{"id":4093,"date":"2024-08-04T08:00:00","date_gmt":"2024-08-04T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/jak-rozpoznac-spektrum-autyzmu-i-jakie-sygnaly-warto-skonsultowac\/"},"modified":"2024-08-04T08:00:00","modified_gmt":"2024-08-04T06:00:00","slug":"jak-rozpoznac-spektrum-autyzmu-i-jakie-sygnaly-warto-skonsultowac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/jak-rozpoznac-spektrum-autyzmu-i-jakie-sygnaly-warto-skonsultowac\/","title":{"rendered":"Jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu i jakie sygna\u0142y warto skonsultowa\u0107"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Co to jest spektrum autyzmu i na czym polega rozpoznanie ASD?<\/strong><p>Spektrum autyzmu, czyli <strong>ASD<\/strong>, to neurorozwojowy spos\u00f3b funkcjonowania wp\u0142ywaj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie na komunikacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, relacje oraz wzorce zachowania i reagowania na bod\u017ace. Rozpoznanie nie opiera si\u0119 na jednym te\u015bcie ani pojedynczym objawie, lecz na ocenie szerszego wzorca trudno\u015bci obecnych od wczesnego rozwoju.<\/p><\/li><li><strong>Jakie wczesne sygna\u0142y spektrum autyzmu u niemowl\u0119cia mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w pierwszym roku \u017cycia?<\/strong><p>W pierwszym roku \u017cycia uwag\u0119 zwraca przede wszystkim brak typowych sygna\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych i komunikacyjnych, takich jak u\u015bmiech spo\u0142eczny, gaworzenie dialogowe, reakcja na imi\u0119 czy u\u017cywanie gest\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie istotne s\u0105 trudno\u015bci ze wsp\u00f3ln\u0105 uwag\u0105, ma\u0142e zainteresowanie twarz\u0105 opiekuna oraz brak wskazywania palcem do oko\u0142o 12.\u201314. miesi\u0105ca.<\/p><\/li><li><strong>Jak mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 objawy spektrum autyzmu mi\u0119dzy 1. a 3. rokiem \u017cycia?<\/strong><p>Mi\u0119dzy 1. a 3. rokiem \u017cycia objawy ASD cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 bardziej widoczne w komunikacji, zabawie i elastyczno\u015bci zachowania. Niepok\u00f3j mog\u0105 budzi\u0107 ograniczone inicjowanie kontaktu, brak zabawy na niby, komunikowanie potrzeb g\u0142\u00f3wnie przez prowadzenie za r\u0119k\u0119 oraz powtarzalne zachowania i silny op\u00f3r wobec zmian.<\/p><\/li><li><strong>Dlaczego reakcje sensoryczne s\u0105 wa\u017cne w ocenie spektrum autyzmu?<\/strong><p>Nietypowe reakcje na d\u017awi\u0119k, dotyk, \u015bwiat\u0142o, b\u00f3l czy tekstury jedzenia mog\u0105 by\u0107 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 obrazu <strong>ASD<\/strong>, bo spektrum dotyczy nie tylko mowy i relacji. Znaczenie kliniczne maj\u0105 zw\u0142aszcza sytuacje, gdy nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 lub obni\u017cona reakcja na bod\u017ace wyst\u0119puj\u0105 razem z trudno\u015bciami w komunikacji spo\u0142ecznej i zachowaniach powtarzalnych.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Zastanawiasz si\u0119, jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu i kt\u00f3re sygna\u0142y rzeczywi\u015bcie wymagaj\u0105 konsultacji? W artykule znajdziesz najwa\u017cniejsze objawy wed\u0142ug wieku, subtelne reakcje sensoryczne oraz wskaz\u00f3wki, kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty i jak wygl\u0105da diagnostyka w Polsce.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#czym-jest-spektrum-autyzmu-i-na-czym-polega-rozpoznanie\">Czym jest spektrum autyzmu i na czym polega rozpoznanie<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#wczesne-sygnay-spektrum-autyzmu-w-pierwszym-roku-ycia\">Wczesne sygna\u0142y spektrum autyzmu w pierwszym roku \u017cycia<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#objawy-midzy-1-a-3-rokiem-ycia-ktrych-nie-warto-bagatelizowa\">Objawy mi\u0119dzy 1. a 3. rokiem \u017cycia, kt\u00f3rych nie warto bagatelizowa\u0107<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#nietypowe-reakcje-sensoryczne-i-subtelne-sygnay-ktre-atwo-przeoczy\">Nietypowe reakcje sensoryczne i subtelne sygna\u0142y, kt\u00f3re \u0142atwo przeoczy\u0107<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-objawy-mog-wyglda-u-starszych-dzieci-nastolatkw-i-dorosych\">Jak objawy mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 