{"id":3674,"date":"2023-06-27T08:00:00","date_gmt":"2023-06-27T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/czy-wodor-pomaga-na-padaczke-co-warto-wiedziec\/"},"modified":"2023-06-27T08:00:00","modified_gmt":"2023-06-27T06:00:00","slug":"czy-wodor-pomaga-na-padaczke-co-warto-wiedziec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/czy-wodor-pomaga-na-padaczke-co-warto-wiedziec\/","title":{"rendered":"Czy wod\u00f3r pomaga na padaczk\u0119? co warto wiedzie\u0107"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Co obecnie wiadomo o dzia\u0142aniu wodoru w padaczce na podstawie bada\u0144 przedklinicznych?<\/strong><p>Badania przedkliniczne sugeruj\u0105, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 neuroprotekcyjnie w padaczce, czyli ogranicza\u0107 uszkodzenie neuron\u00f3w i os\u0142abia\u0107 niekt\u00f3re skutki napad\u00f3w. W modelach zwierz\u0119cych obserwowano mniejsz\u0105 intensywno\u015b\u0107 napad\u00f3w, ochron\u0119 hipokampa oraz s\u0142abszy stres oksydacyjny i stan zapalny, ale by\u0142y to wyniki uzyskane w \u015bci\u015ble kontrolowanych warunkach eksperymentalnych.<\/p><\/li><li><strong>Jak wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na m\u00f3zg w przebiegu padaczki wed\u0142ug dost\u0119pnych bada\u0144 mechanistycznych?<\/strong><p>Wed\u0142ug bada\u0144 wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na m\u00f3zg g\u0142\u00f3wnie przez zmniejszanie stresu oksydacyjnego, t\u0142umienie cz\u0119\u015bci reakcji zapalnych i ograniczanie nadmiernej pobudliwo\u015bci neuron\u00f3w. Opisywane mechanizmy obejmuj\u0105 m.in. szlak <strong>Nrf2-HO-1<\/strong>, obni\u017cenie poziomu <strong>ROS<\/strong>, wzrost <strong>SOD2<\/strong> oraz hamowanie fosforylacji <strong>NR2B<\/strong> receptora <strong>NMDA<\/strong>.<\/p><\/li><li><strong>Dlaczego wod\u00f3r nie jest dzi\u015b standardowym leczeniem padaczki?<\/strong><p>Wod\u00f3r nie jest standardem leczenia padaczki, bo brakuje powtarzalnych dowod\u00f3w klinicznych pokazuj\u0105cych wyra\u017an\u0105 korzy\u015b\u0107 ponad obecne post\u0119powanie. Nie ustalono te\u017c, jaka forma podania, jakie st\u0119\u017cenie i jaki czas inhalacji mia\u0142yby by\u0107 optymalne, a sama padaczka obejmuje bardzo r\u00f3\u017cne typy zaburze\u0144 o odmiennym pod\u0142o\u017cu.<\/p><\/li><li><strong>Co praktycznie oznacza temat inhalacji wodoru dla osoby chorej na padaczk\u0119 i jej opiekun\u00f3w?<\/strong><p>Dla pacjenta i opiekun\u00f3w oznacza to, \u017ce wod\u00f3r mo\u017cna traktowa\u0107 najwy\u017cej jako rozwa\u017cane wsparcie, a nie zamiennik leczenia przeciwpadaczkowego i opieki neurologa. Szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 trzeba zachowa\u0107 przy aktywnych napadach, niestabilnej chorobie, niedawnym <strong>status epilepticus<\/strong> oraz u ma\u0142ych dzieci, gdzie ka\u017cda dodatkowa interwencja powinna mie\u0107 jasny plan monitorowania efekt\u00f3w.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Czy czy wod\u00f3r pomaga na padaczka? Badania na zwierz\u0119tach s\u0105 obiecuj\u0105ce, ale dane kliniczne u ludzi nadal s\u0105 ograniczone. Sprawdzamy, co naprawd\u0119 wiadomo o skuteczno\u015bci, bezpiecze\u0144stwie inhalacji i roli wodoru jako terapii wspomagaj\u0105cej.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#czy-wodr-pomaga-na-padaczk-krtka-odpowied\">Czy wod\u00f3r pomaga na padaczk\u0119? Kr\u00f3tka odpowied\u017a<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-pokazuj-badania-na-zwierztach-i-w-modelach-uszkodzenia-mzgu\">Co pokazuj\u0105 badania na zwierz\u0119tach i w modelach uszkodzenia m\u00f3zgu<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-wiemy-z-bada-klinicznych-u-ludzi-z-epilepsj\">Co wiemy z bada\u0144 klinicznych u ludzi z epilepsj\u0105<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-wodr-moe-dziaa-w-mzgu-wedug-bada\">Jak wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w m\u00f3zgu wed\u0142ug bada\u0144<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#forma-podania-stenie-i-bezpieczestwo-inhalacji-wodorem\">Forma podania, st\u0119\u017cenie i bezpiecze\u0144stwo inhalacji wodorem<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-z-tego-wynika-dla-pacjenta-z-padaczk-i-jego-opiekunw\">Co z tego wynika dla pacjenta z padaczk\u0105 i jego