{"id":3130,"date":"2022-03-17T08:00:00","date_gmt":"2022-03-17T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/co-to-jest-przewlekla-choroba-nerek-objawy-i-znaczenie\/"},"modified":"2022-03-17T08:00:00","modified_gmt":"2022-03-17T07:00:00","slug":"co-to-jest-przewlekla-choroba-nerek-objawy-i-znaczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/co-to-jest-przewlekla-choroba-nerek-objawy-i-znaczenie\/","title":{"rendered":"Co to jest przewlek\u0142a choroba nerek: objawy i znaczenie"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Dlaczego przewlek\u0142a choroba nerek ma du\u017ce znaczenie zdrowotne i spo\u0142eczne w Polsce i na \u015bwiecie?<\/strong><p>Przewlek\u0142a choroba nerek dotyczy oko\u0142o 600 milion\u00f3w os\u00f3b na \u015bwiecie i 4,7\u20135 milion\u00f3w os\u00f3b w Polsce, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych d\u0142ugo nie wie o diagnozie. Problem nasila si\u0119 z wiekiem i zwi\u0119ksza ryzyko zawa\u0142u, udaru, niewydolno\u015bci serca oraz potrzeby dializ lub przeszczepu w zaawansowanych stadiach.<\/p><\/li><li><strong>Jakie powik\u0142ania przewlek\u0142ej choroby nerek wp\u0142ywaj\u0105 nie tylko na nerki, ale na ca\u0142y organizm?<\/strong><p>Przewlek\u0142a choroba nerek jest schorzeniem og\u00f3lnoustrojowym, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do anemii, zaburze\u0144 mineralno-kostnych, przewodnienia i powik\u0142a\u0144 sercowo-naczyniowych. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c chore nerki zaburzaj\u0105 nie tylko filtracj\u0119 krwi, ale te\u017c regulacj\u0119 ci\u015bnienia, gospodark\u0119 elektrolitow\u0105 oraz produkcj\u0119 erytropoetyny.<\/p><\/li><li><strong>Kiedy przy przewlek\u0142ej chorobie nerek trzeba zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do nefrologa?<\/strong><p>Do nefrologa zwykle kieruje si\u0119 pacjent\u00f3w z bardziej zaawansowan\u0105 PChN, szybko pogarszaj\u0105cym si\u0119 eGFR, znaczn\u0105 albuminuri\u0105, krwinkomoczem lub trudnym do opanowania nadci\u015bnieniem. Konsultacja jest potrzebna tak\u017ce wtedy, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 obrz\u0119ki, zaburzenia elektrolitowe albo nie wiadomo, co jest przyczyn\u0105 uszkodzenia nerek.<\/p><\/li><li><strong>Jak wygl\u0105da leczenie przewlek\u0142ej choroby nerek i co spowalnia post\u0119p PChN?<\/strong><p>Leczenie przewlek\u0142ej choroby nerek polega g\u0142\u00f3wnie na spowalnianiu jej post\u0119pu i ograniczaniu powik\u0142a\u0144, a nie na samym \u201eleczeniu nerek\u201d. Kluczowe znaczenie ma kontrola nadci\u015bnienia i cukrzycy, stosowanie lek\u00f3w z grupy <strong>ACE inhibitor\u00f3w<\/strong> or <strong>ARB<\/strong> u wybranych pacjent\u00f3w oraz dieta z ograniczeniem soli, unikanie nefrotoksycznych lek\u00f3w i regularny monitoring.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">co to jest przewlek\u0142a choroba nerek i dlaczego tak cz\u0119sto bywa wykrywana zbyt p\u00f3\u017ano? Wyja\u015bniamy definicj\u0119 PChN wed\u0142ug KDIGO, najcz\u0119stsze objawy, przyczyny oraz badania, kt\u00f3re pomagaj\u0105 rozpozna\u0107 chorob\u0119 i spowolni\u0107 jej post\u0119p.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#czym-jest-przewleka-choroba-nerek-wedug-kdigo\">Czym jest przewlek\u0142a choroba nerek wed\u0142ug KDIGO<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#dlaczego-pchn-ma-due-znaczenie-zdrowotne-i-spoeczne\">Dlaczego PChN ma du\u017ce znaczenie zdrowotne i spo\u0142eczne<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#objawy-przewlekej-choroby-nerek-kiedy-pojawiaj-si-i-jak-je-rozpozna\">Objawy przewlek\u0142ej choroby nerek: kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 i jak je rozpozna\u0107<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczstsze-przyczyny-i-czynniki-ryzyka-pchn\">Najcz\u0119stsze przyczyny i czynniki ryzyka PChN<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-diagnozuje-si-przewlek-chorob-nerek-i-kiedy-zgosi-si-do-nefrologa\">Jak diagnozuje si\u0119 przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek i kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do nefrologa<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#leczenie-pchn-i-sposoby-spowalniania-jej-postpu\">Leczenie PChN i sposoby spowalniania jej post\u0119pu<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#wodr-a-przewleka-choroba-nerek-co-mwi-badania-i-jak-to-interpretowa\">Wod\u00f3r a przewlek\u0142a choroba nerek: co m\u00f3wi\u0105 badania i jak to interpretowa\u0107<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czym-jest-przewleka-choroba-nerek-wedug-kdigo\">Czym