u015blone wymagania konstrukcyjne i u\u017cytkowe<\/strong>. Nie jest to to samo, co dow\u00f3d skuteczno\u015bci klinicznej w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna. Innymi s\u0142owy: sprz\u0119t mo\u017ce by\u0107 bezpieczny i poprawnie wykonany, a jednocze\u015bnie nie mie\u0107 jeszcze bada\u0144 pokazuj\u0105cych skuteczno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie w tej chorobie.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Sprawd\u017a 4 rzeczy przed sesj\u0105:<\/strong> Zapytaj o st\u0119\u017cenie H2, czas inhalacji, certyfikaty urz\u0105dzenia i mo\u017cliwo\u015b\u0107 konsultacji z lekarzem prowadz\u0105cym.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-praktycznie-interpretowa-te-dane-jeli-chorujesz-na-crohna\">Jak praktycznie interpretowa\u0107 te dane, je\u015bli chorujesz na Crohna<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na tym etapie najrozs\u0105dniejszy wniosek jest prosty: <strong>wod\u00f3r mo\u017cna traktowa\u0107 najwy\u017cej jako potencjalne wsparcie obok standardowego leczenia<\/strong>, a nie jako jego zamiennik. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie Crohna, gdzie ryzyko zaostrze\u0144, przetok, niedo\u017cywienia czy zw\u0119\u017ce\u0144 jest realne, a op\u00f3\u017anienie skutecznej terapii mo\u017ce kosztowa\u0107 du\u017co wi\u0119cej ni\u017c kilka tygodni gorszego samopoczucia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chcesz rozwa\u017cy\u0107 inhalacje, warto podej\u015b\u0107 do tego tak samo, jak do ka\u017cdej interwencji wspieraj\u0105cej: z planem, z pomiarem efekt\u00f3w i z konsultacj\u0105 medyczn\u0105. W przeciwnym razie \u0142atwo pomyli\u0107 chwilow\u0105 popraw\u0119 nastroju czy mniejsze wzd\u0119cia z realnym wp\u0142ywem na aktywno\u015b\u0107 choroby.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-rozmowa-z-gastroenterologiem-jest-konieczna\">Kiedy rozmowa z gastroenterologiem jest konieczna<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozmowa z gastroenterologiem jest konieczna praktycznie zawsze, ale szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy masz <strong>aktywn\u0105 chorob\u0119<\/strong>, przyjmujesz leki biologiczne, sterydy, immunosupresj\u0119 albo masz histori\u0119 przetok, ropni i zw\u0119\u017ce\u0144. W takich sytuacjach ka\u017cda dodatkowa interwencja powinna by\u0107 osadzona w szerszym planie leczenia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie musi oznacza\u0107 rezygnacji z pr\u00f3by. Chodzi raczej o to, by lekarz wiedzia\u0142, co robisz, i m\u00f3g\u0142 oceni\u0107, czy w Twojej sytuacji nie ma ryzyka pomini\u0119cia wa\u017cnych objaw\u00f3w lub op\u00f3\u017anienia standardowego leczenia. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne jest samodzielne odstawianie lek\u00f3w pod wp\u0142ywem przekonania, \u017ce wod\u00f3r \u201ezast\u0105pi terapi\u0119\u201d. Obecne dane tego nie potwierdzaj\u0105.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-mierzy-efekty-i-nie-opiera-si-tylko-na-odczuciach\">Jak mierzy\u0107 efekty i nie opiera\u0107 si\u0119 tylko na odczuciach<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi ju\u017c oceniasz, czy dana interwencja Ci pomaga, nie opieraj si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na subiektywnym samopoczuciu. W Crohnie objawy i aktywno\u015b\u0107 zapalna nie zawsze id\u0105 w parze. Mo\u017cesz czu\u0107 si\u0119 troch\u0119 lepiej, a stan zapalny nadal mo\u017ce si\u0119 utrzymywa\u0107.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego sensowna ocena powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 przynajmniej kilka element\u00f3w:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>CRP<\/strong> \u2013 marker stanu zapalnego we krwi, przydatny zw\u0142aszcza przy por\u00f3wnaniu wynik\u00f3w w czasie,<\/li><li><strong>kalprotektyn\u0119 w kale<\/strong> \u2013 cz\u0119sto bardziej u\u017cyteczn\u0105 ni\u017c samo samopoczucie, bo lepiej odzwierciedla zapalenie w jelicie,<\/li><li><strong>mas\u0119 cia\u0142a i apetyt<\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, je\u015bli masz tendencj\u0119 do spadk\u00f3w w okresach zaostrze\u0144,<\/li><li><strong>liczb\u0119 wypr\u00f3\u017cnie\u0144, b\u00f3l brzucha, obecno\u015b\u0107 krwi<\/strong> \u2013 prowadzone najlepiej w prostym dzienniku objaw\u00f3w,<\/li><li><strong>wyniki bada\u0144 obrazowych lub endoskopowych<\/strong>, je\u015bli lekarz uzna je za potrzebne.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie podej\u015bcie pozwala oceni\u0107, czy obserwujesz realn\u0105 zmian\u0119, czy tylko chwilowy efekt. W\u0142a\u015bnie tu wida\u0107, dlaczego pytanie <strong>jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong> nie powinno ko\u0144czy\u0107 si\u0119 na deklaracji \u201eczuj\u0119 popraw\u0119\u201d. W chorobie przewlek\u0142ej licz\u0105 si\u0119 twarde dane, a nie tylko odczucie po kilku sesjach.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wod\u00f3r to ciekawy i naukowo uzasadniony kierunek bada\u0144 w IBD, ale w samej chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna nadal brakuje mocnych dowod\u00f3w klinicznych. Najbezpieczniej traktowa\u0107 go jako potencjalne wsparcie, kt\u00f3re warto ocenia\u0107 ch\u0142odno: razem z lekarzem, na podstawie marker\u00f3w zapalenia i bez rezygnacji ze standardowego leczenia.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">Learn more - Click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Dlaczego bada\u0144 o wodorze w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna nie mo\u017cna interpretowa\u0107 tak samo jak bada\u0144 w ca\u0142ym IBD? Badania&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-4170","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna","meta_description":"Sprawd\u017a, jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna wed\u0142ug bada\u0144 IBD i co dzi\u015b naprawd\u0119 wiadomo. Poznaj fakty i ograniczenia.","meta_keyword":"jak wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4170"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4170\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}