opiekun\u00f3w<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czy-wodr-pomaga-na-padaczk-krtka-odpowied\">Czy wod\u00f3r pomaga na padaczk\u0119? Kr\u00f3tka odpowied\u017a<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">If you're asking directly, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na padaczk\u0119<\/strong>, the most honest answer is: <strong>na dzi\u015b nie ma mocnych dowod\u00f3w, \u017ce inhalacje wodorem skutecznie lecz\u0105 padaczk\u0119 u ludzi<\/strong>. S\u0105 natomiast dane przedkliniczne, czyli z bada\u0144 na zwierz\u0119tach i modeli uszkodzenia m\u00f3zgu, kt\u00f3re sugeruj\u0105 mo\u017cliwy efekt ochronny. To wa\u017cna r\u00f3\u017cnica, bo obiecuj\u0105cy mechanizm biologiczny nie jest jeszcze r\u00f3wnoznaczny z potwierdzon\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 kliniczn\u0105.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce oznacza to, \u017ce wod\u00f3r mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako <strong>potencjalne wsparcie terapii<\/strong>, a nie jako leczenie podstawowe. Dotychczas najwa\u017cniejsze randomizowane badanie kliniczne w epilepsji nie wykaza\u0142o istotnej przewagi inhalacji H2\/O2 nad standardowym post\u0119powaniem z grup\u0105 kontroln\u0105. Z punktu widzenia pacjenta i opiekuna to kluczowy wniosek: <strong>wod\u00f3r nie zast\u0119puje lek\u00f3w przeciwpadaczkowych ani opieki neurologa<\/strong>.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-oznaczaj-obiecujce-wyniki\">Co oznaczaj\u0105 obiecuj\u0105ce wyniki<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okre\u015blenie \u201eobiecuj\u0105ce\u201d w medycynie nie oznacza jeszcze, \u017ce metoda dzia\u0142a w codziennej praktyce. Oznacza tylko tyle, \u017ce w kontrolowanych warunkach badawczych zaobserwowano sygna\u0142, kt\u00f3ry warto dalej sprawdza\u0107. W przypadku wodoru ten sygna\u0142 dotyczy g\u0142\u00f3wnie <strong>ograniczania stresu oksydacyjnego, stanu zapalnego i uszkodzenia neuron\u00f3w po napadach<\/strong>. To sensowny kierunek, bo w wielu typach padaczki nadmierna pobudliwo\u015b\u0107 kom\u00f3rek nerwowych i wt\u00f3rne uszkodzenie tkanki m\u00f3zgowej rzeczywi\u015bcie odgrywaj\u0105 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla Ciebie oznacza to tyle, \u017ce wod\u00f3r jest dzi\u015b raczej tematem badawczym ni\u017c uznan\u0105 metod\u0105 leczenia epilepsji. Je\u017celi zastanawiasz si\u0119, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na padaczka<\/strong> w sensie praktycznym, odpowied\u017a nadal pozostaje ostro\u017cna. S\u0105 przes\u0142anki, ale nie ma jeszcze wystarczaj\u0105cego potwierdzenia w dobrze zaprojektowanych badaniach klinicznych.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-to-jeszcze-nie-standard-leczenia\">Dlaczego to jeszcze nie standard leczenia<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby dana metoda sta\u0142a si\u0119 standardem leczenia, musi spe\u0142ni\u0107 kilka warunk\u00f3w. Po pierwsze, powinna dzia\u0142a\u0107 lepiej ni\u017c placebo lub przynajmniej wnosi\u0107 wyra\u017an\u0105 korzy\u015b\u0107 ponad dotychczasow\u0105 terapi\u0119. Po drugie, efekt powinien da\u0107 si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 w r\u00f3\u017cnych o\u015brodkach i grupach pacjent\u00f3w. Po trzecie, trzeba zna\u0107 <strong>optymalne st\u0119\u017cenie, czas inhalacji, form\u0119 podania i profil bezpiecze\u0144stwa<\/strong>. W przypadku wodoru w padaczce tych danych po prostu jeszcze brakuje.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodatkowo trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce padaczka nie jest jedn\u0105 chorob\u0105. To grupa zaburze\u0144 o r\u00f3\u017cnym pod\u0142o\u017cu: genetycznym, pourazowym, zapalnym, metabolicznym czy zwi\u0105zanym z niedotlenieniem. Nawet je\u015bli jaki\u015b mechanizm dzia\u0142a w jednym modelu napad\u00f3w, nie musi dzia\u0142a\u0107 tak samo u pacjenta z lekooporn\u0105 padaczk\u0105 skroniow\u0105, zespo\u0142em Dravet czy napadami po urazie m\u00f3zgu.