u starszych dzieci, nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#kiedy-zgosi-si-do-specjalisty-i-jak-wyglda-diagnostyka-w-polsce\">Kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty i jak wygl\u0105da diagnostyka w Polsce<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czym-jest-spektrum-autyzmu-i-na-czym-polega-rozpoznanie\">Czym jest spektrum autyzmu i na czym polega rozpoznanie<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spektrum autyzmu, okre\u015blane te\u017c skr\u00f3tem <strong>ASD<\/strong>, to neurorozwojowy spos\u00f3b funkcjonowania, kt\u00f3ry wp\u0142ywa przede wszystkim na <strong>komunikacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, relacje oraz wzorce zachowania i reagowania na bod\u017ace<\/strong>. Szacuje si\u0119, \u017ce dotyczy oko\u0142o <strong>1 na 100 os\u00f3b<\/strong>. To wa\u017cne, bo pokazuje, \u017ce nie jest to rzadkie zjawisko, a pytanie <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> pojawia si\u0119 zar\u00f3wno u rodzic\u00f3w ma\u0142ych dzieci, jak i u nastolatk\u00f3w czy doros\u0142ych, kt\u00f3rzy dopiero po latach zaczynaj\u0105 rozumie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o swoich trudno\u015bci.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce diagnostycznej rozpoznanie najcz\u0119\u015bciej stawia si\u0119 u dzieci oko\u0142o <strong>3. roku \u017cycia<\/strong>, ale diagnoza mo\u017ce zosta\u0107 postawiona tak\u017ce p\u00f3\u017aniej. Kluczowe jest jednak to, \u017ce objawy powinny mie\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o we <strong>wczesnym rozwoju<\/strong>. Klasyfikacje stosowane w praktyce klinicznej, w tym ICD-11 i DSM-5, zak\u0142adaj\u0105, \u017ce trudno\u015bci charakterystyczne dla ASD pojawiaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bnie, zwykle <strong>przed 3. rokiem \u017cycia<\/strong>, nawet je\u015bli pe\u0142ny obraz staje si\u0119 wyra\u017any dopiero p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-pojedynczy-objaw-nie-wystarcza-do-rozpoznania\">Dlaczego pojedynczy objaw nie wystarcza do rozpoznania<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najcz\u0119stszych b\u0142\u0119d\u00f3w jest wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w na podstawie jednego zachowania. Sam <strong>brak kontaktu wzrokowego<\/strong>, p\u00f3\u017aniejsza mowa, przywi\u0105zanie do porz\u0105dku czy nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na ha\u0142as nie oznaczaj\u0105 jeszcze spektrum autyzmu. U jednego dziecka mo\u017ce to by\u0107 etap rozwojowy, u innego skutek niedos\u0142uchu, op\u00f3\u017anienia mowy, trudno\u015bci sensorycznych albo indywidualnego temperamentu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Specjali\u015bci nie szukaj\u0105 wi\u0119c jednego \u201eobjawu autyzmu\u201d, tylko <strong>powtarzalnego wzorca trudno\u015bci<\/strong>. Analizuj\u0105, czy r\u00f3wnocze\u015bnie wyst\u0119puj\u0105 problemy w kilku obszarach, na przyk\u0142ad: dziecko s\u0142abo reaguje na imi\u0119, rzadko u\u017cywa gest\u00f3w, nie dzieli uwagi z opiekunem, ma ograniczon\u0105 zabaw\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i wykazuje powtarzalne zachowania. Dopiero taki szerszy obraz daje podstaw\u0119 do dalszej oceny.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chcesz oceni\u0107, <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong>, patrz na zachowanie w czasie, a nie na pojedynczy incydent. Znaczenie ma to, <strong>jak cz\u0119sto<\/strong> dana trudno\u015b\u0107 wyst\u0119puje, <strong>w jakich sytuacjach<\/strong> si\u0119 pojawia i <strong>czy wp\u0142ywa na codzienne funkcjonowanie<\/strong>. To w\u0142a\u015bnie dlatego diagnostyka obejmuje wywiad, obserwacj\u0119 oraz analiz\u0119 rozwoju dziecka od pierwszych miesi\u0119cy \u017cycia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-kryteria-bior-pod-uwag-icd-11-i-dsm-5\">Jakie kryteria bior\u0105 pod uwag\u0119 ICD-11 i DSM-5<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obie g\u0142\u00f3wne klasyfikacje diagnostyczne koncentruj\u0105 si\u0119 na dw\u00f3ch grupach objaw\u00f3w. Pierwsza to <strong>trudno\u015bci w komunikacji spo\u0142ecznej i wzajemnych interakcjach<\/strong>. Druga obejmuje <strong>powtarzalne zachowania, sztywno\u015b\u0107, rutyny oraz nietypowe zainteresowania lub reakcje sensoryczne<\/strong>. Objawy musz\u0105 by\u0107 na tyle wyra\u017ane, by wp\u0142ywa\u0142y na funkcjonowanie w domu, przedszkolu, szkole, pracy lub relacjach.