{"id":3633,"date":"2023-05-17T08:00:00","date_gmt":"2023-05-17T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/czy-wodor-pomaga-na-chorobe-lesniowskiego-crohna-co-warto-wiedziec\/"},"modified":"2023-05-17T08:00:00","modified_gmt":"2023-05-17T06:00:00","slug":"czy-wodor-pomaga-na-chorobe-lesniowskiego-crohna-co-warto-wiedziec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/czy-wodor-pomaga-na-chorobe-lesniowskiego-crohna-co-warto-wiedziec\/","title":{"rendered":"Czy wod\u00f3r pomaga na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna? Co warto wiedzie\u0107"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Co pokazuj\u0105 badania u ludzi o wodorze w nieswoistych zapaleniach jelit, w tym w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><p>Badania u ludzi nie potwierdzi\u0142y jeszcze dzia\u0142ania wodoru w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna, ale istniej\u0105 wst\u0119pne dane z wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego. W UC obserwowano popraw\u0119 mikrobioty jelitowej i cz\u0119\u015bci wska\u017anik\u00f3w endoskopowych, jednak bez jednoznacznego potwierdzenia wyra\u017anej poprawy aktywno\u015bci klinicznej i stanu zapalnego.<\/p><\/li><li><strong>Dlaczego wynik\u00f3w bada\u0144 nad wodorem we wrzodziej\u0105cym zapaleniu jelita grubego nie mo\u017cna przenosi\u0107 na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><p>Wynik\u00f3w z UC nie mo\u017cna automatycznie odnosi\u0107 do choroby Le\u015bniowskiego-Crohna, poniewa\u017c obie choroby r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 lokalizacj\u0105 zmian, g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 uszkodze\u0144 i typem powik\u0142a\u0144. Crohn mo\u017ce obejmowa\u0107 ca\u0142y przew\u00f3d pokarmowy i pe\u0142n\u0105 grubo\u015b\u0107 \u015bciany jelita, wi\u0119c potencjalne dzia\u0142anie wodoru mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 inaczej ni\u017c w zapaleniu ograniczonym g\u0142\u00f3wnie do b\u0142ony \u015bluzowej jelita grubego.<\/p><\/li><li><strong>Jak wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w jelitach przy IBD wed\u0142ug bada\u0144 laboratoryjnych i przedklinicznych?<\/strong><p>Wed\u0142ug bada\u0144 laboratoryjnych wod\u00f3r mo\u017ce ogranicza\u0107 stres oksydacyjny, os\u0142abia\u0107 sygna\u0142y zapalne i wspiera\u0107 barier\u0119 jelitow\u0105. Opisywano spadek <strong>TNF-\u03b1<\/strong>, <strong>IL-6<\/strong> i <strong>IL-1\u03b2<\/strong>, wzrost antyoksydant\u00f3w takich jak <strong>GSH<\/strong> i <strong>SOD<\/strong>, a tak\u017ce wp\u0142yw na mikrobiot\u0119 i inflammasom <strong>NLRP3<\/strong>.<\/p><\/li><li><strong>Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do rozmowy z gastroenterologiem o terapii wspomagaj\u0105cej wodorem przy chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna?<\/strong><p>Do rozmowy z gastroenterologiem najlepiej przygotowa\u0107 aktualne informacje o przebiegu choroby, stosowanych lekach i celu, w jakim rozwa\u017casz wod\u00f3r. Pomocne b\u0119d\u0105 dane o liczbie wypr\u00f3\u017cnie\u0144, b\u00f3lu, obecno\u015bci krwi, utracie masy cia\u0142a oraz ostatnich wynikach <strong>CRP<\/strong>, kalprotektyny i morfologii, bo dopiero w tym kontek\u015bcie da si\u0119 sensownie oceni\u0107 terapi\u0119 wspomagaj\u0105c\u0105.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna? Na 2026 rok nie ma jeszcze bada\u0144 klinicznych u os\u00f3b z Crohnem, ale wyniki z UC i modeli zwierz\u0119cych pokazuj\u0105 pewien potencja\u0142. Sprawdzamy, co naprawd\u0119 wiadomo o skuteczno\u015bci, mechanizmach i bezpiecze\u0144stwie.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#czy-wodr-pomaga-na-chorob-leniowskiego-crohna-krtka-odpowied-na-2026-rok\">Czy wod\u00f3r pomaga na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna? Kr\u00f3tka odpowied\u017a na 2026 rok<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-mwi-badania-u-ludzi-crohn-kontra-wrzodziejce-zapalenie-jelita-grubego\">Co m\u00f3wi\u0105 badania u ludzi: Crohn kontra wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-wodr-moe-dziaa-w-jelitach-mechanizmy-ktre-budz-najwiksze-zainteresowanie\">Jak wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w jelitach: mechanizmy, kt\u00f3re budz\u0105 najwi\u0119ksze zainteresowanie<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-pokazuj-badania-na-zwierztach-i-dlaczego-s-tylko-wskazwk\">Co