jest przewlek\u0142a choroba nerek wed\u0142ug KDIGO<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chcesz zrozumie\u0107, <strong>co to jest przewlek\u0142a choroba nerek<\/strong>, warto zacz\u0105\u0107 od definicji stosowanej w nefrologii na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wed\u0142ug wytycznych KDIGO przewlek\u0142a choroba nerek, czyli PChN, to <strong>nieprawid\u0142owo\u015bci budowy lub funkcji nerek utrzymuj\u0105ce si\u0119 d\u0142u\u017cej ni\u017c 3 miesi\u0105ce<\/strong>, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie dla zdrowia. To wa\u017cne, bo nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o bardzo z\u0142e wyniki bada\u0144. Ju\u017c przewlek\u0142e, utrwalone odchylenia mog\u0105 oznacza\u0107 chorob\u0119, nawet je\u015bli samopoczucie pozostaje dobre.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"definicja-pchn-i-kryterium-3-miesicy\">Definicja PChN i kryterium 3 miesi\u0119cy<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kryterium czasu ma du\u017ce znaczenie praktyczne. Jednorazowo podwy\u017cszona kreatynina po odwodnieniu, infekcji czy intensywnym wysi\u0142ku nie oznacza jeszcze PChN. Aby m\u00f3wi\u0107 o chorobie przewlek\u0142ej, zmiany musz\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 <strong>ponad 3 miesi\u0105ce<\/strong>. Mog\u0105 to by\u0107 zar\u00f3wno zaburzenia filtracji, jak i cechy uszkodzenia nerek widoczne w badaniach moczu, badaniach obrazowych albo w ocenie histopatologicznej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce oznacza to, \u017ce rozpoznanie nie opiera si\u0119 tylko na jednym parametrze. Wiele os\u00f3b uwa\u017ca, \u017ce o stanie nerek m\u00f3wi wy\u0142\u0105cznie kreatynina. To zbyt du\u017ce uproszczenie. Kreatynina jest przydatna, ale <strong>sama nie wystarcza<\/strong>, bo jej poziom zale\u017cy tak\u017ce od masy mi\u0119\u015bniowej, wieku, p\u0142ci czy nawodnienia. Dlatego lekarz ocenia j\u0105 razem z eGFR oraz albuminuri\u0105.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-dziaaj-skale-g1-g5-i-a1-a3\">Jak dzia\u0142aj\u0105 skale G1-G5 i A1-A3<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klasyfikacja PChN opiera si\u0119 na dw\u00f3ch osiach. Pierwsza to <strong>eGFR<\/strong>, czyli szacunkowe przes\u0105czanie k\u0142\u0119buszkowe, kt\u00f3re pokazuje, jak wydajnie nerki filtruj\u0105 krew. Druga to <strong>albuminuria<\/strong>, czyli obecno\u015b\u0107 albuminy w moczu. Po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch danych pozwala oceni\u0107 stopie\u0144 uszkodzenia nerek i ryzyko dalszego pogarszania si\u0119 stanu zdrowia.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Kategoria<\/th><th>Meaning<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>G1<\/td><td>eGFR prawid\u0142owe lub wysokie, zwykle \u226590 ml\/min\/1,73 m\u00b2, ale przy obecnych innych cechach uszkodzenia nerek<\/td><\/tr><tr><td>G2<\/td><td>eGFR lekko obni\u017cone: 60-89 ml\/min\/1,73 m\u00b2<\/td><\/tr><tr><td>G3a<\/td><td>eGFR 45-59 ml\/min\/1,73 m\u00b2<\/td><\/tr><tr><td>G3b<\/td><td>eGFR 30-44 ml\/min\/1,73 m\u00b2<\/td><\/tr><tr><td>G4<\/td><td>eGFR 15-29 ml\/min\/1,73 m\u00b2<\/td><\/tr><tr><td>G5<\/td><td>eGFR &lt;15 ml\/min\/1,73 m\u00b2, czyli schy\u0142kowa niewydolno\u015b\u0107 nerek<\/td><\/tr><tr><td>A1<\/td><td>ma\u0142a albuminuria, ACR &lt;30 mg\/g<\/td><\/tr><tr><td>A2<\/td><td>umiarkowanie zwi\u0119kszona albuminuria, ACR 30-300 mg\/g<\/td><\/tr><tr><td>A3<\/td><td>znacznie zwi\u0119kszona albuminuria, ACR &gt;300 mg\/g<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taka klasyfikacja jest bardziej u\u017cyteczna ni\u017c sama odpowied\u017a na pytanie, czy wynik jest \u201ew normie\u201d. Dwie osoby z podobn\u0105 kreatynin\u0105 mog\u0105 mie\u0107 zupe\u0142nie inne ryzyko powik\u0142a\u0144. Je\u015bli jedna ma nisk\u0105 albuminuri\u0119, a druga wysok\u0105, rokowanie b\u0119dzie inne. W\u0142a\u015bnie dlatego pytanie <strong>co to jest przewlek\u0142a choroba nerek<\/strong> warto \u0142\u0105czy\u0107 z pytaniem, jak okre\u015bla si\u0119 jej stadium i ryzyko progresji.