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce specjalista pyta mi\u0119dzy innymi o to, czy dziecko reaguje na swoje imi\u0119, czy wskazuje palcem, czy pr\u00f3buje dzieli\u0107 uwag\u0119 z opiekunem, czy bawi si\u0119 na niby, jak radzi sobie ze zmian\u0105 planu oraz czy ma nietypowe reakcje na d\u017awi\u0119k, dotyk albo b\u00f3l. U starszych dzieci i doros\u0142ych sprawdza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rozumienie zasad spo\u0142ecznych, \u017cart\u00f3w, metafor, mimiki i intonacji.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To podej\u015bcie dobrze pokazuje, \u017ce odpowied\u017a na pytanie <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> nie sprowadza si\u0119 do prostego testu. Diagnoza to <strong>proces kliniczny<\/strong>, a nie szybka etykieta. Im dok\u0142adniej opiszesz rozw\u00f3j i codzienne zachowania, tym wi\u0119ksza szansa na trafn\u0105 ocen\u0119.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 ASD nie wykrywa si\u0119 badaniem krwi:<\/strong> Rozpoznanie opiera si\u0119 na obserwacji, wywiadzie i ocenie rozwoju. Nie ma jednego testu laboratoryjnego potwierdzaj\u0105cego spektrum.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wczesne-sygnay-spektrum-autyzmu-w-pierwszym-roku-ycia\">Wczesne sygna\u0142y spektrum autyzmu w pierwszym roku \u017cycia<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszy rok \u017cycia daje wiele wa\u017cnych informacji o rozwoju spo\u0142ecznym i komunikacyjnym. Nie chodzi o to, by analizowa\u0107 ka\u017cdy dzie\u0144 z niepokojem, ale by zna\u0107 <strong>konkretne kamienie milowe<\/strong>. To one pomagaj\u0105 oceni\u0107, czy rozw\u00f3j przebiega typowo, czy wymaga konsultacji. W\u0142a\u015bnie na tym etapie pytanie <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> nabiera praktycznego znaczenia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"do-3-miesica-umiech-spoeczny-i-mimika\">Do 3. miesi\u0105ca: u\u015bmiech spo\u0142eczny i mimika<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do oko\u0142o <strong>2.-3. miesi\u0105ca \u017cycia<\/strong> niemowl\u0119 zwykle zaczyna odwzajemnia\u0107 u\u015bmiech, reagowa\u0107 na twarz opiekuna i wchodzi\u0107 w prost\u0105 wymian\u0119 mimiki. To nie s\u0105 jeszcze \u201erelacje\u201d w doros\u0142ym rozumieniu, ale bardzo wa\u017cny pocz\u0105tek kontaktu spo\u0142ecznego. Je\u015bli dziecko patrzy przelotnie, nie odpowiada mimik\u0105 i nie pojawia si\u0119 <strong>u\u015bmiech spo\u0142eczny<\/strong>, warto to zapisa\u0107 i obserwowa\u0107 dalej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brak takiej reakcji nie przes\u0105dza sam w sobie o diagnozie, ale mo\u017ce by\u0107 jednym z pierwszych sygna\u0142\u00f3w, \u017ce rozw\u00f3j komunikacji spo\u0142ecznej nie przebiega typowo. Szczeg\u00f3lnie istotne staje si\u0119 to wtedy, gdy jednocze\u015bnie widzisz ma\u0142\u0105 aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 lub niewielkie zainteresowanie twarz\u0105 opiekuna.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"6-9-miesic-reagowanie-na-imi-i-wsplna-uwaga\">6-9. miesi\u0105c: reagowanie na imi\u0119 i wsp\u00f3lna uwaga<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oko\u0142o <strong>6. miesi\u0105ca<\/strong> zwykle rozwija si\u0119 gaworzenie dialogowe, czyli d\u017awi\u0119ki u\u017cywane w odpowiedzi na kontakt z opiekunem. Dziecko nie tylko wydaje odg\u0142osy, ale zaczyna robi\u0107 to w wymianie: doros\u0142y m\u00f3wi, dziecko odpowiada d\u017awi\u0119kiem, spojrzeniem albo o\u017cywieniem. Brak takiego gaworzenia mo\u017ce by\u0107 wa\u017cnym sygna\u0142em, zw\u0142aszcza je\u015bli towarzyszy mu ma\u0142a responsywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do oko\u0142o <strong>9. miesi\u0105ca<\/strong> wiele dzieci reaguje ju\u017c na imi\u0119, cz\u0119\u015bciej patrzy w kierunku osoby, kt\u00f3ra m\u00f3wi, i zaczyna pod\u0105\u017ca\u0107 wzrokiem za wskazaniem lub spojrzeniem opiekuna. To w\u0142a\u015bnie element tak zwanej <strong>wsp\u00f3lnej uwagi<\/strong>, czyli umiej\u0119tno\u015bci skupienia si\u0119 z drug\u0105 osob\u0105 na tym samym obiekcie lub wydarzeniu. Je\u015bli dziecko nie reaguje na imi\u0119, nie szuka twarzy m\u00f3wi\u0105cego i nie pod\u0105\u017ca wzrokiem za gestem, nie warto tego bagatelizowa\u0107.