pokazuj\u0105 badania na zwierz\u0119tach i dlaczego s\u0105 tylko wskaz\u00f3wk\u0105<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#bezpieczestwo-ograniczenia-i-najwaniejsze-znaki-zapytania\">Bezpiecze\u0144stwo, ograniczenia i najwa\u017cniejsze znaki zapytania<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-rozsdnie-podej-do-inhalacji-wodorem-przy-crohnie\">Jak rozs\u0105dnie podej\u015b\u0107 do inhalacji wodorem przy Crohnie<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czy-wodr-pomaga-na-chorob-leniowskiego-crohna-krtka-odpowied-na-2026-rok\">Czy wod\u00f3r pomaga na chorob\u0119 Le\u015bniowskiego-Crohna? Kr\u00f3tka odpowied\u017a na 2026 rok<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">If you're asking directly, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, odpowied\u017a na 2026 rok brzmi: <strong>nie ma jeszcze bada\u0144 klinicznych, kt\u00f3re to potwierdzaj\u0105 u ludzi z Crohnem<\/strong>. To najwa\u017cniejszy punkt, od kt\u00f3rego warto zacz\u0105\u0107. Nie oznacza to jednak, \u017ce temat jest bezwarto\u015bciowy. Oznacza tylko tyle, \u017ce obecnie dowody s\u0105 <strong>po\u015brednie<\/strong> i nie pozwalaj\u0105 stawia\u0107 mocnych tez o skuteczno\u015bci.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"najwaniejszy-wniosek-w-jednym-zdaniu\">Najwa\u017cniejszy wniosek w jednym zdaniu<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wod\u00f3r jest obiecuj\u0105cym kierunkiem bada\u0144 w nieswoistych zapaleniach jelit, ale w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna nie zosta\u0142 jeszcze klinicznie potwierdzony jako skuteczna terapia.<\/strong><\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"skd-bierze-si-zainteresowanie-wodorem-w-ibd\">Sk\u0105d bierze si\u0119 zainteresowanie wodorem w IBD?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zainteresowanie nie wzi\u0119\u0142o si\u0119 z marketingu, tylko z biologii. Zar\u00f3wno choroba Le\u015bniowskiego-Crohna, jak i wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego nale\u017c\u0105 do grupy IBD, czyli nieswoistych zapale\u0144 jelit. W obu schorzeniach wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 <strong>stan zapalny, stres oksydacyjny, zaburzenia mikrobioty i uszkodzenie bariery jelitowej<\/strong>. W\u0142a\u015bnie w tych obszarach wod\u00f3r cz\u0105steczkowy jest badany najcz\u0119\u015bciej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce chodzi o to, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce potencjalnie wp\u0142ywa\u0107 na nadmiar reaktywnych form tlenu, czyli ROS, oraz na sygna\u0142y zapalne, kt\u00f3re podtrzymuj\u0105 uszkodzenie tkanek. To wa\u017cne, bo w Crohnie nie problemem jest wy\u0142\u0105cznie sam stan zapalny, ale te\u017c to, \u017ce organizm wchodzi w b\u0142\u0119dne ko\u0142o: zapalenie uszkadza \u015bluz\u00f3wk\u0119, a uszkodzona \u015bluz\u00f3wka nap\u0119dza kolejne reakcje odporno\u015bciowe.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodatkowo badania na modelach zwierz\u0119cych i cz\u0119\u015b\u0107 danych z UC sugeruj\u0105, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce wspiera\u0107 <strong>szczelno\u015b\u0107 nab\u0142onka jelitowego, poziom antyoksydant\u00f3w oraz bardziej korzystny sk\u0142ad mikrobioty<\/strong>. To w\u0142a\u015bnie dlatego temat wraca w dyskusjach o terapii uzupe\u0142niaj\u0105cej, mimo \u017ce odpowied\u017a na pytanie, czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna, nadal pozostaje ostro\u017cna.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Brak bada\u0144 w Crohnie:<\/strong> Na 2026 rok nie ma bada\u0144 klinicznych potwierdzaj\u0105cych skuteczno\u015b\u0107 wodoru u os\u00f3b z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-mwi-badania-u-ludzi-crohn-kontra-wrzodziejce-zapalenie-jelita-grubego\">Co m\u00f3wi\u0105 badania u ludzi: Crohn kontra wrzodziej\u0105ce zapalenie jelita grubego<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tu trzeba wyra\u017anie oddzieli\u0107 to, co wiemy, od tego, co dopiero podejrzewamy. <strong>W Crohnie nie ma dost\u0119pnych bada\u0144 klinicznych<\/strong> oceniaj\u0105cych ani inhalacje wodorem, ani wod\u0119 wodorowan\u0105. To oznacza, \u017ce nie masz dzi\u015b podstaw, by oczekiwa\u0107 potwierdzonego efektu klinicznego u pacjent\u00f3w z tym konkretnym rozpoznaniem.