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-pchn-ma-due-znaczenie-zdrowotne-i-spoeczne\">Dlaczego PChN ma du\u017ce znaczenie zdrowotne i spo\u0142eczne<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przewlek\u0142a choroba nerek nie jest rzadkim rozpoznaniem dotycz\u0105cym w\u0105skiej grupy pacjent\u00f3w. To problem o bardzo du\u017cej skali. Szacuje si\u0119, \u017ce na \u015bwiecie PChN dotyczy oko\u0142o <strong>600 milion\u00f3w os\u00f3b<\/strong>. W Polsce m\u00f3wi si\u0119 o <strong>4,7 do 5 milion\u00f3w chorych<\/strong>. To liczby, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce mowa o jednym z wa\u017cniejszych wyzwa\u0144 zdrowotnych, zw\u0142aszcza w starzej\u0105cym si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"ilu-osb-dotyczy-choroba-w-polsce-i-na-wiecie\">Ilu os\u00f3b dotyczy choroba w Polsce i na \u015bwiecie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej niepokoj\u0105ce jest to, \u017ce wielu pacjent\u00f3w nie wie o problemie. W Polsce \u015bwiadomo\u015b\u0107 choroby wynosi oko\u0142o <strong>5%<\/strong>. Oznacza to, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b z PChN funkcjonuje bez diagnozy albo zbyt p\u00f3\u017ano trafia do specjalisty. W efekcie choroba jest rozpoznawana dopiero wtedy, gdy rezerwa nerkowa jest ju\u017c mocno ograniczona.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ryzyko ro\u015bnie z wiekiem. Po <strong>65. roku \u017cycia<\/strong> przewlek\u0142a choroba nerek mo\u017ce dotyczy\u0107 nawet <strong>25-35% os\u00f3b<\/strong>. To nie znaczy, \u017ce starzenie automatycznie oznacza niewydolno\u015b\u0107 nerek, ale pokazuje, jak wa\u017cna jest regularna kontrola u senior\u00f3w, zw\u0142aszcza przy nadci\u015bnieniu, cukrzycy i wielolekowo\u015bci.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-wczesne-wykrycie-jest-tak-wane\">Dlaczego wczesne wykrycie jest tak wa\u017cne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znaczenie PChN wykracza daleko poza same nerki. Nawet \u0142agodniejsze stadia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze wzrostem ryzyka <strong>cardiovascular diseases<\/strong>, takich jak zawa\u0142, udar czy niewydolno\u015b\u0107 serca. Do tego dochodz\u0105 anemia, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, wi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na infekcje oraz wy\u017csza \u015bmiertelno\u015b\u0107 og\u00f3lna.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W zaawansowanych stadiach leczenie staje si\u0119 skomplikowane i kosztowne. Gdy funkcja nerek spada do bardzo niskich warto\u015bci, mo\u017ce by\u0107 potrzebne leczenie nerkozast\u0119pcze, czyli dializoterapia albo przeszczep nerki. To nie tylko du\u017ce obci\u0105\u017cenie dla systemu ochrony zdrowia, ale te\u017c istotna zmiana w codziennym \u017cyciu pacjenta. Dlatego im wcze\u015bniej wykryjesz chorob\u0119, tym wi\u0119ksza szansa na spowolnienie jej post\u0119pu.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 Tylko 5% chorych zna diagnoz\u0119:<\/strong> W Polsce wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b z PChN nie wie o chorobie. To mocny argument za regularnymi badaniami przy cukrzycy, nadci\u015bnieniu i w starszym wieku.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-przewlekej-choroby-nerek-kiedy-pojawiaj-si-i-jak-je-rozpozna\">Objawy przewlek\u0142ej choroby nerek: kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 i jak je rozpozna\u0107<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">If you're wondering, <strong>co to jest przewlek\u0142a choroba nerek<\/strong> w praktyce klinicznej, musisz wiedzie\u0107 jedno: bardzo cz\u0119sto przez d\u0142ugi czas nie daje ona charakterystycznych sygna\u0142\u00f3w. To jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn op\u00f3\u017anionej diagnozy. Pacjent czuje si\u0119 w miar\u0119 dobrze, a nieprawid\u0142owo\u015bci wychodz\u0105 przypadkowo przy badaniach okresowych, kontroli cukrzycy albo diagnostyce nadci\u015bnienia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wczesne-stadium-czsto-przebiega-bezobjawowo\">Wczesne stadium cz\u0119sto przebiega bezobjawowo<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">We wczesnych stadiach PChN mo\u017cesz nie zauwa\u017cy\u0107 nic niepokoj\u0105cego. Nie boli Ci\u0119 nerka, nie pojawiaj\u0105 si\u0119 typowe dolegliwo\u015bci, a wydolno\u015b\u0107 organizmu mo\u017ce by\u0107 prawie normalna. To odr\u00f3\u017cnia PChN od wielu innych schorze\u0144. Brak objaw\u00f3w nie oznacza jednak braku choroby. W\u0142a\u015bnie dlatego tak du\u017ce znaczenie maj\u0105 badania przesiewowe u os\u00f3b z grup ryzyka.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czasem pierwszym sygna\u0142em s\u0105 subtelne odchylenia: lekko pieni\u0105cy si\u0119 mocz mog\u0105cy sugerowa\u0107 bia\u0142komocz, cz\u0119stsze oddawanie moczu w nocy, wy\u017csze ci\u015bnienie t\u0119tnicze albo przewlek\u0142e os\u0142abienie bez jednej uchwytnej przyczyny. Te objawy nie s\u0105 rozstrzygaj\u0105ce, ale mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 do diagnostyki.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-zaawansowanej-pchn\">Objawy zaawansowanej PChN<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdy choroba post\u0119puje, obraz staje si\u0119 bardziej wyra\u017any. Do najcz\u0119stszych objaw\u00f3w nale\u017c\u0105 <strong>obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych<\/strong>, szczeg\u00f3lnie wok\u00f3\u0142 kostek, <strong>zm\u0119czenie<\/strong>, spadek tolerancji wysi\u0142ku, <strong>blado\u015b\u0107 sk\u00f3ry<\/strong> zwi\u0105zana z anemi\u0105 oraz <strong>duszno\u015b\u0107<\/strong>, kt\u00f3ra mo\u017ce wynika\u0107 z przewodnienia lub wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych problem\u00f3w sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w zg\u0142asza te\u017c <strong>skurcze mi\u0119\u015bni<\/strong>, \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry, pogorszenie apetytu, nudno\u015bci, zaburzenia koncentracji i uczucie os\u0142abienia. W bardziej zaawansowanych stadiach pojawiaj\u0105 si\u0119 zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, a organizm gorzej radzi sobie z usuwaniem produkt\u00f3w przemiany materii.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"powikania-ktre-wykraczaj-poza-nerki\">Powik\u0142ania, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza nerki<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przewlek\u0142a choroba nerek to nie tylko problem filtracji. To schorzenie og\u00f3lnoustrojowe. Nerki bior\u0105 udzia\u0142 mi\u0119dzy innymi w regulacji ci\u015bnienia, produkcji erytropoetyny potrzebnej do wytwarzania krwinek czerwonych oraz utrzymaniu r\u00f3wnowagi wapnia, fosforu i witaminy D. Gdy przestaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 prawid\u0142owo, skutki odczuwa ca\u0142y organizm.<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Anemia<\/strong> \u2013 powoduje os\u0142abienie, blado\u015b\u0107 i gorsz\u0105 wydolno\u015b\u0107 wysi\u0142kow\u0105.<\/li><li><strong>Zaburzenia mineralno-kostne<\/strong> \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko b\u00f3lu kostnego, z\u0142ama\u0144 i zwapnie\u0144 naczyniowych.<\/li><li><strong>Powik\u0142ania sercowo-naczyniowe<\/strong> \u2013 s\u0105 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn pogorszenia rokowania.<\/li><li><strong>Przewodnienie<\/strong> \u2013 mo\u017ce nasila\u0107 obrz\u0119ki i duszno\u015b\u0107.<\/li><li><strong>Zaburzenia metaboliczne<\/strong> \u2013 obejmuj\u0105 mi\u0119dzy innymi problemy z potasem, fosforanami i r\u00f3wnowag\u0105 kwasowo-zasadow\u0105.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie dlatego odpowied\u017a na pytanie <strong>co to jest przewlek\u0142a choroba nerek<\/strong> nie powinna ko\u0144czy\u0107 si\u0119 na samych nerkach. To choroba, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na krew, ko\u015bci, serce i codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczstsze-przyczyny-i-czynniki-ryzyka-pchn\">Najcz\u0119stsze przyczyny i czynniki ryzyka PChN<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PChN nie jest jedn\u0105 chorob\u0105 o jednej przyczynie. To wsp\u00f3lny skutek r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w uszkadzaj\u0105cych nerki przez lata. Dla skutecznego leczenia kluczowe jest ustalenie, co doprowadzi\u0142o do pogorszenia ich pracy i jakie czynniki nadal przyspieszaj\u0105 post\u0119p choroby.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"choroby-ktre-najczciej-prowadz-do-uszkodzenia-nerek\">Choroby, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej prowadz\u0105 do uszkodzenia nerek<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do najcz\u0119stszych przyczyn nale\u017cy <strong>nefropatia cukrzycowa<\/strong>. D\u0142ugotrwale podwy\u017cszony poziom glukozy uszkadza drobne naczynia w k\u0142\u0119buszkach nerkowych, przez co filtracja stopniowo si\u0119 pogarsza. W krajach rozwini\u0119tych cukrzyca jest jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych przyczyn schy\u0142kowej niewydolno\u015bci nerek.