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto przy tym pami\u0119ta\u0107 o prostym rozr\u00f3\u017cnieniu: dziecko mo\u017ce s\u0142ysze\u0107 d\u017awi\u0119k, a mimo to s\u0142abo reagowa\u0107 na swoje imi\u0119. Dlatego w procesie oceny cz\u0119sto sprawdza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, czy problem wynika z relacji i komunikacji, czy z innej przyczyny, na przyk\u0142ad niedos\u0142uchu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"9-12-miesic-wskazywanie-palcem-i-gesty\">9-12. miesi\u0105c: wskazywanie palcem i gesty<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Between <strong>9. a 12. miesi\u0105cem<\/strong> zaczynaj\u0105 by\u0107 wa\u017cne gesty spo\u0142eczne. Dziecko zwykle pokazuje co\u015b r\u0119k\u0105, wyci\u0105ga r\u0105czki, macha \u201epa-pa\u201d, si\u0119ga po kontakt i coraz cz\u0119\u015bciej u\u017cywa cia\u0142a do komunikacji. Do oko\u0142o <strong>12.-14. miesi\u0105ca<\/strong> brak wskazywania palcem oraz brak prostych gest\u00f3w mo\u017ce by\u0107 jednym z najbardziej czytelnych sygna\u0142\u00f3w ostrzegawczych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlaczego to takie wa\u017cne? Bo wskazywanie nie jest tylko ruchem d\u0142oni. To spos\u00f3b powiedzenia: \u201ezobacz to razem ze mn\u0105\u201d. Gdy dziecko nie wskazuje, nie pokazuje i nie pr\u00f3buje dzieli\u0107 uwagi, specjalista zwraca uwag\u0119 na ryzyko trudno\u015bci w obszarze komunikacji spo\u0142ecznej. W\u0142a\u015bnie takie obserwacje pomagaj\u0105 odpowiedzie\u0107, <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> na bardzo wczesnym etapie.<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Do 2.-3. miesi\u0105ca:<\/strong> niepokoi brak u\u015bmiechu spo\u0142ecznego i s\u0142aba odpowied\u017a mimik\u0105.<\/li><li><strong>Oko\u0142o 6. miesi\u0105ca:<\/strong> uwag\u0119 zwraca brak gaworzenia dialogowego i ma\u0142a wymiana z opiekunem.<\/li><li><strong>Do 9. miesi\u0105ca:<\/strong> sygna\u0142em alarmowym mo\u017ce by\u0107 brak reakcji na imi\u0119 i s\u0142aby kontakt wzrokowy.<\/li><li><strong>Do 12.-14. miesi\u0105ca:<\/strong> konsultacji wymaga brak wskazywania i gest\u00f3w takich jak \u201epa-pa\u201d.<\/li><\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-midzy-1-a-3-rokiem-ycia-ktrych-nie-warto-bagatelizowa\">Objawy mi\u0119dzy 1. a 3. rokiem \u017cycia, kt\u00f3rych nie warto bagatelizowa\u0107<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To okres, w kt\u00f3rym trudno\u015bci cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 bardziej widoczne. Dziecko powinno coraz aktywniej komunikowa\u0107 potrzeby, inicjowa\u0107 kontakt, na\u015bladowa\u0107, bawi\u0107 si\u0119 symbolicznie i elastyczniej reagowa\u0107 na otoczenie. Je\u015bli kilka z tych obszar\u00f3w rozwija si\u0119 s\u0142abiej, warto sprawdzi\u0107, <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> i skonsultowa\u0107 obserwacje ze specjalist\u0105.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"komunikacja-i-rozwj-mowy\">Komunikacja i rozw\u00f3j mowy<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najcz\u0119stszych powod\u00f3w zg\u0142oszenia jest <strong>op\u00f3\u017aniona mowa<\/strong>. Sam fakt, \u017ce dziecko m\u00f3wi p\u00f3\u017aniej, nie oznacza jeszcze ASD, ale znaczenie ma kontekst. Je\u015bli poza op\u00f3\u017anion\u0105 mow\u0105 widzisz te\u017c ma\u0142o gest\u00f3w, s\u0142ab\u0105 reakcj\u0119 na imi\u0119, ograniczone inicjowanie kontaktu i niewielkie zainteresowanie wsp\u00f3ln\u0105 zabaw\u0105, obraz staje si\u0119 bardziej charakterystyczny.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niepok\u00f3j mo\u017ce budzi\u0107 sytuacja, gdy dziecko komunikuje potrzeby g\u0142\u00f3wnie przez prowadzenie doros\u0142ego za r\u0119k\u0119, p\u0142acz albo krzyk, a rzadko patrzy na twarz opiekuna i nie pr\u00f3buje dzieli\u0107 si\u0119 zainteresowaniem. Cz\u0119\u015b\u0107 dzieci m\u00f3wi pojedyncze s\u0142owa, ale u\u017cywa ich w spos\u00f3b ma\u0142o funkcjonalny, na przyk\u0142ad bez kierowania komunikatu do drugiej osoby.