{"id":3096,"date":"2022-02-21T08:00:00","date_gmt":"2022-02-21T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/co-to-jest-nadcisnienie-tetnicze-objawy-przyczyny-i-profilaktyka\/"},"modified":"2022-02-21T08:00:00","modified_gmt":"2022-02-21T07:00:00","slug":"co-to-jest-nadcisnienie-tetnicze-objawy-przyczyny-i-profilaktyka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/co-to-jest-nadcisnienie-tetnicze-objawy-przyczyny-i-profilaktyka\/","title":{"rendered":"Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze? objawy, przyczyny i profilaktyka"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze i dlaczego tak cz\u0119sto pozostaje niewykryte?<\/strong><p>Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze to przewlek\u0142y stan, w kt\u00f3rym ci\u015bnienie krwi utrzymuje si\u0119 na zbyt wysokim poziomie i stopniowo przeci\u0105\u017ca naczynia, serce oraz nerki. Choroba przez d\u0142ugi czas mo\u017ce nie dawa\u0107 wyra\u017anych objaw\u00f3w, dlatego bywa wykrywana przypadkowo podczas bada\u0144 okresowych, wizyty u lekarza lub po pojawieniu si\u0119 powik\u0142a\u0144.<\/p><\/li><li><strong>Jakie s\u0105 przyczyny nadci\u015bnienia t\u0119tniczego i kto jest najbardziej nara\u017cony na t\u0119 chorob\u0119?<\/strong><p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w to nadci\u015bnienie pierwotne, kt\u00f3re rozwija si\u0119 na tle genetyki i stylu \u017cycia, a oko\u0142o 10% stanowi nadci\u015bnienie wt\u00f3rne zwi\u0105zane z inn\u0105 chorob\u0105, na przyk\u0142ad chorob\u0105 nerek, zaburzeniami hormonalnymi lub bezdechem sennym. Ryzyko ro\u015bnie wraz z wiekiem, nadwag\u0105, ma\u0142\u0105 aktywno\u015bci\u0105, wysokim spo\u017cyciem soli, paleniem, alkoholem oraz obci\u0105\u017ceniem rodzinnym.<\/p><\/li><li><strong>Jakie powik\u0142ania mo\u017ce powodowa\u0107 nieleczone nadci\u015bnienie t\u0119tnicze?<\/strong><p>Nieleczone nadci\u015bnienie t\u0119tnicze uszkadza przede wszystkim serce, m\u00f3zg, nerki i siatk\u00f3wk\u0119 oka, zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko zawa\u0142u, udaru, niewydolno\u015bci serca i przewlek\u0142ej choroby nerek. Problem polega na tym, \u017ce szkody narastaj\u0105 latami po cichu, a ich skutki mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nagle i by\u0107 bardzo powa\u017cne.<\/p><\/li><li><strong>Jak wygl\u0105da leczenie nadci\u015bnienia t\u0119tniczego i dlaczego sama poprawa stylu \u017cycia nie zawsze wystarcza?<\/strong><p>Leczenie nadci\u015bnienia opiera si\u0119 na zmianie stylu \u017cycia i, je\u015bli to potrzebne, na lekach przyjmowanych d\u0142ugoterminowo. Dieta z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 soli, redukcja masy cia\u0142a, regularny ruch, ograniczenie alkoholu, niepalenie i kontrola snu mog\u0105 wyra\u017anie poprawi\u0107 wyniki, ale u wielu os\u00f3b dopiero po\u0142\u0105czenie tych dzia\u0142a\u0144 z farmakoterapi\u0105 pozwala realnie zmniejszy\u0107 ryzyko powik\u0142a\u0144.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Sprawd\u017a, co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, jakie daje objawy i kiedy zaczyna realnie zagra\u017ca\u0107 zdrowiu. Wyja\u015bniamy normy ci\u015bnienia, najcz\u0119stsze przyczyny, czynniki ryzyka oraz skuteczn\u0105 profilaktyk\u0119 i leczenie.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#nadcinienie-ttnicze-to-czsta-i-czsto-niewidoczna-choroba\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze to cz\u0119sta i cz\u0119sto niewidoczna choroba<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#co-to-jest-nadcinienie-ttnicze--definicja-normy-i-stopnie\">Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2013 definicja, normy i stopnie<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#objawy-nadcinienia-i-skutki-braku-leczenia\">Objawy nadci\u015bnienia i skutki braku leczenia<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#przyczyny-nadcinienia-oraz-najwaniejsze-czynniki-ryzyka\">Przyczyny nadci\u015bnienia oraz najwa\u017cniejsze czynniki ryzyka<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-mierzy-cinienie-i-jak-wyglda-diagnostyka\">Jak mierzy\u0107 ci\u015bnienie i jak wygl\u0105da diagnostyka<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#profilaktyka-i-leczenie-styl-ycia-leki-i-regularna-kontrola\">Profilaktyka i leczenie: styl \u017cycia, leki i regularna kontrola<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#czy-inhalacje-wodorem-mog-wspiera-osoby-z-nadcinieniem\">Czy inhalacje wodorem mog\u0105 wspiera\u0107 osoby z nadci\u015bnieniem?