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105 natomiast dane z bada\u0144 u ludzi z wrzodziej\u0105cym zapaleniem jelita grubego. To wa\u017cne, ale tylko jako punkt odniesienia. W badaniu randomizowanym i podw\u00f3jnie za\u015blepionym dotycz\u0105cym \u0142agodnego do umiarkowanego UC oceniano inhalacje wodorem. Wyniki pokaza\u0142y <strong>popraw\u0119 mikrobioty jelitowej<\/strong> oraz zmiany w scoringu endoskopowym, czyli w ocenie obrazu jelita podczas badania. Jednocze\u015bnie nie uzyskano jednoznacznego potwierdzenia, \u017ce aktywno\u015b\u0107 kliniczna choroby i sam stan zapalny zosta\u0142y istotnie z\u0142agodzone.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-brak-bada-w-crohnie-ma-kluczowe-znaczenie\">Dlaczego brak bada\u0144 w Crohnie ma kluczowe znaczenie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W medycynie liczy si\u0119 nie tylko mechanizm, ale tak\u017ce <strong>konkretna populacja pacjent\u00f3w<\/strong>. Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna mo\u017ce dotyczy\u0107 r\u00f3\u017cnych odcink\u00f3w przewodu pokarmowego, od jamy ustnej po odbyt, chocia\u017c najcz\u0119\u015bciej obejmuje ko\u0144cowy odcinek jelita cienkiego i pocz\u0105tek jelita grubego. Zmiany s\u0105 zwykle odcinkowe i pe\u0142no\u015bcienne, czyli obejmuj\u0105 ca\u0142\u0105 grubo\u015b\u0107 \u015bciany jelita. To zupe\u0142nie inny obraz ni\u017c w UC, gdzie zapalenie dotyczy jelita grubego i przede wszystkim b\u0142ony \u015bluzowej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z tego powodu brak bada\u0144 w Crohnie nie jest drobn\u0105 luk\u0105. To <strong>najwa\u017cniejsze ograniczenie ca\u0142ego tematu<\/strong>. Nie wiadomo, czy potencjalne dzia\u0142anie wodoru by\u0142oby podobne przy zmianach w jelicie cienkim, przy przetokach, zw\u0119\u017ceniach, po resekcjach jelita albo przy d\u0142ugo trwaj\u0105cej chorobie leczonej biologicznie. Tego po prostu jeszcze nie sprawdzono.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-pokazao-badanie-inhalacji-wodorem-w-uc\">Co pokaza\u0142o badanie inhalacji wodorem w UC<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najciekawszy element badania u ludzi z UC polega na tym, \u017ce odnotowano zmiany tam, gdzie cz\u0119sto zaczyna si\u0119 poprawa biologiczna, czyli w <strong>mikrobiocie<\/strong> i cz\u0119\u015bci wska\u017anik\u00f3w endoskopowych. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej: sk\u0142ad bakterii jelitowych przesuwa\u0142 si\u0119 w korzystniejszym kierunku, a obraz \u015bluz\u00f3wki w cz\u0119\u015bci ocen wygl\u0105da\u0142 lepiej. To sygna\u0142, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 na poziomie \u015brodowiska jelita, a nie tylko objaw\u00f3w.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie trzeba uczciwie powiedzie\u0107, \u017ce to nadal nie wystarczy, by og\u0142osi\u0107 prze\u0142om. W IBD liczy si\u0119 nie tylko to, czy obraz w badaniu wygl\u0105da nieco lepiej, ale czy pacjent ma <strong>mniej biegunek, mniej b\u00f3lu, mniej krwi, lepsze wyniki zapalne i trwalsz\u0105 remisj\u0119<\/strong>. W tym obszarze dane nie s\u0105 jednoznaczne.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-wynikw-z-uc-nie-mona-automatycznie-przenosi-na-cd\">Dlaczego wynik\u00f3w z UC nie mo\u017cna automatycznie przenosi\u0107 na CD<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 obie choroby nale\u017c\u0105 do IBD, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 <strong>lokalizacj\u0105 zmian, g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 uszkodzenia tkanek, typem powik\u0142a\u0144 i odpowiedzi\u0105 na leczenie<\/strong>. To ma du\u017ce znaczenie dla ka\u017cdej nowej terapii uzupe\u0142niaj\u0105cej. Co\u015b, co wp\u0142ywa korzystnie na \u015bluz\u00f3wk\u0119 jelita grubego, nie musi dzia\u0142a\u0107 tak samo w zmianach obejmuj\u0105cych jelito cienkie albo okolice odbytu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">That is precisely why the answer to the question, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, nie mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na wynikach z UC. Takie dane mo\u017cna potraktowa\u0107 jako argument, \u017ce temat zas\u0142uguje na dalsze badania. Nie mo\u017cna ich jednak traktowa\u0107 jako gotowego dowodu skuteczno\u015bci w Crohnie.