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"zabawa-na-niby-wsplna-uwaga-i-relacje\">Zabawa na niby, wsp\u00f3lna uwaga i relacje<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do oko\u0142o <strong>18. miesi\u0105ca<\/strong> zaczyna zwykle pojawia\u0107 si\u0119 <strong>zabawa na niby<\/strong>, czyli karmienie lalki, udawanie rozmowy telefonicznej, \u201egotowanie\u201d czy na\u015bladowanie codziennych czynno\u015bci. Brak takiej zabawy nie daje jeszcze diagnozy, ale jest bardzo wa\u017cnym sygna\u0142em w po\u0142\u0105czeniu z trudno\u015bciami w komunikacji i relacjach.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym wieku zwraca uwag\u0119 tak\u017ce to, czy dziecko <strong>inicjuje kontakt<\/strong>, przynosi przedmioty, aby co\u015b pokaza\u0107, patrzy naprzemiennie na obiekt i opiekuna oraz szuka wsp\u00f3lnego prze\u017cywania. Je\u015bli bawi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie samo, rzadko zaprasza doros\u0142ego do aktywno\u015bci i nie podtrzymuje wsp\u00f3lnej uwagi, specjalista b\u0119dzie to analizowa\u0142 jako cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego wzorca.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W relacjach z r\u00f3wie\u015bnikami nie chodzi o natychmiastow\u0105 \u201etowarzysko\u015b\u0107\u201d, ale o rozw\u00f3j podstaw spo\u0142ecznych. Dziecko mo\u017ce potrzebowa\u0107 czasu, by\u0107 nie\u015bmia\u0142e lub niezale\u017cne, jednak je\u015bli przez d\u0142u\u017cszy czas nie korzysta z gest\u00f3w, nie reaguje na inicjatywy innych i nie wchodzi w prost\u0105 wymian\u0119, warto tego nie pomija\u0107.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"stereotypie-rutyna-i-opr-wobec-zmian\">Stereotypie, rutyna i op\u00f3r wobec zmian<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drug\u0105 grup\u0105 objaw\u00f3w s\u0105 zachowania powtarzalne i potrzeba sta\u0142o\u015bci. Mog\u0105 to by\u0107 <strong>stereotypie ruchowe<\/strong>, na przyk\u0142ad machanie r\u0119kami, kr\u0119cenie si\u0119, powtarzalne ustawianie przedmiot\u00f3w, d\u0142ugie ogl\u0105danie element\u00f3w z bliska lub uporczywe przywi\u0105zanie do jednego schematu zabawy. Samo uporz\u0105dkowywanie klock\u00f3w nie musi oznacza\u0107 trudno\u015bci, ale je\u015bli dziecko robi to sztywno, wielokrotnie i \u017ale znosi przerwanie, ma to znaczenie diagnostyczne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niepok\u00f3j mo\u017ce budzi\u0107 tak\u017ce <strong>silny op\u00f3r wobec zmian<\/strong>. Na przyk\u0142ad zmiana trasy spaceru, inny kubek, przestawienie przedmiot\u00f3w albo modyfikacja rytua\u0142u wieczornego wywo\u0142uj\u0105 bardzo intensywn\u0105 reakcj\u0119. Dla cz\u0119\u015bci dzieci przewidywalno\u015b\u0107 nie jest po prostu preferencj\u0105, ale warunkiem poczucia bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi te zachowania wyst\u0119puj\u0105 razem z trudno\u015bciami w mowie, ge\u015bcie i relacjach, obraz staje si\u0119 sp\u00f3jny klinicznie. To w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie objaw\u00f3w, a nie pojedynczy detal, pomaga oceni\u0107, <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> w drugim i trzecim roku \u017cycia.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Regres wymaga pilnej konsultacji:<\/strong> Utrata wcze\u015bniej u\u017cywanych s\u0142\u00f3w, gest\u00f3w lub kontaktu spo\u0142ecznego to sygna\u0142 alarmowy. Nie warto czeka\u0107 do kolejnego bilansu.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"nietypowe-reakcje-sensoryczne-i-subtelne-sygnay-ktre-atwo-przeoczy\">Nietypowe reakcje sensoryczne i subtelne sygna\u0142y, kt\u00f3re \u0142atwo przeoczy\u0107<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spektrum autyzmu nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie mowy i kontaktu z lud\u017ami. Bardzo wa\u017cny bywa r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b reagowania na <strong>bod\u017ace sensoryczne<\/strong>, czyli d\u017awi\u0119k, dotyk, \u015bwiat\u0142o, zapach, smak, temperatur\u0119 czy b\u00f3l. To obszar, kt\u00f3ry rodzice cz\u0119sto zauwa\u017caj\u0105 wcze\u015bnie, ale nie zawsze \u0142\u0105cz\u0105 go z ca\u0142o\u015bciowym obrazem rozwoju.