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-pokazuj-badania-na-zwierztach-i-w-modelach-uszkodzenia-mzgu\">Co pokazuj\u0105 badania na zwierz\u0119tach i w modelach uszkodzenia m\u00f3zgu<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najmocniejsze argumenty na korzy\u015b\u0107 wodoru pochodz\u0105 obecnie z bada\u0144 przedklinicznych. To one odpowiadaj\u0105 za cz\u0119\u015b\u0107 zainteresowania tematem i to z nich bierze si\u0119 przekonanie, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce mie\u0107 dzia\u0142anie neuroprotekcyjne, czyli chroni\u0105ce kom\u00f3rki nerwowe. Trzeba jednak od razu zaznaczy\u0107, \u017ce badania takie s\u0105 prowadzone w warunkach bardzo \u015bci\u015ble kontrolowanych, cz\u0119sto z wcze\u015bniej ustalonym momentem wywo\u0142ania napadu lub uszkodzenia m\u00f3zgu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"model-gryzoni-mniej-napadw-i-ochrona-hipokampa\">Model gryzoni: mniej napad\u00f3w i ochrona hipokampa<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W jednym z modeli gryzoni stosowano inhalacje wodorem przez <strong>2 godziny dziennie przez 5 dni przed indukcj\u0105 napad\u00f3w<\/strong>. Taki schemat doprowadzi\u0142 do zmniejszenia intensywno\u015bci napad\u00f3w, lepszej ochrony neuron\u00f3w w hipokampie oraz ograniczenia stresu oksydacyjnego i reakcji zapalnej. Hipokamp to struktura m\u00f3zgu wa\u017cna dla pami\u0119ci i bardzo wra\u017cliwa na uszkodzenia zwi\u0105zane z napadami, zw\u0142aszcza w padaczce skroniowej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To ciekawy wynik, ale trzeba go czyta\u0107 precyzyjnie. Wod\u00f3r by\u0142 podawany <strong>przed<\/strong> wywo\u0142aniem napad\u00f3w, czyli badano bardziej efekt ochronny ni\u017c leczenie realnej, przewlek\u0142ej padaczki. Innymi s\u0142owy: eksperyment pokazuje, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce przygotowa\u0107 tkank\u0119 nerwow\u0105 na uraz lub zmniejszy\u0107 jego skutki, ale nie dowodzi jeszcze, \u017ce zahamuje napady u pacjenta, kt\u00f3ry ju\u017c choruje i przyjmuje leki.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"status-epilepticus-u-szczurw-eeg-nr2b-i-sod2\">Status epilepticus u szczur\u00f3w: EEG, NR2B i SOD2<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jeszcze ciekawsze s\u0105 dane z modelu refrakcyjnego status epilepticus u szczur\u00f3w. Status epilepticus to stan, w kt\u00f3rym napad trwa zbyt d\u0142ugo albo napady powtarzaj\u0105 si\u0119 bez odzyskania pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci. Klinicznie to sytuacja nag\u0142a i obci\u0105\u017cona ryzykiem trwa\u0142ego uszkodzenia m\u00f3zgu. W tym modelu leczenie wodorem wi\u0105za\u0142o si\u0119 z <strong>obni\u017ceniem amplitudy EEG<\/strong>, czyli os\u0142abieniem patologicznej aktywno\u015bci bioelektrycznej m\u00f3zgu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poza tym zaobserwowano <strong>mniejsz\u0105 \u015bmier\u0107 neuron\u00f3w<\/strong>, wzrost poziomu antyoksydacyjnego enzymu <strong>SOD2<\/strong> oraz hamowanie fosforylacji podjednostki <strong>NR2B receptora NMDA<\/strong>. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, wod\u00f3r m\u00f3g\u0142 ogranicza\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 proces\u00f3w odpowiedzialnych za nadmierne pobudzenie neuron\u00f3w i wt\u00f3rne uszkodzenie kom\u00f3rek. To istotne, bo w ci\u0119\u017ckich napadach problemem nie jest tylko sam epizod kliniczny, ale te\u017c to, co dzieje si\u0119 z m\u00f3zgiem po nim.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znowu jednak warto zachowa\u0107 proporcje. Model zwierz\u0119cy pozwala mierzy\u0107 parametry, kt\u00f3rych nie da si\u0119 tak \u0142atwo monitorowa\u0107 u ludzi, a sam przebieg eksperymentu jest uproszczony wzgl\u0119dem realnej praktyki klinicznej. Dlatego tych wynik\u00f3w nie nale\u017cy traktowa\u0107 jako dowodu, \u017ce inhalacja wodoru rozwi\u0105zuje problem lekoopornej padaczki.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"model-wini-po-niedotlenieniu-h2-kontra-hipotermia\">Model \u015bwini po niedotlenieniu: H2 kontra hipotermia<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Interesuj\u0105ce dane pochodz\u0105 te\u017c z modelu noworodkowego u \u015bwi\u0144 po niedotlenieniu i niedokrwieniu m\u00f3zgu. W tym badaniu stosowano oko\u0142o <strong>2,1% H2<\/strong> po epizodzie asfiksji. Wod\u00f3r <strong>op\u00f3\u017ania\u0142 wyst\u0105pienie napad\u00f3w<\/strong> i poprawia\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 wska\u017anik\u00f3w EEG oraz funkcji wzrokowych. Histologicznie, czyli w ocenie tkanki, obserwowano ochron\u0119 j\u0105der wzg\u00f3rza por\u00f3wnywaln\u0105 z innymi interwencjami.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce <strong>hipotermia terapeutyczna dzia\u0142a\u0142a silniej<\/strong> i skuteczniej eliminowa\u0142a napady po niedotlenieniu. To bardzo wa\u017cne por\u00f3wnanie, bo pokazuje miejsce wodoru w hierarchii dowod\u00f3w. Wod\u00f3r mo\u017ce mie\u0107 efekt wspieraj\u0105cy, ale w badanym modelu nie by\u0142 rozwi\u0105zaniem lepszym ni\u017c uznane post\u0119powanie. Dla praktyki klinicznej to sygna\u0142, \u017ce nie nale\u017cy go przedstawia\u0107 jako metody prze\u0142omowej.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 Zwierzeta to nie pacjenci:<\/strong> Mniej napad\u00f3w u szczur\u00f3w nie oznacza automatycznie skuteczno\u015bci u ludzi. Potrzebne s\u0105 wi\u0119ksze badania kliniczne z d\u0142u\u017csz\u0105 obserwacj\u0105.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-wiemy-z-bada-klinicznych-u-ludzi-z-epilepsj\">Co wiemy z bada\u0144 klinicznych u ludzi z epilepsj\u0105<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ocenie skuteczno\u015bci ka\u017cdej metody najwa\u017cniejsze s\u0105 badania kliniczne u ludzi. W przypadku pytania, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na padaczka<\/strong>, w\u0142a\u015bnie tutaj wida\u0107 najwi\u0119ksze ograniczenie obecnej wiedzy. Danych jest ma\u0142o, a najwa\u017cniejsze badanie randomizowane nie potwierdzi\u0142o wyra\u017anej przewagi nad leczeniem standardowym.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"badanie-iess-schemat-terapii-i-liczba-uczestnikw\">Badanie IESS: schemat terapii i liczba uczestnik\u00f3w<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejsze dost\u0119pne badanie kliniczne obj\u0119\u0142o <strong>53 dzieci<\/strong> z niemowl\u0119cym zespo\u0142em padaczkowych spazm\u00f3w, okre\u015blanym skr\u00f3tem IESS. To ci\u0119\u017cka posta\u0107 epilepsji wieku niemowl\u0119cego, w kt\u00f3rej liczy si\u0119 szybkie opanowanie napad\u00f3w i ograniczenie wp\u0142ywu choroby na rozw\u00f3j dziecka. Uczestnik\u00f3w podzielono losowo na grup\u0119 otrzymuj\u0105c\u0105 standardowe leczenie oraz inhalacje mieszanki <strong>H2\/O2<\/strong> albo standardowe leczenie z <strong>powietrzem medycznym<\/strong>.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Protok\u00f3\u0142 inhalacji by\u0142 intensywny: <strong>1 godzina, 4 razy dziennie przez 14 dni<\/strong>. To istotny szczeg\u00f3\u0142, bo pokazuje, \u017ce nie chodzi\u0142o o pojedyncze, okazjonalne sesje, tylko o regularne i cz\u0119ste podawanie gazu. Tego typu schemat daje lepsz\u0105 szans\u0119 wykrycia realnego efektu, je\u015bli taki efekt istnieje.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-brak-przewagi-klinicznej-jest-tak-wany\">Dlaczego brak przewagi klinicznej jest tak wa\u017cny<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wynik badania by\u0142 prosty i zarazem bardzo wa\u017cny: <strong>nie wykazano istotnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy grupami w g\u0142\u00f3wnych wynikach klinicznych<\/strong>. To oznacza, \u017ce dodanie inhalacji H2\/O2 do standardowej terapii nie da\u0142o przekonuj\u0105cej przewagi nad standardow\u0105 terapi\u0105 z kontrolnym powietrzem medycznym. W medycynie taki rezultat ma du\u017c\u0105 wag\u0119, bo odr\u00f3\u017cnia hipotez\u0119 od faktycznej skuteczno\u015bci.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z punktu widzenia pacjenta brak przewagi klinicznej m\u00f3wi wi\u0119cej ni\u017c najbardziej efektowne wyniki laboratoryjne. Mo\u017cna mie\u0107 dobry mechanizm, popraw\u0119 marker\u00f3w biologicznych, a nawet pewne zmiany w zapisie EEG, ale je\u015bli nie przek\u0142ada si\u0119 to na realne korzy\u015bci, takie jak mniejsza liczba napad\u00f3w, lepsza kontrola choroby czy poprawa funkcjonowania, trudno m\u00f3wi\u0107 o potwierdzonej terapii.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Therefore, the answer to the question, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na padaczk\u0119<\/strong>, musi uwzgl\u0119dnia\u0107 w\u0142a\u015bnie ten punkt. Na obecnym etapie nie ma podstaw, by przedstawia\u0107 inhalacje wodorem jako metod\u0119 skuteczn\u0105 klinicznie w epilepsji. Co najwy\u017cej mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o kierunku bada\u0144, kt\u00f3ry wymaga dalszego potwierdzenia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czego-jeszcze-brakuje-w-danych-klinicznych\">Czego jeszcze brakuje w danych klinicznych<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po pierwsze, brakuje <strong>wi\u0119kszych pr\u00f3b wieloo\u015brodkowych<\/strong>. Badanie na 53 dzieciach jest cenne, ale to nadal za ma\u0142o, by wyci\u0105ga\u0107 szerokie wnioski dla wszystkich postaci padaczki. Po drugie, potrzeba <strong>d\u0142u\u017cszej obserwacji<\/strong>, bo 14 dni to okres wystarczaj\u0105cy do oceny wst\u0119pnego efektu, ale niewystarczaj\u0105cy do oceny trwa\u0142o\u015bci dzia\u0142ania i bezpiecze\u0144stwa d\u0142ugoterminowego.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po trzecie, nie ustalono jeszcze <strong>optymalnego st\u0119\u017cenia wodoru, czasu inhalacji ani najlepszego sposobu podania<\/strong>. Badania przedkliniczne u\u017cywa\u0142y r\u00f3\u017cnych schemat\u00f3w: czasem czystego H2, czasem mieszanek H2\/O2, czasem ekspozycji przed wywo\u0142aniem napad\u00f3w. Takiej mozaiki nie da si\u0119 \u0142atwo prze\u0142o\u017cy\u0107 na jednolite zalecenie dla pacjenta. Po czwarte, nie wiemy, czy ewentualna korzy\u015b\u0107 dotyczy\u0142aby wszystkich typ\u00f3w padaczki, czy tylko wybranych sytuacji, na przyk\u0142ad uszkodzenia m\u00f3zgu po niedotlenieniu.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Nie odstawiaj lek\u00f3w:<\/strong> Wod\u00f3r nie zast\u0119puje lek\u00f3w przeciwpadaczkowych. Nie zmieniaj terapii ani dawek bez decyzji neurologa.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-wodr-moe-dziaa-w-mzgu-wedug-bada\">Jak wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w m\u00f3zgu wed\u0142ug bada\u0144<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 skuteczno\u015b\u0107 kliniczna nie zosta\u0142a jeszcze potwierdzona, mechanizmy proponowanego dzia\u0142ania wodoru s\u0105 logiczne i sp\u00f3jne z tym, co wiadomo o biologii napad\u00f3w. Po napadzie lub w trakcie ci\u0119\u017ckiej aktywno\u015bci padaczkowej w m\u00f3zgu ro\u015bnie poziom <strong>oxidative stress<\/strong>, czyli nadmiaru reaktywnych form tlenu, oraz aktywuj\u0105 si\u0119 szlaki zapalne. To mo\u017ce pog\u0142\u0119bia\u0107 uszkodzenie neuron\u00f3w i zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107 na kolejne epizody.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"nrf2-ros-i-cytokiny-prozapalne\">Nrf2, ROS i cytokiny prozapalne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W wielu badaniach wod\u00f3r wi\u0105zano z aktywacj\u0105 szlaku <strong>Nrf2-HO-1<\/strong>. Nrf2 to bia\u0142ko, kt\u00f3re uruchamia naturalne systemy obrony kom\u00f3rki przed stresem oksydacyjnym. Gdy ten szlak dzia\u0142a sprawnie, kom\u00f3rka lepiej radzi sobie z neutralizacj\u0105 szkodliwych cz\u0105steczek. ROS, czyli reaktywne formy tlenu, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do chemicznego \u201eha\u0142asu\u201d, kt\u00f3ry uszkadza b\u0142ony kom\u00f3rkowe, bia\u0142ka i DNA. Nadmiar ROS cz\u0119sto towarzyszy napadom i stanom niedotlenienia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania przedkliniczne pokazywa\u0142y, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce <strong>obni\u017ca\u0107 poziom ROS<\/strong> i redukowa\u0107 st\u0119\u017cenie cytokin prozapalnych, czyli cz\u0105steczek nap\u0119dzaj\u0105cych stan zapalny. W praktyce oznacza\u0142oby to mniejsze obci\u0105\u017cenie dla neuron\u00f3w po napadzie. To nie jest dzia\u0142anie przeciwpadaczkowe w klasycznym sensie, jak w przypadku lek\u00f3w blokuj\u0105cych kana\u0142y sodowe czy nasilaj\u0105cych dzia\u0142anie GABA, ale raczej <strong>dzia\u0142anie ochronne i wspieraj\u0105ce regeneracj\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"nr2b-i-receptory-nmda\">NR2B i receptory NMDA<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugi wa\u017cny mechanizm dotyczy podjednostki <strong>NR2B receptora NMDA<\/strong>. Receptory NMDA bior\u0105 udzia\u0142 w przekazywaniu pobudzaj\u0105cych sygna\u0142\u00f3w w m\u00f3zgu. Gdy s\u0105 nadmiernie aktywne, mo\u017ce dochodzi\u0107 do zjawiska ekscytotoksyczno\u015bci, czyli uszkodzenia neuron\u00f3w przez zbyt silne pobudzenie. W badaniach na szczurach wod\u00f3r hamowa\u0142 fosforylacj\u0119 NR2B, co mo\u017ce oznacza\u0107 <strong>ograniczenie patologicznej nadpobudliwo\u015bci neuronalnej<\/strong>.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla osoby bez przygotowania biologicznego najpro\u015bciej uj\u0105\u0107 to tak: wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na cz\u0119\u015b\u0107 proces\u00f3w, kt\u00f3re \u201epodkr\u0119caj\u0105\u201d aktywno\u015b\u0107 neuron\u00f3w po napadzie. To nadal hipoteza mechanistyczna, ale dobrze t\u0142umaczy, dlaczego w modelach zwierz\u0119cych obserwowano s\u0142absze zmiany EEG i mniej uszkodze\u0144 kom\u00f3rek nerwowych.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"ochrona-neuronw-po-napadzie\">Ochrona neuron\u00f3w po napadzie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzeci element to szeroko rozumiana <strong>neuroprotekcja<\/strong>. W niekt\u00f3rych do\u015bwiadczeniach wod\u00f3r poprawia\u0142 przep\u0142yw m\u00f3zgowy po napadzie, wspiera\u0142 aktywno\u015b\u0107 enzym\u00f3w antyoksydacyjnych, takich jak SOD2, oraz ogranicza\u0142 \u015bmier\u0107 neuron\u00f3w w szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwych obszarach, zw\u0142aszcza w hipokampie. To wa\u017cne, bo nawet je\u015bli sama liczba napad\u00f3w nie spadnie wyra\u017anie, mniejsze uszkodzenie m\u00f3zgu mog\u0142oby teoretycznie mie\u0107 znaczenie dla rokowania.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na razie jednak to rozumowanie pozostaje na etapie biologicznej plausybilno\u015bci, czyli sensownej hipotezy. Aby przesz\u0142o do praktyki klinicznej, trzeba wykaza\u0107, \u017ce te korzystne zmiany naprawd\u0119 przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na lepszy stan pacjenta, a nie tylko na \u0142adne wykresy i markery laboratoryjne.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"forma-podania-stenie-i-bezpieczestwo-inhalacji-wodorem\">Forma podania, st\u0119\u017cenie i bezpiecze\u0144stwo inhalacji wodorem<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jedna z najwa\u017cniejszych sekcji, bo wiele nieporozumie\u0144 bierze si\u0119 z wrzucania do jednego worka r\u00f3\u017cnych form inhalacji. Je\u017celi analizujesz, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na padaczka<\/strong>, nie mo\u017cesz automatycznie przenosi\u0107 wynik\u00f3w z jednego rodzaju gazu i jednego protoko\u0142u na ka\u017cdy dost\u0119pny sprz\u0119t. W badaniach znaczenie maj\u0105 <strong>st\u0119\u017cenie, sk\u0142ad mieszaniny, czas podawania, stabilno\u015b\u0107 urz\u0105dzenia i zabezpieczenia techniczne<\/strong>.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czysty-h2-h2o2-i-gaz-browna-to-nie-to-samo\">Czysty H2, H2\/O2 i gaz Browna: to nie to samo<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniach dotycz\u0105cych epilepsji analizowano g\u0142\u00f3wnie <strong>czysty H2<\/strong> or <strong>mieszanki H2\/O2<\/strong> o okre\u015blonym st\u0119\u017ceniu. Przyk\u0142adowo, w modelu \u015bwini stosowano oko\u0142o <strong>2,1% H2<\/strong>, a w badaniu klinicznym u dzieci u\u017cywano mieszanki H2\/O2 wed\u0142ug ustalonego protoko\u0142u. To oznacza, \u017ce wyniki odnosz\u0105 si\u0119 do konkretnych warunk\u00f3w i nie wolno bezpo\u015brednio zak\u0142ada\u0107, \u017ce ka\u017cda forma inhalacji z udzia\u0142em wodoru zadzia\u0142a identycznie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gaz Browna, czyli mieszanina wodorotlenowa, ma inny sk\u0142ad ni\u017c sam wod\u00f3r lub laboratoryjnie przygotowana mieszanka H2\/O2 u\u017cywana w badaniu. Z tego powodu <strong>nie ma podstaw, by 1:1 uto\u017csamia\u0107 wyniki bada\u0144 nad H2 lub H2\/O2 z ka\u017cd\u0105 inhalacj\u0105 gazem Browna<\/strong>. To nie przekre\u015bla potencjalnych zastosowa\u0144, ale wymaga uczciwego rozr\u00f3\u017cnienia. Rzetelna ocena zawsze zaczyna si\u0119 od pytania: jaki dok\u0142adnie gaz podawano, w jakim st\u0119\u017ceniu i przez jaki czas.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-skutki-uboczne-zgaszano-w-badaniach\">Jakie skutki uboczne zg\u0142aszano w badaniach<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniu klinicznym IESS nie odnotowano ci\u0119\u017ckich zdarze\u0144 niepo\u017c\u0105danych, co jest informacj\u0105 uspokajaj\u0105c\u0105, ale nie oznacza pe\u0142nego braku ryzyka. W grupie inhalacyjnej cz\u0119\u015bciej obserwowano <strong>dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe<\/strong>, as well as <strong>zmiany w enzymach sercowych, parametrach w\u0105trobowych i elektrolitach<\/strong>. To pokazuje, \u017ce nawet je\u015bli terapia jest og\u00f3lnie dobrze tolerowana, wymaga nadzoru i rozs\u0105dku, zw\u0142aszcza u dzieci lub os\u00f3b z dodatkowymi obci\u0105\u017ceniami zdrowotnymi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto te\u017c oddzieli\u0107 dwa poziomy bezpiecze\u0144stwa. Pierwszy to <strong>bezpiecze\u0144stwo biologiczne<\/strong>, czyli wp\u0142yw na organizm. Drugi to <strong>bezpiecze\u0144stwo techniczne<\/strong>, czyli ryzyko zwi\u0105zane z prac\u0105 urz\u0105dzenia i st\u0119\u017ceniem gazu. Wod\u00f3r jest gazem \u0142atwopalnym, dlatego niew\u0142a\u015bciwie zaprojektowany sprz\u0119t lub zbyt wysokie st\u0119\u017cenie mog\u0105 generowa\u0107 realne zagro\u017cenie. W publikacjach technicznych podkre\u015bla si\u0119 znaczenie rozcie\u0144czania, kontroli parametr\u00f3w i odpowiednich zabezpiecze\u0144.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"na-jakie-certyfikaty-i-zabezpieczenia-zwrci-uwag\">Na jakie certyfikaty i zabezpieczenia zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi rozwa\u017casz urz\u0105dzenie do inhalacji, w pierwszej kolejno\u015bci sprawd\u017a <strong>kontrol\u0119 st\u0119\u017cenia gazu<\/strong>, stabilno\u015b\u0107 pracy, dokumentacj\u0119 techniczn\u0105 i system zabezpiecze\u0144. Istotne s\u0105 normy <strong>LVD<\/strong> and <strong>EMC<\/strong>. LVD odnosi si\u0119 do bezpiecze\u0144stwa elektrycznego urz\u0105dzenia, a EMC do kompatybilno\u015bci elektromagnetycznej, czyli odporno\u015bci sprz\u0119tu na zak\u0142\u00f3cenia i tego, czy sam nie zak\u0142\u00f3ca pracy innych urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce warto te\u017c zweryfikowa\u0107, czy producent dysponuje dokumentacj\u0105 jako\u015bci gazu oraz ocenami potwierdzaj\u0105cymi parametry pracy urz\u0105dzenia. Sama obietnica marketingowa nie zast\u0119puje danych technicznych. Przy sprz\u0119cie wykorzystuj\u0105cym wod\u00f3r znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c <strong>zabezpieczenia przeciwwybuchowe<\/strong>, spos\u00f3b ch\u0142odzenia, kontrola przep\u0142ywu oraz jako\u015b\u0107 wykonania element\u00f3w maj\u0105cych kontakt z gazem.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli urz\u0105dzenie ma europejskie certyfikaty LVD i EMC oraz dodatkow\u0105 dokumentacj\u0119 jako\u015bci gazu, to jest to konkretny argument bezpiecze\u0144stwa, ale nadal nie dow\u00f3d skuteczno\u015bci w padaczce. Te dwie kwestie trzeba od siebie oddziela\u0107: jedno dotyczy tego, czy sprz\u0119t zosta\u0142 poprawnie zaprojektowany, a drugie tego, czy dana forma inhalacji realnie pomaga w konkretnej chorobie.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Sprawd\u017a bezpiecze\u0144stwo sprz\u0119tu:<\/strong> Szukaj kontroli st\u0119\u017cenia, norm LVD i EMC oraz zabezpiecze\u0144 przeciwwybuchowych. To wa\u017cniejsze ni\u017c obietnice producenta.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-z-tego-wynika-dla-pacjenta-z-padaczk-i-jego-opiekunw\">Co z tego wynika dla pacjenta z padaczk\u0105 i jego opiekun\u00f3w<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej uczciwy wniosek jest prosty: <strong>wod\u00f3r mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako potencjalne wsparcie<\/strong>, nigdy zamiast lek\u00f3w przeciwpadaczkowych, diagnostyki i kontroli neurologa. Je\u015bli interesuje Ci\u0119, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na padaczk\u0119<\/strong>, warto patrze\u0107 na temat ch\u0142odno. Badania przedkliniczne s\u0105 ciekawe, ale dane kliniczne nie daj\u0105 dzi\u015b podstaw do traktowania inhalacji jako sprawdzonej terapii przeciwpadaczkowej.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-zachowa-szczegln-ostrono\">Kiedy zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 trzeba zachowa\u0107 przy <strong>aktywnych napadach, niestabilnej padaczce, niedawno przebytym status epilepticus, cz\u0119stych zmianach leczenia oraz u ma\u0142ych dzieci<\/strong>. W takich sytuacjach priorytetem jest stabilizacja choroby zgodnie z zaleceniami neurologa. Ka\u017cda dodatkowa interwencja powinna by\u0107 oceniona pod k\u0105tem sensu klinicznego, bezpiecze\u0144stwa i mo\u017cliwo\u015bci monitorowania.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostro\u017cno\u015b\u0107 jest wskazana tak\u017ce wtedy, gdy padaczce towarzysz\u0105 choroby serca, zaburzenia elektrolitowe, problemy metaboliczne lub trudno\u015bci z komunikacj\u0105 objaw\u00f3w przez pacjenta. Nie chodzi o to, \u017ce wod\u00f3r musi by\u0107 szkodliwy, tylko o to, \u017ce <strong>przy chorobie przewlek\u0142ej liczy si\u0119 pe\u0142ny kontekst medyczny<\/strong>, a nie pojedyncza obietnica poprawy.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o-co-zapyta-neurologa-przed-inhalacj\">O co zapyta\u0107 neurologa przed inhalacj\u0105<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed rozpocz\u0119ciem inhalacji warto przygotowa\u0107 konkretn\u0105 list\u0119 pyta\u0144. Dzi\u0119ki temu rozmowa z lekarzem b\u0119dzie praktyczna, a nie og\u00f3lna.<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Czy w moim typie padaczki istnieje jakikolwiek racjonalny cel dla terapii wspomagaj\u0105cej wodorem?<\/li><li>Jakie parametry trzeba monitorowa\u0107: liczb\u0119 napad\u00f3w, zapis EEG, senno\u015b\u0107, wyniki bada\u0144 krwi, pr\u00f3by w\u0105trobowe, elektrolity?<\/li><li>Czy planowana inhalacja mo\u017ce kolidowa\u0107 z aktualnymi lekami lub op\u00f3\u017ani\u0107 wdro\u017cenie skuteczniejszego leczenia?<\/li><li>Jak rozpozna\u0107, \u017ce terapia nie daje \u017cadnego sensownego efektu i kiedy j\u0105 przerwa\u0107?<\/li><li>Czy w mojej sytuacji ryzyko techniczne lub organizacyjne nie przewy\u017csza potencjalnej korzy\u015bci?<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dobra rozmowa z neurologiem powinna zako\u0144czy\u0107 si\u0119 nie tylko zgod\u0105 lub brakiem zgody, ale te\u017c planem oceny efekt\u00f3w. Bez takiego planu \u0142atwo pomyli\u0107 pojedyncze lepsze dni z rzeczywistym wp\u0142ywem terapii.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-ocenia-obietnice-marketingowe\">Jak ocenia\u0107 obietnice marketingowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najprostsza zasada brzmi: oddzielaj <strong>mechanizm<\/strong>, <strong>bezpiecze\u0144stwo urz\u0105dzenia<\/strong> i <strong>skuteczno\u015b\u0107 kliniczn\u0105<\/strong>. To, \u017ce producent opisuje dzia\u0142anie przeciwutleniaj\u0105ce wodoru, nie oznacza jeszcze udowodnionej skuteczno\u015bci w leczeniu padaczki. To, \u017ce urz\u0105dzenie ma certyfikaty bezpiecze\u0144stwa, nie oznacza automatycznie, \u017ce poprawia kontrol\u0119 napad\u00f3w. I odwrotnie: nawet ciekawy wynik badawczy nie usprawiedliwia stosowania sprz\u0119tu o niejasnych parametrach technicznych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto te\u017c uwa\u017ca\u0107 na sformu\u0142owania typu \u201eleczy\u201d, \u201ecofa chorob\u0119\u201d, \u201ezast\u0119puje leki\u201d albo \u201edzia\u0142a na ka\u017cdy rodzaj epilepsji\u201d. Przy obecnym stanie wiedzy takie deklaracje s\u0105 zbyt daleko id\u0105ce. Uczciwy przekaz powinien m\u00f3wi\u0107 o <strong>potential support<\/strong>, ograniczeniach bada\u0144, r\u00f3\u017cnicach mi\u0119dzy formami gazu oraz konieczno\u015bci konsultacji lekarskiej. Je\u015bli tych element\u00f3w brakuje, potraktuj ofert\u0119 z du\u017cym dystansem.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecny stan wiedzy wskazuje, \u017ce wod\u00f3r jest interesuj\u0105cym kierunkiem bada\u0144, ale <strong>nie stanowi potwierdzonego leczenia padaczki<\/strong>. Je\u015bli chcesz rozwa\u017cy\u0107 inhalacje, podejd\u017a do tematu praktycznie: oce\u0144 dane kliniczne, bezpiecze\u0144stwo urz\u0105dzenia i sens takiego wsparcia w Twojej konkretnej sytuacji medycznej.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">Learn more - Click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Co obecnie wiadomo o dzia\u0142aniu wodoru w padaczce na podstawie bada\u0144 przedklinicznych? Badania przedkliniczne sugeruj\u0105, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"Czy wod\u00f3r pomaga na padaczka? Fakty i badania","meta_description":"Czy wod\u00f3r pomaga na padaczka? Poznaj wyniki bada\u0144, mo\u017cliwe mechanizmy dzia\u0142ania i kwestie bezpiecze\u0144stwa. Sprawd\u017a, co warto wiedzie\u0107.","meta_keyword":"czy wod\u00f3r pomaga na padaczka","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3674"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3674\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}