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-wodr-moe-dziaa-w-jelitach-mechanizmy-ktre-budz-najwiksze-zainteresowanie\">Jak wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w jelitach: mechanizmy, kt\u00f3re budz\u0105 najwi\u0119ksze zainteresowanie<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimo braku bada\u0144 klinicznych w Crohnie wiadomo ju\u017c sporo o tym, <strong>jak wod\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 biologicznie<\/strong>. To wa\u017cne, bo mechanizmy nie s\u0105 przypadkowe. Z bada\u0144 laboratoryjnych i przedklinicznych wynika, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 jednocze\u015bnie na kilka proces\u00f3w, kt\u00f3re w IBD s\u0105 szczeg\u00f3lnie istotne: stres oksydacyjny, cytokiny prozapalne, integralno\u015b\u0107 bariery jelitowej i aktywacj\u0119 wrodzonej odpowiedzi zapalnej.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wpyw-na-cytokiny-ros-i-antyoksydanty\">Wp\u0142yw na cytokiny, ROS i antyoksydanty<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najcz\u0119\u015bciej opisywanych efekt\u00f3w wodoru jest <strong>reducing oxidative stress<\/strong>. W praktyce chodzi o zmniejszenie nadmiaru reaktywnych form tlenu, czyli ROS, kt\u00f3re uszkadzaj\u0105 kom\u00f3rki nab\u0142onka i podtrzymuj\u0105 stan zapalny. W modelach zapalenia jelit obserwowano jednocze\u015bnie spadek najwa\u017cniejszych cytokin prozapalnych, takich jak <strong>TNF-\u03b1, IL-6 i IL-1\u03b2<\/strong>.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie s\u0105 tylko skr\u00f3ty z publikacji. TNF-\u03b1 to ten sam szlak zapalny, w kt\u00f3ry celuje cz\u0119\u015b\u0107 nowoczesnych lek\u00f3w biologicznych stosowanych w IBD. Je\u015bli wi\u0119c wod\u00f3r obni\u017ca jego poziom w modelach eksperymentalnych, jest to biologicznie sensowny kierunek. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wp\u0142yw obserwowany w laboratorium lub u myszy nie oznacza jeszcze efektu terapeutycznego por\u00f3wnywalnego z lekami u cz\u0142owieka.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po stronie ochronnej odnotowywano wzrost poziom\u00f3w antyoksydant\u00f3w, takich jak <strong>GSH, czyli glutation<\/strong>, oraz aktywno\u015bci enzym\u00f3w obronnych, w tym <strong>SOD, czyli dysmutazy ponadtlenkowej<\/strong>. M\u00f3wi\u0105c prosto: organizm dostaje lepsze warunki do neutralizowania uszkodze\u0144 oksydacyjnych.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"ochrona-bariery-jelitowej-i-nabonka\">Ochrona bariery jelitowej i nab\u0142onka<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W IBD ogromne znaczenie ma tak zwana <strong>bariera jelitowa<\/strong>, czyli warstwa kom\u00f3rek i bia\u0142ek, kt\u00f3ra oddziela zawarto\u015b\u0107 jelita od wn\u0119trza organizmu. Kiedy ta bariera staje si\u0119 nieszczelna, do uk\u0142adu odporno\u015bciowego dociera wi\u0119cej bod\u017ac\u00f3w zapalnych. To nap\u0119dza kolejne uszkodzenia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniach przedklinicznych wod\u00f3r wspiera\u0142 odbudow\u0119 tej bariery. Opisywano <strong>wzrost bia\u0142ek po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzykom\u00f3rkowych<\/strong>, lepsz\u0105 ochron\u0119 krypt jelitowych, wi\u0119ksz\u0105 prze\u017cywalno\u015b\u0107 kom\u00f3rek nab\u0142onka oraz utrzymanie g\u0119sto\u015bci kom\u00f3rek kubkowych, kt\u00f3re produkuj\u0105 \u015bluz ochronny. Z punktu widzenia pacjenta to wa\u017cne, bo sprawniejsza bariera mo\u017ce oznacza\u0107 mniej kontaktu \u015bciany jelita z czynnikami nasilaj\u0105cymi zapalenie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie ten obszar szczeg\u00f3lnie przyci\u0105ga uwag\u0119 badaczy IBD. Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna nie jest wy\u0142\u0105cznie chorob\u0105 zapaln\u0105, ale te\u017c chorob\u0105 uszkodzonej architektury jelita. Ka\u017cda interwencja, kt\u00f3ra potencjalnie wspiera regeneracj\u0119 \u015bluz\u00f3wki, jest wi\u0119c warta sprawdzenia. Na razie jednak nadal m\u00f3wimy o potencjale, a nie o potwierdzonym leczeniu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"mikrobiota-i-inflammasom-nlrp3\">Mikrobiota i inflammasom NLRP3<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Coraz wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 temu, jak wod\u00f3r wp\u0142ywa na <strong>mikrobiot\u0119<\/strong>, czyli zbi\u00f3r bakterii jelitowych. W badaniach obserwowano hamowanie cz\u0119\u015bci bakterii niekorzystnych i wspieranie tych bardziej po\u017c\u0105danych. To wa\u017cne, bo dysbioza, czyli zaburzony sk\u0142ad mikrobioty, jest jednym z trwa\u0142ych element\u00f3w IBD.