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedno dziecko mo\u017ce zas\u0142ania\u0107 uszy przy zwyk\u0142ych odg\u0142osach odkurzacza lub suszarki, inne b\u0119dzie bardzo \u017ale znosi\u0107 metki, konkretne tkaniny, mycie w\u0142os\u00f3w albo obcinanie paznokci. Zdarza si\u0119 te\u017c odwrotna sytuacja: <strong>obni\u017cona reakcja na b\u00f3l<\/strong>, gor\u0105co czy dyskomfort, kt\u00f3ra sprawia wra\u017cenie, jakby dziecko \u201enie czu\u0142o\u201d tego, co zwykle wywo\u0142uje reakcj\u0119.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do cz\u0119sto pomijanych sygna\u0142\u00f3w nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c <strong>nietypowe reakcje na tekstury jedzenia<\/strong>, wybi\u00f3rczo\u015b\u0107 pokarmowa oparta nie tyle na smaku, ile na konsystencji, oraz silne unikanie okre\u015blonych zapach\u00f3w. Same trudno\u015bci jedzeniowe nie s\u0105 oczywi\u015bcie r\u00f3wnoznaczne z ASD, ale w po\u0142\u0105czeniu z problemami w komunikacji spo\u0142ecznej maj\u0105 znaczenie kliniczne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Subtelne bywaj\u0105 te\u017c objawy zwi\u0105zane z ekspresj\u0105. U cz\u0119\u015bci dzieci pojawia si\u0119 <strong>uboga mimika<\/strong>, ograniczone u\u017cywanie gest\u00f3w, ma\u0142a liczba spontanicznych spojrze\u0144 \u201epo co\u015b\u201d oraz s\u0142absza zdolno\u015b\u0107 do dzielenia emocji twarz\u0105 i cia\u0142em. Na pierwszy rzut oka dziecko mo\u017ce by\u0107 spokojne i \u201ebezproblemowe\u201d, a tymczasem po prostu rzadziej sygnalizuje kontakt i mniej korzysta z niewerbalnych form komunikacji.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych odpowied\u017a na pytanie <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> wymaga patrzenia szerzej ni\u017c tylko na liczb\u0119 wypowiadanych s\u0142\u00f3w. Czasem bardziej wymowny od mowy jest brak gestu, brak pod\u0105\u017cania za spojrzeniem, nietypowa reakcja na dotyk albo bardzo silne przeci\u0105\u017cenie po zwyk\u0142ych bod\u017acach dnia codziennego.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-objawy-mog-wyglda-u-starszych-dzieci-nastolatkw-i-dorosych\">Jak objawy mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 u starszych dzieci, nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z wiekiem obraz trudno\u015bci cz\u0119sto si\u0119 zmienia. Niekt\u00f3re osoby ucz\u0105 si\u0119 strategii kompensowania, czyli \u015bwiadomego dopasowywania zachowa\u0144 do otoczenia. Dlatego u starszych dzieci, nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych objawy bywaj\u0105 mniej oczywiste ni\u017c w niemowl\u0119ctwie. Nie oznacza to jednak, \u017ce znikaj\u0105. Nadal wp\u0142ywaj\u0105 na relacje, szko\u0142\u0119, prac\u0119, odpoczynek i poziom przeci\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"trudnoci-spoeczne-ktre-nie-zawsze-s-od-razu-widoczne\">Trudno\u015bci spo\u0142eczne, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 od razu widoczne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U starszych os\u00f3b cz\u0119\u015bciej zauwa\u017cysz nie tyle brak kontaktu, ile <strong>trudno\u015b\u0107 w rozumieniu spo\u0142ecznych niuans\u00f3w<\/strong>. Mo\u017ce to dotyczy\u0107 odczytywania mimiki, tonu g\u0142osu, ironii, \u017cart\u00f3w, przeno\u015bni i niewypowiedzianych zasad. Kto\u015b mo\u017ce by\u0107 bardzo inteligentny, mie\u0107 bogate s\u0142ownictwo, a jednocze\u015bnie gubi\u0107 si\u0119 w sytuacjach, kt\u00f3re dla innych wydaj\u0105 si\u0119 intuicyjne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przyk\u0142ad z praktyki wygl\u0105da cz\u0119sto tak: dziecko w wieku szkolnym odpowiada poprawnie na pytania, ale nie podtrzymuje rozmowy, m\u00f3wi zbyt formalnie albo koncentruje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na w\u0142asnym temacie. Nastolatek mo\u017ce chcie\u0107 kontaktu z r\u00f3wie\u015bnikami, ale nie odczytywa\u0107, kiedy rozmowa si\u0119 ko\u0144czy, kiedy kto\u015b \u017cartuje albo kiedy wypada zmieni\u0107 temat. Doros\u0142y z kolei bywa odbierany jako sztywny, dos\u0142owny lub zdystansowany, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci ma trudno\u015b\u0107 z interpretacj\u0105 sygna\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"rutyna-przecienie-i-potrzeba-przewidywalnoci\">Rutyna, przeci\u0105\u017cenie i potrzeba przewidywalno\u015bci<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W starszym wieku bardzo wyra\u017ana mo\u017ce by\u0107 <strong>potrzeba sta\u0142o\u015bci<\/strong>. Plan dnia, uk\u0142ad obowi\u0105zk\u00f3w, spos\u00f3b wykonywania zada\u0144 i przewidywalno\u015b\u0107 otoczenia pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 porz\u0105dkuj\u0105c\u0105. Gdy co\u015b zmienia si\u0119 nagle, pojawia si\u0119 silny stres, spadek efektywno\u015bci albo wybuch emocji. Dla otoczenia mo\u017ce to wygl\u0105da\u0107 jak \u201eprzesada\u201d, ale dla osoby w spektrum jest cz\u0119sto realnym przeci\u0105\u017ceniem systemu nerwowego.