<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"nadcinienie-ttnicze-to-czsta-i-czsto-niewidoczna-choroba\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze to cz\u0119sta i cz\u0119sto niewidoczna choroba<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">If you're wondering, <strong>co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong>, warto zacz\u0105\u0107 od skali problemu. To jedna z najcz\u0119stszych chor\u00f3b przewlek\u0142ych na \u015bwiecie, a jednocze\u015bnie schorzenie, kt\u00f3re przez d\u0142ugi czas mo\u017ce nie dawa\u0107 wyra\u017anych objaw\u00f3w. W praktyce oznacza to, \u017ce mo\u017cesz funkcjonowa\u0107 normalnie, a mimo to Twoje naczynia krwiono\u015bne, serce i nerki s\u0105 stopniowo przeci\u0105\u017cane.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug aktualnych danych na \u015bwiecie z nadci\u015bnieniem \u017cyje oko\u0142o <strong>1,4 miliarda doros\u0142ych w wieku 30\u201379 lat<\/strong>, czyli mniej wi\u0119cej <strong>co trzecia osoba<\/strong> w tej grupie wiekowej. Szczeg\u00f3lnie niepokoj\u0105ce jest to, \u017ce <strong>44% chorych na \u015bwiecie nie wie o swojej chorobie<\/strong>. W Polsce problem dotyczy oko\u0142o <strong>11 milion\u00f3w os\u00f3b<\/strong>, a szacuje si\u0119, \u017ce <strong>oko\u0142o 40% chorych<\/strong> nadal nie ma \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce ich ci\u015bnienie jest zbyt wysokie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie dlatego nadci\u015bnienie bywa nazywane <strong>cich\u0105 chorob\u0105<\/strong>. Nie boli, nie musi ogranicza\u0107 codziennej aktywno\u015bci i cz\u0119sto nie daje sygna\u0142u alarmowego przez wiele lat. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b jest wykrywane przypadkowo, na przyk\u0142ad podczas bada\u0144 okresowych, przed zabiegiem, przy zakupie ci\u015bnieniomierza albo po wyst\u0105pieniu powik\u0142a\u0144 sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Polsce cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania ro\u015bnie wraz z wiekiem. Najwi\u0119cej przypadk\u00f3w obserwuje si\u0119 w grupie <strong>55\u201374 lata<\/strong>, a po <strong>60. roku \u017cycia nadci\u015bnienie mo\u017ce dotyczy\u0107 nawet oko\u0142o 75% os\u00f3b<\/strong>. To pokazuje, \u017ce regularny pomiar ci\u015bnienia nie jest drobiazgiem, tylko podstawowym elementem dbania o zdrowie.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 Nadci\u015bnienie to ogromna skala:<\/strong> Na \u015bwiecie choruje 1,4 mld doros\u0142ych 30\u201379 lat. W Polsce problem dotyczy oko\u0142o 11 mln os\u00f3b.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-to-jest-nadcinienie-ttnicze--definicja-normy-i-stopnie\">Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2013 definicja, normy i stopnie<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong> w sensie medycznym? To stan, w kt\u00f3rym ci\u015bnienie krwi w t\u0119tnicach utrzymuje si\u0119 na zbyt wysokim poziomie. Chodzi o sytuacj\u0119 powtarzaln\u0105, a nie o pojedynczy wysoki wynik po stresuj\u0105cym dniu, kawie czy szybkim wej\u015bciu po schodach. Lekarz bierze pod uwag\u0119 regularno\u015b\u0107 pomiar\u00f3w, ich warunki oraz ca\u0142e t\u0142o zdrowotne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ci\u015bnienie zapisuje si\u0119 w postaci dw\u00f3ch warto\u015bci, na przyk\u0142ad <strong>120\/80 mmHg<\/strong>. Pierwsza liczba to ci\u015bnienie skurczowe, czyli nacisk krwi na \u015bciany t\u0119tnic podczas skurczu serca. Druga to ci\u015bnienie rozkurczowe, czyli warto\u015b\u0107 mi\u0119dzy uderzeniami serca. Obie liczby s\u0105 wa\u017cne, bo ka\u017cda mo\u017ce wskazywa\u0107 na problem.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-cinienie-jest-prawidowe\">Jakie ci\u015bnienie jest prawid\u0142owe?