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jeszcze ciekawszy jest mechanizm zwi\u0105zany z <strong>inflammasomem NLRP3<\/strong>. To rodzaj molekularnego prze\u0142\u0105cznika uruchamiaj\u0105cego siln\u0105 odpowied\u017a zapaln\u0105. Nowsze badania pokaza\u0142y, \u017ce wod\u00f3r cz\u0105steczkowy w modelu UC u myszy i w hodowli ludzkich kom\u00f3rek jelitowych hamowa\u0142 aktywacj\u0119 NLRP3 poprzez <strong>lactylacj\u0119 enzymu PKM2<\/strong>. Efektem by\u0142o zmniejszenie <strong>pyroptozy<\/strong>, czyli zapalnej \u015bmierci kom\u00f3rek. Brzmi specjalistycznie, ale sens jest prosty: mniej kom\u00f3rek ginie w spos\u00f3b, kt\u00f3ry dodatkowo nap\u0119dza stan zapalny.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie takie dane buduj\u0105 naukowe uzasadnienie dla dalszych bada\u0144. Nie odpowiadaj\u0105 jeszcze na pytanie, czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna w codziennej praktyce klinicznej, ale pokazuj\u0105, \u017ce istnieje wiarygodny mechanizm, kt\u00f3ry warto testowa\u0107.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 UC i CD to nie to samo:<\/strong> Obie choroby nale\u017c\u0105 do IBD, ale r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 lokalizacj\u0105 zmian i przebiegiem. Dlatego wynik\u00f3w z UC nie wolno przenosi\u0107 1:1 na Crohna.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-pokazuj-badania-na-zwierztach-i-dlaczego-s-tylko-wskazwk\">Co pokazuj\u0105 badania na zwierz\u0119tach i dlaczego s\u0105 tylko wskaz\u00f3wk\u0105<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119cej danych o dzia\u0142aniu wodoru w zapaleniu jelit pochodzi z bada\u0144 przedklinicznych. S\u0105 one warto\u015bciowe, bo pozwalaj\u0105 mierzy\u0107 konkretne parametry biologiczne, pobiera\u0107 tkanki i sprawdza\u0107, co dzieje si\u0119 na poziomie kom\u00f3rkowym. Jednocze\u015bnie trzeba zachowa\u0107 proporcje: <strong>badania na zwierz\u0119tach nie s\u0105 dowodem skuteczno\u015bci u cz\u0142owieka<\/strong>. To etap wcze\u015bniejszy, potrzebny, ale niewystarczaj\u0105cy.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"modele-dss-i-tnbs-najwaniejsze-obserwacje\">Modele DSS i TNBS: najwa\u017cniejsze obserwacje<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dwa najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywane modele to <strong>DSS<\/strong> i <strong>TNBS<\/strong>. DSS wywo\u0142uje zapalenie jelita, kt\u00f3re przypomina niekt\u00f3re cechy UC, a TNBS cz\u0119\u015bciej wykorzystuje si\u0119 do modelowania g\u0142\u0119bszej odpowiedzi zapalnej zbli\u017conej do cz\u0119\u015bci mechanizm\u00f3w obserwowanych w Crohnie. W obu tych modelach wod\u00f3r dawa\u0142 interesuj\u0105ce wyniki.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W modelu DSS woda wodorowana poprawia\u0142a funkcj\u0119 bariery jelitowej, obni\u017ca\u0142a poziomy <strong>TNF-\u03b1, IL-6 i IL-1\u03b2<\/strong>, a r\u00f3wnocze\u015bnie zwi\u0119ksza\u0142a poziom <strong>GSH<\/strong> i aktywno\u015b\u0107 <strong>SOD<\/strong>. U zwierz\u0105t obserwowano te\u017c lepszy stan histologiczny jelita, czyli mniejsze uszkodzenie tkanek w mikroskopie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W modelu TNBS opisywano z kolei <strong>zmniejszenie b\u00f3lu, redukcj\u0119 ROS w tkankach okr\u0119\u017cnicy oraz os\u0142abienie odpowiedzi zapalnej<\/strong>. To szczeg\u00f3lnie ciekawe, bo pokazuje, \u017ce dzia\u0142anie wodoru mo\u017ce nie ogranicza\u0107 si\u0119 tylko do jednego parametru laboratoryjnego, ale obejmowa\u0107 szerszy obraz uszkodzenia i dyskomfortu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"porwnanie-z-sulfasalazyn-w-badaniach-przedklinicznych\">Por\u00f3wnanie z sulfasalazyn\u0105 w badaniach przedklinicznych<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedno z cz\u0119sto cytowanych bada\u0144 por\u00f3wna\u0142o wod\u0119 wodorowan\u0105 z <strong>sulfasalazyn\u0105<\/strong> w modelu DSS. Wynik by\u0142 dla wodoru korzystny: w cz\u0119\u015bci parametr\u00f3w efekt by\u0142 <strong>por\u00f3wnywalny<\/strong>, a w niekt\u00f3rych nawet lepszy. Dotyczy\u0142o to takich punkt\u00f3w jak utrata masy cia\u0142a, d\u0142ugo\u015b\u0107 okr\u0119\u017cnicy oraz obraz histologiczny.