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do tego dochodz\u0105 reakcje sensoryczne. Ha\u0142as w klasie, \u015bwiat\u0142o jarzeniowe, zapach komunikacji miejskiej, wiele rozm\u00f3w naraz czy napi\u0119ty grafik mog\u0105 prowadzi\u0107 do <strong>przeci\u0105\u017cenia bod\u017acami<\/strong>. Po takim dniu potrzebne bywa d\u0142ugie wyciszenie, czasem trwaj\u0105ce godzin\u0119 lub d\u0142u\u017cej. To nie lenistwo ani z\u0142a organizacja, tylko koszt przetwarzania zbyt wielu bod\u017ac\u00f3w jednocze\u015bnie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">If you're wondering, <strong>jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu<\/strong> u starszego dziecka lub doros\u0142ego, zwracaj uwag\u0119 nie tylko na relacje, ale r\u00f3wnie\u017c na cen\u0119, jak\u0105 dana osoba p\u0142aci za codzienne funkcjonowanie. Czasem najwi\u0119kszy problem nie polega na tym, \u017ce \u201enie daje rady\u201d, ale \u017ce radzi sobie kosztem ogromnego napi\u0119cia i wyczerpania.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Notuj konkretne obserwacje:<\/strong> Zapisz wiek pojawienia si\u0119 objawu, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i sytuacje, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje. Taki dziennik bardzo u\u0142atwia diagnoz\u0119.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-zgosi-si-do-specjalisty-i-jak-wyglda-diagnostyka-w-polsce\">Kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty i jak wygl\u0105da diagnostyka w Polsce<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejsza zasada jest prosta: nie czekaj na \u201epewno\u015b\u0107\u201d, je\u015bli widzisz <strong>kilka objaw\u00f3w naraz<\/strong>. Konsultacja nie jest wyrokiem ani nadaniem etykiety. To spos\u00f3b na sprawdzenie, czy rozw\u00f3j wymaga wsparcia i czy trzeba poszerzy\u0107 ocen\u0119. W Polsce wa\u017cnym momentem przesiewowym jest mi\u0119dzy innymi <strong>bilans 2-latka<\/strong>, ale je\u015bli niepok\u00f3j pojawia si\u0119 wcze\u015bniej, nie warto odk\u0142ada\u0107 rozmowy do wyznaczonej wizyty.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"sygnay-alarmowe-wymagajce-szybkiej-konsultacji\">Sygna\u0142y alarmowe wymagaj\u0105ce szybkiej konsultacji<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie pilnej oceny wymagaj\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych dziecko:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>nie reaguje na imi\u0119 do oko\u0142o <strong>9. miesi\u0105ca \u017cycia<\/strong>,<\/li><li>nie wskazuje palcem i nie u\u017cywa gest\u00f3w do oko\u0142o <strong>12.-14. miesi\u0105ca<\/strong>,<\/li><li>nie rozwija <strong>zabawy na niby do 18. miesi\u0105ca<\/strong>,<\/li><li>ma jednocze\u015bnie op\u00f3\u017anion\u0105 mow\u0119, s\u0142aby kontakt spo\u0142eczny i powtarzalne zachowania,<\/li><li>traci wcze\u015bniej nabyte s\u0142owa, gesty lub zainteresowanie kontaktem, czyli wyst\u0119puje <strong>regres rozwojowy<\/strong>.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Regres jest jednym z najmocniejszych sygna\u0142\u00f3w alarmowych. Je\u015bli dziecko m\u00f3wi\u0142o kilka s\u0142\u00f3w, macha\u0142o \u201epa-pa\u201d albo cz\u0119\u015bciej szuka\u0142o kontaktu, a nast\u0119pnie te umiej\u0119tno\u015bci znikn\u0119\u0142y lub wyra\u017anie si\u0119 os\u0142abi\u0142y, konsultacja powinna odby\u0107 si\u0119 mo\u017cliwie szybko.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-przebiega-diagnoza-i-diagnostyka-rnicowa\">Jak przebiega diagnoza i diagnostyka r\u00f3\u017cnicowa<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszym krokiem bywa zwykle <strong>pediatra lub lekarz POZ<\/strong>, kt\u00f3ry zbiera wst\u0119pny wywiad i kieruje dalej. Nast\u0119pnie diagnoza cz\u0119sto obejmuje zesp\u00f3\u0142 specjalist\u00f3w. W zale\u017cno\u015bci od sytuacji mog\u0105 to by\u0107 <strong>psycholog, psychiatra dzieci\u0119cy, neurolog<\/strong>, a czasem r\u00f3wnie\u017c <strong>genetyk<\/strong>. Celem nie jest jedynie potwierdzenie lub wykluczenie ASD, ale tak\u017ce sprawdzenie, czy trudno\u015bci nie wynikaj\u0105 z innych przyczyn.