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za <strong>ci\u015bnienie prawid\u0142owe<\/strong> uznaje si\u0119 warto\u015bci <strong>poni\u017cej 120\/80 mmHg<\/strong>. To punkt odniesienia, kt\u00f3ry oznacza najmniejsze obci\u0105\u017cenie dla uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. W praktyce zdarzaj\u0105 si\u0119 jednak wyniki po\u015brednie, kt\u00f3re nie s\u0105 jeszcze nadci\u015bnieniem, ale pokazuj\u0105, \u017ce warto uwa\u017cniej przyjrze\u0107 si\u0119 stylowi \u017cycia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za <strong>wysokie prawid\u0142owe<\/strong> przyjmuje si\u0119 warto\u015bci <strong>120\u2013129 mmHg skurczowego i\/lub 80\u201384 mmHg rozkurczowego<\/strong>. To etap ostrzegawczy. Je\u017celi regularnie widzisz takie liczby, zw\u0142aszcza przy nadwadze, ma\u0142ej aktywno\u015bci, du\u017cej ilo\u015bci soli w diecie albo obci\u0105\u017ceniu rodzinnym, ryzyko rozwoju nadci\u015bnienia ro\u015bnie.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Kategoria<\/th><th>Warto\u015bci ci\u015bnienia<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Correct<\/td><td>&lt;120\/80 mmHg<\/td><\/tr><tr><td>Wysokie prawid\u0142owe<\/td><td>120\u2013129 mmHg i\/lub 80\u201384 mmHg<\/td><\/tr><tr><td>Nadci\u015bnienie I stopnia<\/td><td>140\u2013159 mmHg i\/lub 90\u201399 mmHg<\/td><\/tr><tr><td>Nadci\u015bnienie II stopnia<\/td><td>\u2265160 mmHg i\/lub \u2265100 mmHg<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-lekarz-rozpoznaje-nadcinienie\">Kiedy lekarz rozpoznaje nadci\u015bnienie?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozpoznanie stawia si\u0119 zwykle wtedy, gdy w <strong>pomiarach gabinetowych<\/strong> ci\u015bnienie wynosi <strong>co najmniej 140\/90 mmHg<\/strong> i taki wynik pojawia si\u0119 <strong>w co najmniej dw\u00f3ch niezale\u017cnych pomiarach z r\u00f3\u017cnych dni<\/strong>. To wa\u017cne, bo pojedynczy odczyt nie zawsze odzwierciedla rzeczywisty stan zdrowia. Na wynik mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 stres, po\u015bpiech, b\u00f3l, brak snu albo tak zwany efekt bia\u0142ego fartucha, czyli wzrost ci\u015bnienia w gabinecie lekarskim.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W <strong>pomiarach domowych<\/strong> pr\u00f3g rozpoznania jest ni\u017cszy i wynosi <strong>135\/85 mmHg<\/strong>. Wynika to z faktu, \u017ce w domu zwykle jeste\u015b spokojniejszy, dlatego pomiary bywaj\u0105 bardziej miarodajne ni\u017c jednorazowy wynik w przychodni. Z tego powodu lekarz mo\u017ce poprosi\u0107 Ci\u0119 o prowadzenie dzienniczka pomiar\u00f3w przez kilka dni lub tygodni.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"stopnie-nadcinienia-ttniczego\">Stopnie nadci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klasyfikacja nadci\u015bnienia pomaga oceni\u0107 skal\u0119 problemu i dobra\u0107 post\u0119powanie. <strong>Nadci\u015bnienie I stopnia<\/strong> oznacza warto\u015bci <strong>140\u2013159 mmHg skurczowego i\/lub 90\u201399 mmHg rozkurczowego<\/strong>. <strong>Nadci\u015bnienie II stopnia<\/strong> rozpoznaje si\u0119 przy warto\u015bciach <strong>co najmniej 160\/100 mmHg<\/strong>. Im wy\u017csze ci\u015bnienie, tym wi\u0119ksze ryzyko uszkodzenia narz\u0105d\u00f3w i tym pilniejsza potrzeba leczenia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce lekarz nie patrzy wy\u0142\u0105cznie na liczby. Znaczenie ma te\u017c Tw\u00f3j wiek, obecno\u015b\u0107 cukrzycy, choroby nerek, palenie, oty\u0142o\u015b\u0107, poziom cholesterolu i przebyte incydenty sercowo-naczyniowe. To dlatego dwie osoby z podobnym wynikiem ci\u015bnienia mog\u0105 otrzyma\u0107 r\u00f3\u017cne zalecenia.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Jeden pomiar to za ma\u0142o:<\/strong> Rozpoznania nie stawia si\u0119 po pojedynczym wyniku. Licz\u0105 si\u0119 co najmniej dwa pomiary z r\u00f3\u017cnych dni; w domu pr\u00f3g wynosi 135\/85 mmHg.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-nadcinienia-i-skutki-braku-leczenia\">Objawy nadci\u015bnienia i skutki braku leczenia<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych pytanie <strong>co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong> tak cz\u0119sto pojawia si\u0119 dopiero po diagnozie, jest brak charakterystycznych objaw\u00f3w. Wiele os\u00f3b zak\u0142ada, \u017ce skoro nic ich nie boli, to ci\u015bnienie jest w porz\u0105dku. Niestety tak to nie dzia\u0142a. Nadci\u015bnienie mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 latami bez wyra\u017anego dyskomfortu, a szkody pojawiaj\u0105 si\u0119 stopniowo.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-nadcinienie-bywa-bezobjawowe\">Dlaczego nadci\u015bnienie bywa bezobjawowe?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia potrafi przez d\u0142ugi czas adaptowa\u0107 si\u0119 do podwy\u017cszonych warto\u015bci. Naczynia krwiono\u015bne i serce pracuj\u0105 pod wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniem, ale organizm nie zawsze wysy\u0142a oczywisty sygna\u0142 ostrzegawczy. Dlatego nadci\u015bnienie bywa wykrywane przypadkiem: podczas bada\u0144 medycyny pracy, kontroli u lekarza rodzinnego, przed operacj\u0105 albo przy okazji samodzielnego pomiaru w domu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Objawy, je\u015bli ju\u017c si\u0119 pojawiaj\u0105, zwykle wyst\u0119puj\u0105 przy <strong>bardzo wysokim ci\u015bnieniu<\/strong> albo wtedy, gdy dosz\u0142o ju\u017c do powik\u0142a\u0144. Mog\u0105 to by\u0107 mi\u0119dzy innymi b\u00f3le g\u0142owy, zawroty g\u0142owy, uczucie ko\u0142atania serca, duszno\u015b\u0107, pogorszenie tolerancji wysi\u0142ku, zaczerwienienie twarzy czy zaburzenia widzenia. Problem w tym, \u017ce te sygna\u0142y nie s\u0105 specyficzne i \u0142atwo je zrzuci\u0107 na stres, przem\u0119czenie lub wiek.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-powikania-gro-przy-nieleczonej-chorobie\">Jakie powik\u0142ania gro\u017c\u0105 przy nieleczonej chorobie?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nieleczone nadci\u015bnienie uszkadza przede wszystkim <strong>serce, m\u00f3zg, nerki i siatk\u00f3wk\u0119 oka<\/strong>. Dzieje si\u0119 tak, bo zbyt wysokie ci\u015bnienie stale naciska na \u015bciany t\u0119tnic, przyspiesza ich sztywnienie i sprzyja zmianom mia\u017cd\u017cycowym. Serce musi pompowa\u0107 krew pod wi\u0119kszym oporem, przez co z czasem mo\u017ce doj\u015b\u0107 do przerostu mi\u0119\u015bnia sercowego, niewydolno\u015bci serca lub choroby wie\u0144cowej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W obr\u0119bie m\u00f3zgu ro\u015bnie ryzyko <strong>udaru<\/strong>, zar\u00f3wno niedokrwiennego, jak i krwotocznego. Nerki stopniowo trac\u0105 zdolno\u015b\u0107 filtrowania krwi, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do przewlek\u0142ej niewydolno\u015bci nerek. W oczach nadci\u015bnienie uszkadza drobne naczynia siatk\u00f3wki, a to mo\u017ce pogarsza\u0107 widzenie. M\u00f3wi\u0105c prosto: choroba przez lata bywa cicha, ale jej konsekwencje potrafi\u0105 by\u0107 nag\u0142e i bardzo powa\u017cne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego celem leczenia nie jest wy\u0142\u0105cznie \u201ezbicie\u201d wyniku na ci\u015bnieniomierzu. Chodzi o realne zmniejszenie ryzyka zawa\u0142u, udaru, niewydolno\u015bci nerek i innych powik\u0142a\u0144, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na d\u0142ugo\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"przyczyny-nadcinienia-oraz-najwaniejsze-czynniki-ryzyka\">Przyczyny nadci\u015bnienia oraz najwa\u017cniejsze czynniki ryzyka<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby dobrze zrozumie\u0107, <strong>co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong>, trzeba odr\u00f3\u017cni\u0107 jego g\u0142\u00f3wne typy i przyczyny. Nie ka\u017cdy przypadek wygl\u0105da tak samo. U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b problem rozwija si\u0119 na tle wielu nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 element\u00f3w, ale czasem jest skutkiem konkretnej choroby, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wykry\u0107 i leczy\u0107 bardziej celowanie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"nadcinienie-pierwotne-i-wtrne\">Nadci\u015bnienie pierwotne i wt\u00f3rne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oko\u0142o <strong>90% przypadk\u00f3w<\/strong> stanowi <strong>nadci\u015bnienie pierwotne<\/strong>. To posta\u0107, w kt\u00f3rej nie ma jednej uchwytnej przyczyny. Najcz\u0119\u015bciej odpowiada za ni\u0105 kombinacja predyspozycji genetycznych i stylu \u017cycia: nadmiernej masy cia\u0142a, zbyt