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drug\u0105 bardzo cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 jest <strong>nefropatia nadci\u015bnieniowa<\/strong>. Przewlekle podwy\u017cszone ci\u015bnienie uszkadza naczynia krwiono\u015bne i struktury filtracyjne nerki. Problem polega na tym, \u017ce nadci\u015bnienie i PChN nap\u0119dzaj\u0105 si\u0119 wzajemnie: wysokie ci\u015bnienie pogarsza funkcj\u0119 nerek, a chore nerki utrudniaj\u0105 kontrol\u0119 ci\u015bnienia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istotn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 r\u00f3wnie\u017c <strong>k\u0142\u0119buszkowe zapalenia nerek<\/strong>, czyli glomerulopatie. Mog\u0105 mie\u0107 pod\u0142o\u017ce immunologiczne i czasem rozwijaj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 podst\u0119pnie. Kolejne przyczyny to <strong>choroby toksyczne<\/strong> zwi\u0105zane z dzia\u0142aniem lek\u00f3w lub innych substancji uszkadzaj\u0105cych nerki oraz <strong>wielotorbielowato\u015b\u0107 nerek<\/strong>, czyli choroba genetyczna prowadz\u0105ca do stopniowego powi\u0119kszania si\u0119 torbieli i utraty czynnego mi\u0105\u017cszu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"nawyki-i-czynniki-ktre-przyspieszaj-postp-choroby\">Nawyki i czynniki, kt\u00f3re przyspieszaj\u0105 post\u0119p choroby<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na ryzyko zachorowania i szybszej progresji wp\u0142ywaj\u0105 nie tylko choroby podstawowe, ale te\u017c styl \u017cycia i ekspozycje \u015brodowiskowe. Najwa\u017cniejsze czynniki ryzyka to <strong>starszy wiek, oty\u0142o\u015b\u0107, palenie papieros\u00f3w, dieta wysokobia\u0142kowa<\/strong> oraz nara\u017cenie na nefrotoksyczne leki i toksyny.<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Palenie<\/strong> pogarsza stan naczy\u0144 i zwi\u0119ksza ryzyko sercowo-naczyniowe.<\/li><li><strong>Oty\u0142o\u015b\u0107<\/strong> nasila insulinooporno\u015b\u0107, nadci\u015bnienie i stan zapalny.<\/li><li><strong>Nadmierne spo\u017cycie soli<\/strong> utrudnia kontrol\u0119 ci\u015bnienia i sprzyja przewodnieniu.<\/li><li><strong>Bardzo wysoka poda\u017c bia\u0142ka<\/strong> mo\u017ce nadmiernie obci\u0105\u017ca\u0107 nerki u os\u00f3b ju\u017c choruj\u0105cych.<\/li><li><strong>Leki przeciwb\u00f3lowe i inne nefrotoksyny<\/strong> mog\u0105 przyspiesza\u0107 uszkodzenie nerek, zw\u0142aszcza przy d\u0142ugim stosowaniu bez kontroli.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce cz\u0119sto dzia\u0142a kilka czynnik\u00f3w jednocze\u015bnie. Przyk\u0142ad: osoba po 65. roku \u017cycia z cukrzyc\u0105 typu 2, nadci\u015bnieniem, nadwag\u0105 i wieloletnim paleniem ma znacznie wy\u017csze ryzyko PChN ni\u017c kto\u015b bez tych obci\u0105\u017ce\u0144. Dlatego ocena ryzyka powinna by\u0107 ca\u0142o\u015bciowa, a nie ograniczona do jednego wyniku badania.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Zapytaj o ACR i eGFR:<\/strong> Sama kreatynina to za ma\u0142o. Po\u0142\u0105czenie eGFR i albuminurii najlepiej pokazuje ryzyko progresji PChN i potrzeb\u0119 dalszej kontroli.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-diagnozuje-si-przewlek-chorob-nerek-i-kiedy-zgosi-si-do-nefrologa\">Jak diagnozuje si\u0119 przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek i kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do nefrologa<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diagnostyka PChN powinna odpowiada\u0107 na trzy pytania: czy rzeczywi\u015bcie dosz\u0142o do przewlek\u0142ego uszkodzenia nerek, jak bardzo choroba jest zaawansowana oraz jaka jest jej prawdopodobna przyczyna. Dopiero po\u0142\u0105czenie tych informacji pozwala ustali\u0107 plan leczenia i cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 kontroli.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"najwaniejsze-badania-egfr-i-albuminuria\">Najwa\u017cniejsze badania: eGFR i albuminuria<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podstaw\u0105 jest oznaczenie <strong>kreatyniny<\/strong> we krwi i wyliczenie <strong>eGFR<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 wzory MDRD lub, coraz cz\u0119\u015bciej, <strong>CKD-EPI<\/strong>, kt\u00f3ry w wielu sytuacjach lepiej ocenia filtracj\u0119. Sam wynik kreatyniny mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 \u201enie\u017ale\u201d, ale po uwzgl\u0119dnieniu wieku i p\u0142ci eGFR mo\u017ce ju\u017c wskazywa\u0107 na obni\u017con\u0105 funkcj\u0119 nerek.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim filarem diagnostyki jest ocena <strong>albuminurii<\/strong>. Najwygodniej robi si\u0119 to przez wska\u017anik <strong>ACR, czyli albumina\/kreatynina<\/strong> w pr\u00f3bce moczu. W niekt\u00f3rych sytuacjach lekarz zleca te\u017c dobow\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 moczu. Albuminuria bywa jednym z najwcze\u015bniejszych sygna\u0142\u00f3w uszkodzenia nerek, szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b z cukrzyc\u0105.