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To robi wra\u017cenie, ale tutaj naj\u0142atwiej o nadinterpretacj\u0119. Sulfasalazyna dzia\u0142a u ludzi w konkretnych dawkach, w konkretnych wskazaniach i w dobrze zbadanym kontek\u015bcie klinicznym. Por\u00f3wnanie z badania na myszach nie oznacza, \u017ce wod\u00f3r dzia\u0142a tak samo skutecznie u pacjent\u00f3w. Oznacza jedynie, \u017ce w eksperymencie przedklinicznym uzyskano wynik, kt\u00f3ry uzasadnia dalsze testy.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-interpretowa-wyniki-z-modeli-zwierzcych\">Jak interpretowa\u0107 wyniki z modeli zwierz\u0119cych<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najrozs\u0105dniej patrze\u0107 na te badania jak na <strong>map\u0119 kierunk\u00f3w, a nie gotow\u0105 odpowied\u017a<\/strong>. Je\u015bli w kilku modelach powtarza si\u0119 spadek cytokin, ograniczenie stresu oksydacyjnego, poprawa bariery jelitowej i lepszy obraz histologiczny, to znaczy, \u017ce wod\u00f3r ma sp\u00f3jny potencja\u0142 biologiczny. Nie znaczy to jeszcze, \u017ce pomo\u017ce Tobie jako pacjentowi z Crohnem.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mi\u0119dzy mysz\u0105 a cz\u0142owiekiem jest kilka krytycznych r\u00f3\u017cnic: masa cia\u0142a, metabolizm, sk\u0142ad mikrobioty, przebieg choroby, wcze\u015bniejsze leczenie i obecno\u015b\u0107 powik\u0142a\u0144. Do tego dochodzi kwestia formy poda\u017cy. W badaniach u\u017cywano zar\u00f3wno wody wodorowanej, jak i innych metod dostarczania wodoru, a dawki oraz czas ekspozycji nie by\u0142y takie same.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So if you're wondering, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, badania na zwierz\u0119tach daj\u0105 pow\u00f3d do ostro\u017cnego zainteresowania, ale nie daj\u0105 prawa do pewno\u015bci.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"bezpieczestwo-ograniczenia-i-najwaniejsze-znaki-zapytania\">Bezpiecze\u0144stwo, ograniczenia i najwa\u017cniejsze znaki zapytania<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na tle wielu eksperymentalnych metod wspomagania leczenia wod\u00f3r wypada interesuj\u0105co z jednego powodu: dotychczasowe dane sugeruj\u0105 <strong>good tolerance<\/strong>. To jednak tylko cz\u0119\u015b\u0107 obrazu. Bezpiecze\u0144stwo trzeba ocenia\u0107 nie tylko przez pryzmat braku dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych w pojedynczym badaniu, ale tak\u017ce przez brak danych d\u0142ugoterminowych i brak wiedzy o interakcjach z leczeniem standardowym.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-wiemy-o-tolerancji-terapii-wodorem\">Co wiemy o tolerancji terapii wodorem<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W badaniach dotycz\u0105cych UC inhalacje wodorem by\u0142y <strong>dobrze tolerowane<\/strong> i nie zg\u0142aszano powa\u017cnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. To rozs\u0105dny argument za tym, \u017ce przy prawid\u0142owo u\u017cywanym sprz\u0119cie i odpowiednich warunkach technicznych m\u00f3wimy o metodzie, kt\u00f3r\u0105 warto dalej bada\u0107.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce znaczenie ma tak\u017ce jako\u015b\u0107 urz\u0105dzenia. Przy inhalacji liczy si\u0119 bezpiecze\u0144stwo operacyjne, stabilno\u015b\u0107 pracy, jako\u015b\u0107 generowanego gazu oraz zgodno\u015b\u0107 sprz\u0119tu z normami. Certyfikaty takie jak <strong>LVD<\/strong> i <strong>EMC<\/strong> nie s\u0105 dowodem skuteczno\u015bci medycznej, ale potwierdzaj\u0105 okre\u015blony poziom bezpiecze\u0144stwa u\u017cytkowego i kompatybilno\u015bci elektromagnetycznej. To wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakich-danych-nadal-brakuje\">Jakich danych nadal brakuje<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119ksza luka dotyczy podstawowych parametr\u00f3w terapii. <strong>Nie wiadomo, jaka dawka, st\u0119\u017cenie i czas stosowania wodoru mia\u0142yby sens w Crohnie<\/strong>. Nie ustalono te\u017c, czy lepsza by\u0142aby inhalacja, woda wodorowana, czy jeszcze inna forma poda\u017cy. To nie s\u0105 szczeg\u00f3\u0142y techniczne. Bez takich danych nie da si\u0119 stworzy\u0107 wiarygodnego protoko\u0142u stosowania.