du\u017cej ilo\u015bci soli, niskiej aktywno\u015bci fizycznej, przewlek\u0142ego stresu, palenia lub nadmiernego spo\u017cycia alkoholu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pozosta\u0142e przypadki to <strong>nadci\u015bnienie wt\u00f3rne<\/strong>, czyli wynikaj\u0105ce z innej choroby lub zaburzenia. Do najcz\u0119stszych przyczyn nale\u017c\u0105 <strong>choroby nerek<\/strong>, niekt\u00f3re <strong>zaburzenia hormonalne<\/strong>, zmiany strukturalne w naczyniach oraz <strong>obturacyjny bezdech senny<\/strong>. Je\u017celi nadci\u015bnienie pojawia si\u0119 nagle, jest bardzo wysokie, oporne na leczenie albo dotyczy osoby m\u0142odej bez typowych czynnik\u00f3w ryzyka, lekarz cz\u0119\u015bciej szuka w\u0142a\u015bnie przyczyny wt\u00f3rnej.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czynniki-modyfikowalne\">Czynniki modyfikowalne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czynniki modyfikowalne to te, na kt\u00f3re masz realny wp\u0142yw. Najwa\u017cniejsza jest <strong>Overweight and Obesity<\/strong>, bo zwi\u0119kszona masa cia\u0142a podnosi obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i zaburza gospodark\u0119 hormonaln\u0105. Znaczenie ma te\u017c dieta bogata w <strong>s\u00f3l<\/strong>, t\u0142uszcze nasycone i wysoko przetworzone produkty, przy jednocze\u015bnie niskim spo\u017cyciu warzyw, owoc\u00f3w i b\u0142onnika.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Du\u017ce znaczenie ma <strong>brak ruchu<\/strong>. Osoba siedz\u0105ca przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 dnia cz\u0119\u015bciej ma gorsz\u0105 kontrol\u0119 masy cia\u0142a, wy\u017cszy poziom glukozy i gorsz\u0105 wydolno\u015b\u0107 uk\u0142adu sercowo-naczyniowego. Kolejne czynniki to <strong>alkohol<\/strong> and <strong>palenie tytoniu<\/strong>. Papierosy uszkadzaj\u0105 naczynia, a alkohol w wi\u0119kszych ilo\u015bciach mo\u017ce podnosi\u0107 ci\u015bnienie i utrudnia\u0107 leczenie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce ryzyko rzadko wynika z jednego elementu. Cz\u0119sto wygl\u0105da to tak: ma\u0142o ruchu, praca siedz\u0105ca, kilka kilogram\u00f3w nadwagi, codzienne s\u0142one przek\u0105ski i nieregularny sen. Ka\u017cdy z tych punkt\u00f3w osobno nie musi da\u0107 choroby, ale razem znacz\u0105co zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce rozwinie si\u0119 nadci\u015bnienie t\u0119tnicze.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kto-jest-szczeglnie-naraony\">Kto jest szczeg\u00f3lnie nara\u017cony?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niekt\u00f3rych czynnik\u00f3w nie da si\u0119 zmieni\u0107. Nale\u017cy do nich <strong>wiek<\/strong>, poniewa\u017c wraz z up\u0142ywem lat naczynia staj\u0105 si\u0119 mniej elastyczne. Znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c <strong>genetyka<\/strong> i historia rodzinna. Je\u015bli Twoi rodzice lub rodze\u0144stwo choruj\u0105 na nadci\u015bnienie, ryzyko ro\u015bnie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie czujny powiniene\u015b by\u0107 tak\u017ce wtedy, gdy masz <strong>diabetes<\/strong>, przewlek\u0142\u0105 chorob\u0119 nerek, zaburzenia lipidowe lub bezdech senny. To schorzenia, kt\u00f3re cz\u0119sto id\u0105 w parze z podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem i zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko powik\u0142a\u0144. W grupie po 60. roku \u017cycia problem jest bardzo cz\u0119sty, dlatego regularna kontrola staje si\u0119 obowi\u0105zkiem, a nie dodatkiem.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-mierzy-cinienie-i-jak-wyglda-diagnostyka\">Jak mierzy\u0107 ci\u015bnienie i jak wygl\u0105da diagnostyka<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W diagnostyce najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce nie liczy si\u0119 pojedyncza liczba, tylko <strong>powtarzalny wzorzec pomiar\u00f3w<\/strong>. Mo\u017cesz mie\u0107 jednorazowo wynik 150\/95 mmHg po stresuj\u0105cym spotkaniu i nie oznacza to jeszcze choroby. Z drugiej strony seria domowych pomiar\u00f3w rz\u0119du 138\/86 mmHg mo\u017ce ju\u017c sugerowa\u0107 realny problem, cho\u0107 warto\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 tylko nieznacznie podwy\u017cszone.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"pomiary-gabinetowe-a-domowe\">Pomiary gabinetowe a domowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pomiar gabinetowy jest wa\u017cny, ale powinien by\u0107 wykonany prawid\u0142owo: po kilku minutach odpoczynku, w pozycji siedz\u0105cej, z odpowiednio dobranym mankietem, bez rozmowy w trakcie badania. Je\u017celi wynik jest podwy\u017cszony, lekarz zwykle nie ko\u0144czy diagnostyki na jednej wizycie. Prosi o kolejne pomiary albo o kontrol\u0119 domow\u0105.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W domu mierz ci\u015bnienie o podobnych porach, najlepiej rano i wieczorem, po <strong>co najmniej 5 minutach spoczynku<\/strong>. Nie mierz od razu po wysi\u0142ku, kawie, papierosie czy silnych emocjach. Usi\u0105d\u017a wygodnie, oprzyj plecy, po\u0142\u00f3\u017c r\u0119k\u0119 na wysoko\u015bci serca i u\u017cywaj tego samego ramienia. Zapisuj wyniki przez kilka dni. Taki dzienniczek daje lekarzowi znacznie lepszy obraz ni\u017c przypadkowy pomiar \u201emi\u0119dzy obowi\u0105zkami\u201d.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chcesz rzetelnie oceni\u0107 sytuacj\u0119, wykonuj po dwa pomiary w odst\u0119pie 1\u20132 minut i notuj \u015bredni\u0105. Dobrze prowadzona samokontrola pomaga nie tylko wykry\u0107 chorob\u0119, ale te\u017c sprawdzi\u0107, czy leczenie dzia\u0142a. To praktyczna odpowied\u017a na pytanie, <strong>co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong> w codziennym \u017cyciu: choroba, kt\u00f3r\u0105 w du\u017cej mierze ocenia si\u0119 przez systematyczne pomiary.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jakie-badania-zleca-lekarz-przy-podejrzeniu-nadcinienia\">Jakie badania zleca lekarz przy podejrzeniu nadci\u015bnienia?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diagnostyka nie ko\u0144czy si\u0119 na ci\u015bnieniomierzu. Lekarz ocenia te\u017c, czy podwy\u017cszone ci\u015bnienie nie uszkodzi\u0142o ju\u017c narz\u0105d\u00f3w oraz jakie jest Twoje <strong>ryzyko sercowo-naczyniowe<\/strong>. To proste poj\u0119cie oznacza prawdopodobie\u0144stwo zawa\u0142u, udaru lub innych powik\u0142a\u0144 w kolejnych latach.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce cz\u0119sto zlecane s\u0105:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>analiza moczu<\/strong> \u2013 pomaga wychwyci\u0107 bia\u0142komocz lub inne sygna\u0142y problem\u00f3w z nerkami,<\/li><li><strong>badania funkcji nerek<\/strong> \u2013 na przyk\u0142ad kreatynina i ocena filtracji,<\/li><li><strong>lipidogram<\/strong> \u2013 ocenia cholesterol ca\u0142kowity, LDL, HDL i tr\u00f3jglicerydy,<\/li><li><strong>glukoza<\/strong> lub badania w kierunku cukrzycy,<\/li><li><strong>EKG<\/strong> \u2013 pozwala oceni\u0107 prac\u0119 serca i ewentualne przeci\u0105\u017cenie,<\/li><li><strong>echo serca<\/strong> \u2013 gdy trzeba dok\u0142adniej sprawdzi\u0107 budow\u0119 i funkcj\u0119 serca,<\/li><li><strong>badania w kierunku przyczyn wt\u00f3rnych<\/strong> \u2013 je\u015bli obraz kliniczny sugeruje chorob\u0119 nerek, zaburzenia hormonalne lub bezdech senny.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie podej\u015bcie jest potrzebne, bo leczenie nie polega wy\u0142\u0105cznie na obni\u017ceniu liczby na wy\u015bwietlaczu. Trzeba sprawdzi\u0107, czy problem jest pierwotny czy wt\u00f3rny, jakie daje ju\u017c skutki i jak intensywnie trzeba dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"profilaktyka-i-leczenie-styl-ycia-leki-i-regularna-kontrola\">Profilaktyka i leczenie: styl \u017cycia, leki i regularna kontrola<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Leczenie nadci\u015bnienia zwykle opiera si\u0119 na dw\u00f3ch filarach: <strong>zmianie stylu \u017cycia<\/strong> i, je\u015bli to potrzebne, <strong>farmakoterapii<\/strong>. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b ju\u017c poprawa codziennych nawyk\u00f3w daje wyra\u017any efekt. U innych konieczne s\u0105 leki, cz\u0119sto przyjmowane d\u0142ugoterminowo. Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce oba elementy si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105, a nie wykluczaj\u0105.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-zmieni-w-diecie-i-codziennych-nawykach\">Co zmieni\u0107 w diecie i codziennych nawykach?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najlepiej udokumentowane korzy\u015bci przynosz\u0105 <strong>dieta DASH<\/strong> and <strong>dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/strong>. W praktyce oznacza to wi\u0119cej warzyw, owoc\u00f3w, pe\u0142noziarnistych produkt\u00f3w zbo\u017cowych, ro\u015blin str\u0105czkowych, ryb i dobrej jako\u015bci t\u0142uszcz\u00f3w, a mniej soli, \u017cywno\u015bci wysoko przetworzonej, t\u0142ustych w\u0119dlin, fast food\u00f3w i s\u0142onych przek\u0105sek.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest ograniczenie <strong>soli<\/strong>. Wiele os\u00f3b nie dosala nawet potraw, a i tak spo\u017cywa jej za du\u017co, bo s\u00f3l znajduje si\u0119 w pieczywie, serach, gotowych sosach, zupach instant, w\u0119dlinach i przek\u0105skach. Dla ci\u015bnienia du\u017ce znaczenie ma te\u017c <strong>redukcja masy cia\u0142a<\/strong>. Nawet kilka kilogram\u00f3w mniej mo\u017ce poprawi\u0107 wyniki, je\u015bli nadwaga by\u0142a jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do codziennych zmian warto doda\u0107 <strong>ograniczenie alkoholu<\/strong>, <strong>rzucenie palenia<\/strong> i lepszy sen. Je\u017celi podejrzewasz u siebie chrapanie, senno\u015b\u0107 dzienn\u0105 i przerwy w oddychaniu w nocy, skonsultuj temat bezdechu sennego, bo ten problem cz\u0119sto podtrzymuje nadci\u015bnienie i utrudnia jego leczenie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"ile-ruchu-realnie-pomaga\">Ile ruchu realnie pomaga?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rekomendowane minimum to <strong>150 minut umiarkowanej aktywno\u015bci tygodniowo<\/strong> albo <strong>75 minut aktywno\u015bci intensywnej<\/strong>. Dodatkowo warto wykonywa\u0107 <strong>\u0107wiczenia si\u0142owe co najmniej 2 razy w tygodniu<\/strong>. Umiarkowany wysi\u0142ek to na przyk\u0142ad szybki marsz, jazda na rowerze w spokojnym tempie, p\u0142ywanie lub energiczny spacer pod g\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli teraz ruszasz si\u0119 ma\u0142o, nie musisz zaczyna\u0107 od ambitnego planu. Dobrym startem mo\u017ce by\u0107 30 minut marszu przez 5 dni w tygodniu. R\u00f3wnie sensownie dzia\u0142a podzia\u0142 na kr\u00f3tsze odcinki, na przyk\u0142ad 3 razy po 10 minut dziennie. Dla ci\u015bnienia liczy si\u0119 regularno\u015b\u0107, a nie jednorazowy zryw raz na dwa tygodnie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dlaczego-tak-mao-osb-ma-cinienie-pod-kontrol\">Dlaczego tak ma\u0142o os\u00f3b ma ci\u015bnienie pod kontrol\u0105?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimo dost\u0119pnych metod leczenia efekty nadal s\u0105 s\u0142abe. W Polsce cele terapeutyczne osi\u0105ga tylko oko\u0142o <strong>23\u201333% pacjent\u00f3w<\/strong>. To znaczy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b z rozpoznanym nadci\u015bnieniem wci\u0105\u017c nie ma optymalnie kontrolowanych warto\u015bci.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powody s\u0105 r\u00f3\u017cne. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b nie wie, \u017ce choruje. Inni czuj\u0105 si\u0119 dobrze i przerywaj\u0105 leczenie, bo nie widz\u0105 sensu przyjmowania lek\u00f3w przy braku objaw\u00f3w. Problemem bywa te\u017c nieregularne mierzenie ci\u015bnienia, zbyt p\u00f3\u017ane wizyty kontrolne, niedostosowanie terapii, obawy przed dzia\u0142aniami niepo\u017c\u0105danymi albo zwyk\u0142e trudno\u015bci z utrzymaniem nowych nawyk\u00f3w na co dzie\u0144.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego skuteczne leczenie wymaga prostego, ale konsekwentnego podej\u015bcia: regularnych pomiar\u00f3w, kontroli lekarskich, przyjmowania lek\u00f3w zgodnie z zaleceniami i r\u00f3wnoleg\u0142ej pracy nad diet\u0105, aktywno\u015bci\u0105 i mas\u0105 cia\u0142a. W\u0142a\u015bnie tu wida\u0107, \u017ce odpowied\u017a na pytanie <strong>co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong> nie ko\u0144czy si\u0119 na definicji. To przewlek\u0142a choroba, kt\u00f3r\u0105 trzeba systematycznie monitorowa\u0107 i prowadzi\u0107.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Minimum ruchu, od kt\u00f3rego warto zacz\u0105\u0107:<\/strong> Celuj w 150 min umiarkowanej aktywno\u015bci tygodniowo lub 75 min intensywnej oraz 2 treningi si\u0142owe.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czy-inhalacje-wodorem-mog-wspiera-osoby-z-nadcinieniem\">Czy inhalacje wodorem mog\u0105 wspiera\u0107 osoby z nadci\u015bnieniem?<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Temat inhalacji wodorem pojawia si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej przy r\u00f3\u017cnych problemach zdrowotnych, dlatego warto podej\u015b\u0107 do niego spokojnie i opiera\u0107 si\u0119 na danych. W kontek\u015bcie nadci\u015bnienia trzeba jasno oddzieli\u0107 <strong>potencja\u0142 badawczy<\/strong> from <strong>potwierdzonej skuteczno\u015bci klinicznej<\/strong>.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-mwi-obecne-badania\">Co m\u00f3wi\u0105 obecne badania?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dost\u0119pne s\u0105 interesuj\u0105ce <strong>badania przedkliniczne<\/strong>, czyli prowadzone na modelach zwierz\u0119cych. W jednym z takich modeli nadci\u015bnienia p\u0142ucnego inhalacja wodorem wi\u0105za\u0142a si\u0119 z obni\u017ceniem stanu zapalnego oraz spadkiem ci\u015bnienia w kr\u0105\u017ceniu p\u0142ucnym. To wa\u017cna obserwacja naukowa, bo sugeruje mo\u017cliwe mechanizmy dzia\u0142ania zwi\u0105zane mi\u0119dzy innymi z wp\u0142ywem na stres oksydacyjny i proces zapalny.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107 rzecz kluczow\u0105: <strong>nadci\u015bnienie p\u0142ucne nie jest tym samym co nadci\u015bnienie t\u0119tnicze og\u00f3lne<\/strong>, kt\u00f3re dotyczy typowych pomiar\u00f3w z ci\u015bnieniomierza na ramieniu. Co wi\u0119cej, na dzi\u015b nie ma solidnych bada\u0144 klinicznych potwierdzaj\u0105cych, \u017ce inhalacje wodorem skutecznie lecz\u0105 nadci\u015bnienie t\u0119tnicze u ludzi albo pozwalaj\u0105 osi\u0105ga\u0107 lepsz\u0105 kontrol\u0119 ci\u015bnienia w standardowej praktyce medycznej.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czego-inhalacje-wodorem-nie-zastpuj\">Czego inhalacje wodorem nie zast\u0119puj\u0105?<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nawet je\u015bli interesujesz si\u0119 metodami wspieraj\u0105cymi, inhalacje wodorem <strong>nie zast\u0119puj\u0105 diagnostyki, lek\u00f3w ani zmian stylu \u017cycia<\/strong>. Nie powinny by\u0107 traktowane jako alternatywa dla konsultacji lekarskiej, pomiar\u00f3w ci\u015bnienia, diety DASH, redukcji masy cia\u0142a czy aktywno\u015bci fizycznej. Tym bardziej nie mo\u017cna na ich podstawie samodzielnie odstawia\u0107 zaleconych lek\u00f3w.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbezpieczniejsze podej\u015bcie jest proste: je\u015bli chcesz rozwa\u017cy\u0107 dodatkowe dzia\u0142ania wspieraj\u0105ce, najpierw uporz\u0105dkuj podstawy leczenia i skonsultuj temat z lekarzem prowadz\u0105cym. W przypadku choroby tak cz\u0119stej i obci\u0105\u017conej ryzykiem powik\u0142a\u0144 licz\u0105 si\u0119 rozwi\u0105zania o potwierdzonej skuteczno\u015bci, a nie tylko obiecuj\u0105ce hipotezy.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze cz\u0119sto rozwija si\u0119 bezobjawowo, ale jego skutki mog\u0105 by\u0107 bardzo powa\u017cne, dlatego najwi\u0119cej znacz\u0105 regularne pomiary, szybka diagnostyka i konsekwentne leczenie. Je\u015bli widzisz u siebie podwy\u017cszone warto\u015bci, nie opieraj si\u0119 na pojedynczym wyniku i potraktuj temat jako sygna\u0142 do uporz\u0105dkowania kontroli zdrowia.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">If you want to learn more click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze i dlaczego tak cz\u0119sto pozostaje niewykryte? Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze to przewlek\u0142y stan, w kt\u00f3rym&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze? Objawy i normy","meta_description":"Co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze? Poznaj objawy, normy, przyczyny i profilaktyk\u0119 oraz dowiedz si\u0119, kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza.","meta_keyword":"co to jest nadci\u015bnienie t\u0119tnicze","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3096\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}