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"badania-uzupeniajce-i-interpretacja-wynikw\">Badania uzupe\u0142niaj\u0105ce i interpretacja wynik\u00f3w<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poza eGFR i ACR znaczenie maj\u0105 tak\u017ce <strong>badanie og\u00f3lne moczu<\/strong>, ocena osadu moczu, st\u0119\u017cenie <strong>cystatyny C<\/strong>, morfologia krwi, elektrolity, poziom wapnia, fosforu, parathormonu oraz badania obrazowe, najcz\u0119\u015bciej <strong>USG nerek<\/strong>. USG pozwala oceni\u0107 wielko\u015b\u0107 nerek, obecno\u015b\u0107 torbieli, zastoju moczu czy cech przewlek\u0142ego uszkodzenia mi\u0105\u017cszu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Interpretacja wynik\u00f3w zawsze wymaga kontekstu. Przyk\u0142adowo eGFR 58 ml\/min\/1,73 m\u00b2 u starszej osoby mo\u017ce oznacza\u0107 umiarkowane obni\u017cenie funkcji nerek, ale je\u015bli dodatkowo wyst\u0119puje ACR 350 mg\/g, ryzyko progresji i powik\u0142a\u0144 wyra\u017anie ro\u015bnie. Z kolei eGFR 62 przy prawid\u0142owym ACR i bez innych cech uszkodzenia nerek wymaga innej oceny ni\u017c wynik taki sam u pacjenta z cukrzyc\u0105 i nadci\u015bnieniem.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-lekarz-kieruje-do-nefrologa\">Kiedy lekarz kieruje do nefrologa<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wytyczne KDIGO, ADA oraz rekomendacje Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego wskazuj\u0105, \u017ce cz\u0119sto\u015b\u0107 monitorowania zale\u017cy od kombinacji eGFR i albuminurii. Im ni\u017cszy eGFR i wy\u017csze ACR, tym cz\u0119\u015bciej potrzebna jest kontrola. Do nefrologa zwykle kieruje si\u0119 pacjent\u00f3w z bardziej zaawansowan\u0105 PChN, szybko spadaj\u0105cym eGFR, znaczn\u0105 albuminuri\u0105, krwinkomoczem, trudnym do opanowania nadci\u015bnieniem albo niejasn\u0105 przyczyn\u0105 choroby.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie warto czeka\u0107 na bardzo z\u0142e wyniki. Konsultacja nefrologiczna jest szczeg\u00f3lnie wskazana, gdy eGFR wyra\u017anie si\u0119 obni\u017ca w kolejnych badaniach, pojawia si\u0119 A3, utrzymuj\u0105 si\u0119 obrz\u0119ki lub zaburzenia elektrolitowe, a tak\u017ce wtedy, gdy lekarz rodzinny lub diabetolog widzi ryzyko szybkiej progresji. Im wcze\u015bniej trafisz do odpowiedniego specjalisty, tym wi\u0119ksza szansa na zachowanie funkcji nerek przez d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"leczenie-pchn-i-sposoby-spowalniania-jej-postpu\">Leczenie PChN i sposoby spowalniania jej post\u0119pu<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leczenie przewlek\u0142ej choroby nerek nie polega wy\u0142\u0105cznie na \u201eleczeniu nerek\u201d. Celem jest <strong>spowolnienie post\u0119pu choroby<\/strong>, ograniczenie powik\u0142a\u0144 i utrzymanie jak najlepszej jako\u015bci \u017cycia. W wielu przypadkach nie da si\u0119 ca\u0142kowicie cofn\u0105\u0107 zmian, ale mo\u017cna realnie op\u00f3\u017ani\u0107 moment wej\u015bcia w zaawansowane stadia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"cele-terapii-i-leczenie-chorb-wspistniejcych\">Cele terapii i leczenie chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwa\u017cniejsze jest opanowanie chor\u00f3b, kt\u00f3re uszkadzaj\u0105 nerki. Dotyczy to przede wszystkim <strong>nadci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/strong> i <strong>cukrzycy<\/strong>. U wielu pacjent\u00f3w stosuje si\u0119 leki z grupy <strong>ACE inhibitor\u00f3w<\/strong> albo <strong>ARB<\/strong>, poniewa\u017c obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie i jednocze\u015bnie zmniejszaj\u0105 bia\u0142komocz, co pomaga chroni\u0107 nerki.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poza tym lekarz mo\u017ce wdro\u017cy\u0107 leczenie hiperlipidemii, hiperurykemii, anemii oraz zaburze\u0144 gospodarki mineralnej. To wa\u017cne, bo PChN to choroba wielonarz\u0105dowa. Je\u015bli zaniedbasz poziom hemoglobiny, fosforan\u00f3w czy ci\u015bnienia, sama kontrola kreatyniny nie zatrzyma pogarszania si\u0119 stanu zdrowia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"zmiany-stylu-ycia-ktre-odciaj-nerki\">Zmiany stylu \u017cycia, kt\u00f3re odci\u0105\u017caj\u0105 nerki<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Du\u017ce znaczenie ma codzienna praktyka. W zale\u017cno\u015bci od stadium choroby i zalece\u0144 lekarza zwykle rekomenduje si\u0119 <strong>ograniczenie soli<\/strong>, rozs\u0105dne podej\u015bcie do poda\u017cy <strong>bia\u0142ka<\/strong>, kontrol\u0119 <strong>fosforan\u00f3w<\/strong> w diecie, redukcj\u0119 masy cia\u0142a oraz ca\u0142kowite <strong>rzucenie palenia<\/strong>. To nie s\u0105 zalecenia \u201ena wszelki wypadek\u201d, tylko element terapii, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na tempo progresji.<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Kontroluj ci\u015bnienie zgodnie z planem ustalonym przez lekarza.<\/li><li>Regularnie monitoruj glikemi\u0119, je\u015bli chorujesz na cukrzyc\u0119.<\/li><li>Ogranicz s\u00f3l, bo u\u0142atwia to kontrol\u0119 ci\u015bnienia i zmniejsza obrz\u0119ki.<\/li><li>Nie stosuj lek\u00f3w przeciwb\u00f3lowych i suplement\u00f3w \u201ena w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119\u201d, je\u015bli mog\u0105 szkodzi\u0107 nerkom.<\/li><li>Dbaj o mas\u0119 cia\u0142a i aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 dopasowan\u0105 do stanu zdrowia.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce najlepiej dzia\u0142a po\u0142\u0105czenie farmakoterapii z regularnym monitoringiem i dobrze ustawion\u0105 diet\u0105. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna nie tylko poprawi\u0107 wyniki, ale te\u017c zmniejszy\u0107 ryzyko sercowo-naczyniowe, kt\u00f3re u os\u00f3b z PChN jest bardzo istotne.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wodr-a-przewleka-choroba-nerek-co-mwi-badania-i-jak-to-interpretowa\">Wod\u00f3r a przewlek\u0142a choroba nerek: co m\u00f3wi\u0105 badania i jak to interpretowa\u0107<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Temat wodoru pojawia si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej w kontek\u015bcie dzia\u0142ania antyoksydacyjnego i przeciwzapalnego. W przypadku PChN warto jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 i oddzieli\u0107 <strong>wst\u0119pne dane naukowe<\/strong> od standard\u00f3w leczenia. To wa\u017cne zw\u0142aszcza wtedy, gdy szukasz odpowiedzi na pytanie <strong>co to jest przewlek\u0142a choroba nerek<\/strong> i jakich metod terapii rzeczywi\u015bcie wymaga.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wyniki-bada-przedklinicznych-nad-wodorem\">Wyniki bada\u0144 przedklinicznych nad wodorem<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dost\u0119pne badania przedkliniczne sugeruj\u0105, \u017ce wod\u00f3r mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na procesy zwi\u0105zane ze <strong>stresem oksydacyjnym<\/strong>, czyli nadmiarem reaktywnych cz\u0105steczek uszkadzaj\u0105cych kom\u00f3rki. W jednym z modeli zwierz\u0119cych podawanie wody bogatej w wod\u00f3r wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze <strong>zmniejszeniem stresu oksydacyjnego<\/strong> i zahamowaniem w\u0142\u00f3knienia \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowego nerek w modelu jednostronnej niewydro\u017cno\u015bci moczowodu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przegl\u0105dach naukowych pojawia si\u0119 te\u017c teza, \u017ce roztwory lub woda zawieraj\u0105ce wod\u00f3r mog\u0105 mie\u0107 potencja\u0142 jako terapia wspieraj\u0105ca w chorobach przewlek\u0142ych, w tym w PChN i leczeniu nerkozast\u0119pczym. Z biologicznego punktu widzenia brzmi to interesuj\u0105co, bo stres oksydacyjny i przewlek\u0142y stan zapalny rzeczywi\u015bcie bior\u0105 udzia\u0142 w uszkodzeniu nerek.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-nie-zastpuje-to-standardowego-leczenia\">Dlaczego nie zast\u0119puje to standardowego leczenia<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie trzeba powiedzie\u0107 jasno: <strong>wod\u00f3r nie jest standardem leczenia przewlek\u0142ej choroby nerek<\/strong>. Dane s\u0105 na dzi\u015b ograniczone i w du\u017cej cz\u0119\u015bci pochodz\u0105 z bada\u0144 przedklinicznych, a nie z du\u017cych, dobrze zaprojektowanych bada\u0144 klinicznych u pacjent\u00f3w z PChN. To oznacza, \u017ce nie mo\u017cna traktowa\u0107 tej metody jako zamiennika lek\u00f3w nefroprotekcyjnych, kontroli ci\u015bnienia, leczenia cukrzycy czy zalece\u0144 dietetycznych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli rozwa\u017casz terapi\u0119 wspieraj\u0105c\u0105, podejd\u017a do niej rozs\u0105dnie. Najpierw ustal z lekarzem, na jakim etapie jest Twoja choroba, jakie masz wyniki eGFR i ACR oraz czy nie ma przeciwwskaza\u0144 do dodatkowych interwencji. Uzupe\u0142niaj\u0105ce rozwi\u0105zania mo\u017cna ocenia\u0107 dopiero na tle prawid\u0142owo prowadzonego leczenia podstawowego, a nie zamiast niego.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Wod\u00f3r nie zast\u0119puje terapii:<\/strong> Je\u015bli rozwa\u017casz wod\u00f3r jako wsparcie, nie odstawiaj lek\u00f3w zaleconych przez lekarza. To temat dodatkowy, a nie zamiennik standardowego leczenia.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n<div id=\"rank-math-faq\" class=\"rank-math-block\">\n<div class=\"rank-math-list\">\n<div id=\"faq-q-1\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Co to znaczy, \u017ce choroba nerek jest przewlek\u0142a?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>O przewlek\u0142ej chorobie nerek m\u00f3wi si\u0119 wtedy, gdy uszkodzenie lub zaburzenie funkcji nerek utrzymuje si\u0119 ponad 3 miesi\u0105ce. Rozpoznanie opiera si\u0119 m.in. na eGFR, albuminurii i innych cechach uszkodzenia nerek, a nie tylko na jednym wyniku kreatyniny.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-2\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Czy przewlek\u0142a choroba nerek daje objawy na pocz\u0105tku?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Niekoniecznie. We wczesnych stadiach PChN cz\u0119sto przebiega bezobjawowo i bywa wykrywana przypadkowo. Objawy, takie jak obrz\u0119ki, zm\u0119czenie czy duszno\u015b\u0107, cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero przy wi\u0119kszym zaawansowaniu choroby.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-3\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Jakie badania wykrywaj\u0105 przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Podstaw\u0105 s\u0105 eGFR z badania krwi oraz albuminuria, najcz\u0119\u015bciej wska\u017anik ACR w pr\u00f3bce moczu. Lekarz mo\u017ce te\u017c zleci\u0107 badanie og\u00f3lne moczu, kreatynin\u0119, cystatyn\u0119 C i USG nerek, aby oceni\u0107 przyczyn\u0119 oraz stadium choroby.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-4\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Kto jest najbardziej nara\u017cony na przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Najwi\u0119ksze ryzyko maj\u0105 osoby z cukrzyc\u0105, nadci\u015bnieniem, oty\u0142o\u015bci\u0105 i pal\u0105ce papierosy, a tak\u017ce seniorzy. Po 65. roku \u017cycia PChN mo\u017ce dotyczy\u0107 nawet 25-35% os\u00f3b, dlatego w tej grupie warto regularnie kontrolowa\u0107 nerki.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-5\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Czy przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek mo\u017cna wyleczy\u0107?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Najcz\u0119\u015bciej nie da si\u0119 ca\u0142kowicie cofn\u0105\u0107 zmian, ale u wielu pacjent\u00f3w mo\u017cna znacz\u0105co spowolni\u0107 post\u0119p choroby. Kluczowe s\u0105 kontrola ci\u015bnienia i cukru, leczenie przyczyny, odpowiednia dieta oraz unikanie lek\u00f3w i substancji uszkadzaj\u0105cych nerki.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-6\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Czy wod\u00f3r pomaga w przewlek\u0142ej chorobie nerek?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Na dzi\u015b dost\u0119pne dane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie wst\u0119pne i obejmuj\u0105 m.in. badania przedkliniczne wskazuj\u0105ce na mo\u017cliwe dzia\u0142anie antyoksydacyjne. Wod\u00f3r nie jest standardem leczenia PChN i nie powinien zast\u0119powa\u0107 terapii zaleconej przez nefrologa.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przewlek\u0142a choroba nerek cz\u0119sto rozwija si\u0119 po cichu, ale jej skutki mog\u0105 by\u0107 bardzo powa\u017cne. Najwa\u017cniejsze wnioski s\u0105 proste: oceniaj nerki nie tylko przez kreatynin\u0119, kontroluj eGFR i ACR oraz reaguj wcze\u015bnie, zanim pojawi\u0105 si\u0119 zaawansowane objawy.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">If you want to learn more click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Dlaczego przewlek\u0142a choroba nerek ma du\u017ce znaczenie zdrowotne i spo\u0142eczne w Polsce i na \u015bwiecie? Przewlek\u0142a choroba nerek&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3130","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"co to jest przewlek\u0142a choroba nerek \u2013 objawy i badania","meta_description":"co to jest przewlek\u0142a choroba nerek? Sprawd\u017a objawy, przyczyny, diagnostyk\u0119 i sposoby spowalniania PChN. Przeczytaj poradnik.","meta_keyword":"co to jest przewlek\u0142a choroba nerek","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3130"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3130\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}