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Brakuje r\u00f3wnie\u017c bada\u0144 obejmuj\u0105cych r\u00f3\u017cne fenotypy choroby: posta\u0107 zapaln\u0105, zw\u0119\u017caj\u0105c\u0105, przetokow\u0105, chorob\u0119 \u015bwie\u017co rozpoznan\u0105 i wieloletni\u0105, pacjent\u00f3w po operacjach oraz osoby w remisji i w zaostrzeniu. Crohn jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany. Terapia, kt\u00f3ra ewentualnie dzia\u0142a\u0142aby w jednej grupie, nie musi mie\u0107 sensu w innej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie znamy tak\u017ce <strong>efekt\u00f3w d\u0142ugoterminowych<\/strong>. Wolne rodniki kojarz\u0105 si\u0119 zwykle wy\u0142\u0105cznie \u017ale, ale organizm wykorzystuje je r\u00f3wnie\u017c do regulacji cz\u0119\u015bci odpowiedzi immunologicznej. Teoretycznie wi\u0119c nadmierne i przewlek\u0142e t\u0142umienie niekt\u00f3rych sygna\u0142\u00f3w oksydacyjnych mog\u0142oby mie\u0107 konsekwencje, kt\u00f3rych dzi\u015b jeszcze nie opisano.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czy-wodr-moe-wchodzi-w-interakcje-z-leczeniem-crohna\">Czy wod\u00f3r mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje z leczeniem Crohna<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jedno z wa\u017cniejszych pyta\u0144 praktycznych. Pacjenci z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna cz\u0119sto przyjmuj\u0105 <strong>glikokortykosteroidy, immunosupresj\u0119, leki biologiczne albo ma\u0142e cz\u0105steczki przeciwzapalne<\/strong>. Na 2026 rok nie ma solidnych bada\u0144 pokazuj\u0105cych, jak wod\u00f3r wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z tymi terapiami.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie oznacza to automatycznie ryzyka, ale te\u017c nie pozwala zak\u0142ada\u0107 pe\u0142nej neutralno\u015bci. Je\u015bli jeste\u015b w aktywnej fazie choroby, masz \u015bwie\u017co wdro\u017cone leczenie biologiczne albo zmieniany schemat lek\u00f3w, ka\u017cda dodatkowa interwencja powinna by\u0107 om\u00f3wiona z gastroenterologiem. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest to u os\u00f3b z niedo\u017cywieniem, niedokrwisto\u015bci\u0105, powik\u0142aniami ropnymi, przetokami czy po niedawnych zabiegach.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-rozsdnie-podej-do-inhalacji-wodorem-przy-crohnie\">Jak rozs\u0105dnie podej\u015b\u0107 do inhalacji wodorem przy Crohnie<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbezpieczniejsze podej\u015bcie jest proste: <strong>traktuj wod\u00f3r wy\u0142\u0105cznie jako ewentualn\u0105 terapi\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105<\/strong>, a nie zamiennik leczenia prowadzonego przez gastroenterologa. Je\u015bli standardowe leczenie obejmuje steroidy, immunosupresj\u0119, \u017cywienie medyczne czy terapi\u0119 biologiczn\u0105, wod\u00f3r nie powinien by\u0107 przedstawiany jako alternatywa wobec tych metod.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-rozmawia-o-terapii-uzupeniajcej-z-lekarzem\">Kiedy rozmawia\u0107 o terapii uzupe\u0142niaj\u0105cej z lekarzem<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najlepszy moment to konsultacja, podczas kt\u00f3rej mo\u017cesz przedstawi\u0107 <strong>aktualn\u0105 aktywno\u015b\u0107 choroby, list\u0119 lek\u00f3w, lokalizacj\u0119 zmian i cel stosowania<\/strong>. Lekarz powinien wiedzie\u0107, czy zale\u017cy Ci na wsparciu w okresie remisji, redukcji zm\u0119czenia, poprawie komfortu og\u00f3lnego czy interesuje Ci\u0119 potencjalne dzia\u0142anie przeciwzapalne. Ka\u017cdy z tych cel\u00f3w wymaga innej rozmowy.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto przygotowa\u0107 konkretne informacje: ile masz wypr\u00f3\u017cnie\u0144 na dob\u0119, czy wyst\u0119puje krew, b\u00f3l, utrata masy cia\u0142a, gor\u0105czka, jak wygl\u0105daj\u0105 ostatnie wyniki CRP, kalprotektyny i morfologii oraz czy planowane s\u0105 zmiany leczenia. Bez tego ocena sensu terapii uzupe\u0142niaj\u0105cej b\u0119dzie zbyt og\u00f3lna.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"na-co-zwrci-uwag-przy-wyborze-urzdzenia\">What to Look for When Choosing a Device<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi rozwa\u017casz urz\u0105dzenie do inhalacji wodorem, patrz najpierw na <strong>bezpiecze\u0144stwo i wiarygodno\u015b\u0107 techniczn\u0105<\/strong>. Sprawd\u017a, czy producent podaje informacje o certyfikatach, takich jak <strong>LVD and EMC<\/strong>, czy dost\u0119pne s\u0105 dane o jako\u015bci wytwarzanego gazu, instrukcja u\u017cytkowania, serwis oraz realne wsparcie posprzeda\u017cowe.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c przejrzysto\u015b\u0107 komunikacji. Rzetelny producent powinien jasno rozdziela\u0107 <strong>bezpiecze\u0144stwo urz\u0105dzenia<\/strong> from <strong>potwierdzonej skuteczno\u015bci medycznej<\/strong>. To dwie r\u00f3\u017cne sprawy. Certyfikat elektryczny nie potwierdza leczenia Crohna, ale m\u00f3wi co\u015b o jako\u015bci i bezpiecze\u0144stwie eksploatacji sprz\u0119tu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W kontek\u015bcie urz\u0105dze\u0144 dost\u0119pnych na polskim rynku warto zwraca\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na dokumentacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 jako\u015bci gazu oraz na to, czy producent zapewnia czytelne warunki u\u017cytkowania domowego i gabinetowego. Przy terapii wspomagaj\u0105cej przewidywalno\u015b\u0107 dzia\u0142ania sprz\u0119tu jest wa\u017cniejsza ni\u017c efektowne has\u0142a reklamowe.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakich-obietnic-marketingowych-unika\">Jakich obietnic marketingowych unika\u0107<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">The simplest rule is: <strong>unikaj obietnic leczenia Crohna bez bada\u0144 klinicznych<\/strong>. Je\u015bli kto\u015b twierdzi, \u017ce inhalacje wodorem cofaj\u0105 chorob\u0119, zast\u0119puj\u0105 leki biologiczne albo gwarantuj\u0105 remisj\u0119, to wykracza poza stan wiedzy na 2026 rok.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostro\u017cno\u015bci wymaga tak\u017ce j\u0119zyk typu \u201edzia\u0142a u ka\u017cdego\u201d, \u201ebez wyj\u0105tk\u00f3w\u201d, \u201ebez konieczno\u015bci lek\u00f3w\u201d albo \u201epotwierdzone w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna\u201d. Na dzi\u015b uczciwe sformu\u0142owanie jest inne: wod\u00f3r jest <strong>badany<\/strong>, has <strong>interesuj\u0105ce mechanizmy<\/strong>, has <strong>obiecuj\u0105ce wyniki po\u015brednie<\/strong>, ale nie ma jeszcze klinicznego potwierdzenia skuteczno\u015bci u pacjent\u00f3w z Crohnem.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli wi\u0119c wr\u00f3ci\u0107 do g\u0142\u00f3wnego pytania, <strong>czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna<\/strong>, najuczciwsza odpowied\u017a brzmi: by\u0107 mo\u017ce ma potencja\u0142 jako element wspieraj\u0105cy, ale na razie nie ma danych, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 rekomendowa\u0107 go jako udowodnion\u0105 metod\u0119 leczenia tej choroby.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Przygotuj si\u0119 do konsultacji:<\/strong> Przed rozmow\u0105 z lekarzem zapisz leki, objawy, lokalizacj\u0119 zmian i cel inhalacji. To u\u0142atwia ocen\u0119, czy terapia uzupe\u0142niaj\u0105ca ma sens.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stan wiedzy na 2026 rok jest do\u015b\u0107 jasny: wod\u00f3r ma <strong>interesuj\u0105cy potencja\u0142 biologiczny<\/strong>, ale nadal brakuje bada\u0144 klinicznych u os\u00f3b z chorob\u0105 Le\u015bniowskiego-Crohna. Je\u015bli rozwa\u017casz tak\u0105 form\u0119 wsparcia, najrozs\u0105dniej potraktowa\u0107 j\u0105 jako temat do spokojnej konsultacji z lekarzem i oceny w kontek\u015bcie Twojego aktualnego leczenia.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">If you want to learn more click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Co pokazuj\u0105 badania u ludzi o wodorze w nieswoistych zapaleniach jelit, w tym w chorobie Le\u015bniowskiego-Crohna? Badania u&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"Czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna?","meta_description":"Czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna? Sprawd\u017a, co m\u00f3wi\u0105 badania z 2026 roku o skuteczno\u015bci, bezpiecze\u0144stwie i ograniczeniach.","meta_keyword":"czy wod\u00f3r pomaga na choroba Le\u015bniowskiego-Crohna","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3633"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3633\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}