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diagnostyka r\u00f3\u017cnicowa jest bardzo wa\u017cna, poniewa\u017c podobny obraz mog\u0105 dawa\u0107 mi\u0119dzy innymi <strong>niedos\u0142uch, zaburzenia rozwoju mowy, op\u00f3\u017anienia rozwojowe<\/strong> czy inne problemy neurologiczne. Dlatego specjalista ocenia nie tylko zachowanie, ale ca\u0142y profil rozwoju: komunikacj\u0119, relacje, zabaw\u0119, reakcje sensoryczne, histori\u0119 medyczn\u0105 i przebieg wczesnych etap\u00f3w \u017cycia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce rodzic lub opiekun odpowiada na szczeg\u00f3\u0142owe pytania o to, kiedy pojawi\u0142 si\u0119 u\u015bmiech spo\u0142eczny, czy dziecko reagowa\u0142o na imi\u0119, kiedy zacz\u0119\u0142o wskazywa\u0107, jak rozwija\u0142a si\u0119 mowa oraz jak wygl\u0105da codzienne funkcjonowanie. Im bardziej konkretne b\u0119d\u0105 Twoje odpowiedzi, tym trafniejsza mo\u017ce by\u0107 ocena.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-wczesna-interwencja-ma-znaczenie\">Dlaczego wczesna interwencja ma znaczenie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wczesne rozpoznanie daje przede wszystkim <strong>czas<\/strong>. A w rozwoju dziecka czas ma realn\u0105 warto\u015b\u0107. Im szybciej zostan\u0105 zauwa\u017cone trudno\u015bci i dobrane odpowiednie formy wsparcia, tym wi\u0119ksza szansa na popraw\u0119 funkcjonowania spo\u0142ecznego, komunikacyjnego i adaptacyjnego. Badania i obserwacje kliniczne pokazuj\u0105, \u017ce wcze\u015bniejsza interwencja zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z <strong>lepszym rokowaniem spo\u0142ecznym<\/strong> oraz mniejszym nasileniem p\u00f3\u017aniejszych trudno\u015bci behawioralnych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie znaczy, \u017ce p\u00f3\u017aniejsza diagnoza nic nie zmienia. Zmienia bardzo du\u017co, r\u00f3wnie\u017c u starszych dzieci i doros\u0142ych. Pozwala lepiej zrozumie\u0107 w\u0142asne potrzeby, dobra\u0107 adekwatne strategie i ograniczy\u0107 przeci\u0105\u017cenie. Je\u015bli jednak chodzi o ma\u0142e dziecko, zasada jest prosta: gdy widzisz niepokoj\u0105cy wzorzec, nie czekaj, a\u017c \u201esamo minie\u201d.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozpoznanie spektrum nie opiera si\u0119 na jednym zachowaniu, ale na ca\u0142ym obrazie rozwoju, komunikacji i reakcji na otoczenie. Je\u015bli widzisz kilka powtarzaj\u0105cych si\u0119 sygna\u0142\u00f3w albo pojawi\u0142 si\u0119 regres, najrozs\u0105dniejszym krokiem jest spokojna, konkretna konsultacja ze specjalist\u0105.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">If you want to learn more click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Co to jest spektrum autyzmu i na czym polega rozpoznanie ASD? Spektrum autyzmu, czyli ASD, to neurorozwojowy spos\u00f3b&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-4093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"Jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu \u2013 7 wa\u017cnych sygna\u0142\u00f3w","meta_description":"Jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu? Sprawd\u017a objawy wed\u0142ug wieku, sygna\u0142y alarmowe i etapy diagnostyki w Polsce. Przeczytaj poradnik.","meta_keyword":"jak rozpozna\u0107 spektrum autyzmu","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4093"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4093\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br />
<b>Fatal error</b>:  Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/platne/serwer286789/public_html/autoinstalator/anev.com.pl/wordpress140073/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34
Stack trace:
#0 /home/platne/serwer286789/public_html/autoinstalator/anev.com.pl/wordpress140073/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents()
#1 [internal function]: wfWAFStorageFile-&gt;saveConfig()
#2 {main}
  thrown in <b>/home/platne/serwer286789/public_html/autoinstalator/anev.com.pl/wordpress140073/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />