{"id":3038,"date":"2022-02-01T08:00:00","date_gmt":"2022-02-01T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/co-to-jest-choroby-neurodegeneracyjne-objawy-i-przyczyny\/"},"modified":"2022-02-01T08:00:00","modified_gmt":"2022-02-01T07:00:00","slug":"co-to-jest-choroby-neurodegeneracyjne-objawy-i-przyczyny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/co-to-jest-choroby-neurodegeneracyjne-objawy-i-przyczyny\/","title":{"rendered":"Co to jest choroby neurodegeneracyjne: objawy i przyczyny"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Co to s\u0105 choroby neurodegeneracyjne i jakie schorzenia zalicza si\u0119 do tej grupy?<\/strong><p>Choroby neurodegeneracyjne to grupa schorze\u0144, w kt\u00f3rych stopniowo uszkadzaj\u0105 si\u0119 i obumieraj\u0105 neurony w m\u00f3zgu, rdzeniu kr\u0119gowym lub innych cz\u0119\u015bciach uk\u0142adu nerwowego. Do tej grupy nale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi <strong>Alzheimer's disease<\/strong>, <strong>choroba Parkinsona<\/strong>, <strong>ALS<\/strong>, stwardnienie rozsiane, ot\u0119pienie z cia\u0142ami Lewy\u2019ego i choroby prionowe.<\/p><\/li><li><strong>Dlaczego naturalne starzenie nie jest tym samym co choroby neurodegeneracyjne?<\/strong><p>Naturalne starzenie mo\u017ce spowalnia\u0107 prac\u0119 uk\u0142adu nerwowego, ale nie powinno prowadzi\u0107 do wyra\u017anej utraty samodzielno\u015bci, ci\u0119\u017ckich zaburze\u0144 orientacji ani szybko narastaj\u0105cych problem\u00f3w z mow\u0105 i ruchem. Gdy pogorszenie pami\u0119ci, r\u00f3wnowagi lub planowania zaczyna wp\u0142ywa\u0107 na codzienne funkcjonowanie, to sygna\u0142 alarmowy wymagaj\u0105cy oceny lekarskiej.<\/p><\/li><li><strong>Jakie mechanizmy biologiczne prowadz\u0105 do neurodegeneracji w chorobach uk\u0142adu nerwowego?<\/strong><p>Neurodegeneracja zwykle rozwija si\u0119 przez nak\u0142adanie kilku proces\u00f3w naraz, takich jak <strong>oxidative stress<\/strong>, przewlek\u0142y stan zapalny, starzenie kom\u00f3rek i gromadzenie nieprawid\u0142owych bia\u0142ek. W praktyce oznacza to, \u017ce neurony s\u0105 uszkadzane zar\u00f3wno przez w\u0142asne \u015brodowisko biologiczne, jak i przez czynniki zwi\u0105zane z wiekiem, genami oraz ekspozycj\u0105 \u015brodowiskow\u0105.<\/p><\/li><li><strong>Jak r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 choroba Alzheimera, choroba Parkinsona i ALS pod wzgl\u0119dem dominuj\u0105cych zaburze\u0144?<\/strong><p><strong>Choroba Alzheimera<\/strong> najcz\u0119\u015bciej zaczyna si\u0119 od zaburze\u0144 pami\u0119ci i orientacji, <strong>choroba Parkinsona<\/strong> od problem\u00f3w ruchowych, a <strong>ALS<\/strong> od post\u0119puj\u0105cego os\u0142abienia i zaniku mi\u0119\u015bni. To rozr\u00f3\u017cnienie pomaga zrozumie\u0107, \u017ce choroby neurodegeneracyjne nie daj\u0105 jednego wsp\u00f3lnego obrazu, lecz uszkadzaj\u0105 r\u00f3\u017cne funkcje uk\u0142adu nerwowego.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Fraza &#8222;co to jest choroby neurodegeneracyjne&#8221; najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 wtedy, gdy szukasz prostego wyja\u015bnienia objaw\u00f3w i przyczyn tych schorze\u0144. W artykule omawiamy, jakie choroby obejmuje ta grupa, czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 Alzheimer, Parkinson i ALS oraz co m\u00f3wi\u0105 dane z Polski i badania nad inhalacjami wodorem.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#co-to-s-choroby-neurodegeneracyjne-i-jakie-schorzenia-obejmuj\">Co to s\u0105 choroby neurodegeneracyjne i jakie schorzenia obejmuj\u0105<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najwaniejsze-przyczyny-neurodegeneracji-od-stresu-oksydacyjnego-po-geny\">Najwa\u017cniejsze przyczyny neurodegeneracji: od stresu oksydacyjnego po geny<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#objawy-chorb-neurodegeneracyjnych-poznawcze-ruchowe-i-oglne\">Objawy chor\u00f3b neurodegeneracyjnych: poznawcze, ruchowe i og\u00f3lne<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-objawy-rni-si-midzy-alzheimerem-parkinsonem-i-als\">Jak objawy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy Alzheimerem, Parkinsonem i ALS<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#skala-chorb-neurodegeneracyjnych-w-polsce\">Skala chor\u00f3b neurodegeneracyjnych w Polsce<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#inhalacje-wodorem-jako-potencjalne-uzupenienie-terapii\">Inhalacje wodorem jako potencjalne uzupe\u0142nienie terapii<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-to-s-choroby-neurodegeneracyjne-i-jakie-schorzenia-obejmuj\">Co to s\u0105 choroby neurodegeneracyjne i jakie schorzenia obejmuj\u0105<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">If you're wondering, <strong>co to jest choroby neurodegeneracyjne<\/strong>, najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c chodzi o <strong>grup\u0119 schorze\u0144, w kt\u00f3rych dochodzi do stopniowego uszkadzania i obumierania neuron\u00f3w<\/strong>, czyli kom\u00f3rek nerwowych. Proces ten mo\u017ce dotyczy\u0107 m\u00f3zgu, rdzenia kr\u0119gowego oraz innych cz\u0119\u015bci uk\u0142adu nerwowego. Kluczowe jest to, \u017ce nie m\u00f3wimy o jednej jednostce chorobowej, ale o ca\u0142ej rodzinie chor\u00f3b, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tempem post\u0119pu, obszarem uszkodzenia i dominuj\u0105cymi objawami.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neurony odpowiadaj\u0105 za pami\u0119\u0107, ruch, mow\u0119, koncentracj\u0119, r\u00f3wnowag\u0119 i wiele funkcji \u017cyciowych. Kiedy zaczynaj\u0105 obumiera\u0107, organizm stopniowo traci sprawno\u015b\u0107 w tych obszarach. U jednej osoby pierwszym problemem b\u0119dzie zapominanie prostych informacji, u innej sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni, dr\u017cenie r\u0105k albo narastaj\u0105ce os\u0142abienie mi\u0119\u015bni oddechowych. W\u0142a\u015bnie dlatego <strong>choroby neurodegeneracyjne<\/strong> maj\u0105 tak r\u00f3\u017cny obraz kliniczny.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"uszkodzenie-neuronw-a-naturalne-starzenie\">Uszkodzenie neuron\u00f3w a naturalne starzenie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wraz z wiekiem uk\u0142ad nerwowy dzia\u0142a mniej wydajnie. Pogarsza si\u0119 szybko\u015b\u0107 przewodzenia impuls\u00f3w, spada zdolno\u015b\u0107 naprawy kom\u00f3rek, a organizm s\u0142abiej radzi sobie ze stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym. To jednak nie znaczy, \u017ce ka\u017cde pogorszenie pami\u0119ci czy sprawno\u015bci ruchowej jest tylko efektem metryki. <strong>Naturalne starzenie nie powinno prowadzi\u0107 do wyra\u017anej utraty samodzielno\u015bci, powa\u017cnych zaburze\u0144 orientacji czy szybko narastaj\u0105cych problem\u00f3w z mow\u0105 i ruchem.<\/strong><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce granica bywa trudna do wychwycenia, bo wiele objaw\u00f3w rozwija si\u0119 powoli. Przyk\u0142adowo senior mo\u017ce najpierw cz\u0119\u015bciej gubi\u0107 przedmioty, mie\u0107 trudno\u015b\u0107 z planowaniem prostych czynno\u015bci albo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce poruszanie si\u0119 zajmuje wi\u0119cej czasu ni\u017c rok wcze\u015bniej. Gdy takie zmiany zaczynaj\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na codzienne funkcjonowanie, warto potraktowa\u0107 je jako sygna\u0142 alarmowy, a nie zwyk\u0142y element starzenia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"przykady-chorb-z-tej-grupy\">Przyk\u0142ady chor\u00f3b z tej grupy<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do najcz\u0119\u015bciej omawianych chor\u00f3b neurodegeneracyjnych nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Alzheimer's disease<\/strong> \u2013 zwykle kojarzona z utrat\u0105 pami\u0119ci, zaburzeniami orientacji i post\u0119puj\u0105cym ot\u0119pieniem,<\/li><li><strong>choroba Parkinsona<\/strong> \u2013 zwi\u0105zana g\u0142\u00f3wnie z dr\u017ceniem, sztywno\u015bci\u0105 i spowolnieniem ruch\u00f3w,<\/li><li><strong>ALS, czyli stwardnienie zanikowe boczne<\/strong> \u2013 uszkadza neurony ruchowe i prowadzi do os\u0142abienia oraz zaniku mi\u0119\u015bni,<\/li><li><strong>multiple sclerosis<\/strong> \u2013 choroba o z\u0142o\u017conym pod\u0142o\u017cu immunologicznym i neurodegeneracyjnym, mog\u0105ca dawa\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne objawy neurologiczne,<\/li><li><strong>ot\u0119pienie z cia\u0142ami Lewy\u2019ego<\/strong> \u2013 \u0142\u0105czy zaburzenia poznawcze z objawami ruchowymi i wahaniami stanu psychicznego,<\/li><li><strong>choroby prionowe<\/strong> \u2013 rzadkie, ale bardzo ci\u0119\u017ckie schorzenia zwi\u0105zane z nieprawid\u0142owym fa\u0142dowaniem bia\u0142ek.<\/li><\/ul>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wsp\u00f3lnym mianownikiem pozostaje uszkodzenie uk\u0142adu nerwowego, ale przebieg mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142nie inny. Dlatego pytanie <strong>co to jest choroby neurodegeneracyjne<\/strong> warto rozumie\u0107 szeroko: to zbiorcza nazwa dla wielu chor\u00f3b, a nie jedno rozpoznanie.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Wiek nie t\u0142umaczy wszystkiego:<\/strong> Pogorszenie pami\u0119ci, r\u00f3wnowagi lub mowy nie powinno by\u0107 uznawane za \u201enormalne starzenie\u201d. To sygna\u0142 do konsultacji lekarskiej.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najwaniejsze-przyczyny-neurodegeneracji-od-stresu-oksydacyjnego-po-geny\">Najwa\u017cniejsze przyczyny neurodegeneracji: od stresu oksydacyjnego po geny<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przypadku tych schorze\u0144 rzadko dzia\u0142a tylko jeden mechanizm. Najcz\u0119\u015bciej neurodegeneracja rozwija si\u0119 w wyniku <strong>nak\u0142adania si\u0119 kilku proces\u00f3w biologicznych<\/strong>: uszkodze\u0144 oksydacyjnych, przewlek\u0142ego stanu zapalnego, gromadzenia patologicznych bia\u0142ek, starzenia si\u0119 tkanek oraz predyspozycji genetycznych. Do tego dochodz\u0105 czynniki \u015brodowiskowe, takie jak toksyny, urazy g\u0142owy, infekcje, spos\u00f3b od\u017cywiania i niska aktywno\u015b\u0107 fizyczna.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To wa\u017cne, bo pozwala lepiej zrozumie\u0107, \u017ce odpowied\u017a na pytanie <strong>co to jest choroby neurodegeneracyjne<\/strong> nie ko\u0144czy si\u0119 na definicji. To r\u00f3wnie\u017c opis proces\u00f3w, kt\u00f3re miesi\u0105cami albo latami uszkadzaj\u0105 uk\u0142ad nerwowy, zanim objawy stan\u0105 si\u0119 oczywiste.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"stres-oksydacyjny-i-stan-zapalny\">Stres oksydacyjny i stan zapalny<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Oxidative stress<\/strong> oznacza nadmiar reaktywnych form tlenu, czyli bardzo aktywnych cz\u0105steczek uszkadzaj\u0105cych lipidy, bia\u0142ka i DNA. Neurony s\u0105 na to szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe, poniewa\u017c zu\u017cywaj\u0105 du\u017co energii i maj\u0105 ograniczone mo\u017cliwo\u015bci regeneracji. Gdy uszkodzenia przekraczaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 naprawcz\u0105 kom\u00f3rki, neuron zaczyna dzia\u0142a\u0107 gorzej, a w ko\u0144cu obumiera.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim istotnym mechanizmem jest <strong>przewlek\u0142y stan zapalny w uk\u0142adzie nerwowym<\/strong>. Bierze w nim udzia\u0142 mikroglej, czyli kom\u00f3rki odporno\u015bciowe m\u00f3zgu. W prawid\u0142owych warunkach chroni\u0105 tkank\u0119 nerwow\u0105, ale ich d\u0142ugotrwa\u0142a aktywacja mo\u017ce szkodzi\u0107. Wydzielane cytokiny prozapalne podtrzymuj\u0105 uszkodzenia i pogarszaj\u0105 \u015brodowisko pracy neuron\u00f3w. Coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 te\u017c o znaczeniu osi jelita\u2013m\u00f3zg, czyli wzajemnym wp\u0142ywie mikrobioty jelitowej, odporno\u015bci i funkcjonowania m\u00f3zgu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce oznacza to, \u017ce neurodegeneracja nie jest wy\u0142\u0105cznie \u201eproblemem neuron\u00f3w\u201d. To tak\u017ce zaburzenie ca\u0142ego otoczenia biologicznego, w kt\u00f3rym neurony funkcjonuj\u0105. Je\u015bli ten stan trwa latami, ryzyko utrwalenia zmian wyra\u017anie ro\u015bnie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"nieprawidowe-biaka-i-ich-agregacja\">Nieprawid\u0142owe bia\u0142ka i ich agregacja<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednym z najlepiej poznanych mechanizm\u00f3w jest <strong>odk\u0142adanie \u017ale zbudowanych lub nieprawid\u0142owo pofa\u0142dowanych bia\u0142ek<\/strong>. W zdrowym organizmie bia\u0142ka maj\u0105 okre\u015blony kszta\u0142t i pe\u0142ni\u0105 konkretne funkcje. Kiedy ten kszta\u0142t si\u0119 zmienia, bia\u0142ka mog\u0105 zacz\u0105\u0107 skleja\u0107 si\u0119 ze sob\u0105 i tworzy\u0107 toksyczne z\u0142ogi.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W chorobie Alzheimera najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o <strong>beta-amyloidzie<\/strong> i <strong>bia\u0142ku tau<\/strong>. Beta-amyloid tworzy blaszki mi\u0119dzy kom\u00f3rkami nerwowymi, a patologiczne tau uszkadza ich wewn\u0119trzny transport. W chorobie Parkinsona problemem jest <strong>alfa-synukleina<\/strong>, kt\u00f3ra tworzy agregaty zaburzaj\u0105ce prac\u0119 neuron\u00f3w odpowiedzialnych za kontrol\u0119 ruchu. W chorobach prionowych patologiczne bia\u0142ka dzia\u0142aj\u0105 jeszcze bardziej agresywnie, bo mog\u0105 \u201enarzuca\u0107\u201d sw\u00f3j nieprawid\u0142owy kszta\u0142t kolejnym cz\u0105steczkom.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych przebieg chor\u00f3b bywa post\u0119puj\u0105cy. Gdy toksyczne bia\u0142ka zaczynaj\u0105 si\u0119 gromadzi\u0107, uszkadzaj\u0105 kolejne obszary uk\u0142adu nerwowego i nap\u0119dzaj\u0105 dalsz\u0105 degeneracj\u0119.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"geny-rodowisko-i-wiek\">Geny, \u015brodowisko i wiek<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wiek<\/strong> pozostaje najwa\u017cniejszym czynnikiem ryzyka. Z up\u0142ywem lat s\u0142abnie zdolno\u015b\u0107 kom\u00f3rek do naprawy uszkodze\u0144, spada wydajno\u015b\u0107 mitochondri\u00f3w, czyli struktur produkuj\u0105cych energi\u0119, a uk\u0142ad odporno\u015bciowy cz\u0119\u015bciej reaguje przewlek\u0142ym stanem zapalnym. To tworzy warunki sprzyjaj\u0105ce neurodegeneracji.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znaczenie maj\u0105 tak\u017ce <strong>predyspozycje genetyczne<\/strong>. W chorobie Alzheimera jednym z najlepiej znanych czynnik\u00f3w ryzyka jest wariant <strong>APOE4<\/strong>. W Parkinsonie analizuje si\u0119 mi\u0119dzy innymi geny <strong>SNCA<\/strong> i <strong>LRRK2<\/strong>. W ALS wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c rzadsze mutacje zwi\u0105zane z uszkodzeniem neuron\u00f3w ruchowych. Sam gen zwykle nie oznacza jednak pewnego zachorowania. Najcz\u0119\u015bciej zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ujawnia si\u0119 dopiero pod wp\u0142ywem wieku lub czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych zalicza si\u0119 mi\u0119dzy innymi <strong>urazy g\u0142owy, toksyny, infekcje, niekorzystn\u0105 diet\u0119 i ma\u0142\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105<\/strong>. Nie ka\u017cdy z tych element\u00f3w wywo\u0142a chorob\u0119 samodzielnie, ale mo\u017ce do\u0142o\u017cy\u0107 kolejn\u0105 warstw\u0119 ryzyka. Z punktu widzenia profilaktyki to istotne, bo cz\u0119\u015b\u0107 czynnik\u00f3w pozostaje modyfikowalna.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-chorb-neurodegeneracyjnych-poznawcze-ruchowe-i-oglne\">Objawy chor\u00f3b neurodegeneracyjnych: poznawcze, ruchowe i og\u00f3lne<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Objawy zale\u017c\u0105 od tego, kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu nerwowego ulega uszkodzeniu najszybciej. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b dominuj\u0105 problemy z pami\u0119ci\u0105 i my\u015bleniem, u innych zaburzenia ruchu albo os\u0142abienie mi\u0119\u015bni. Dla porz\u0105dku najlepiej podzieli\u0107 je na trzy grupy: <strong>poznawcze, ruchowe i og\u00f3lne<\/strong>. Taki uk\u0142ad u\u0142atwia rozpoznanie, kiedy potrzebna jest pilna diagnostyka neurologiczna.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-poznawcze\">Objawy poznawcze<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w poznawczych najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 <strong>utrata pami\u0119ci \u015bwie\u017cej, trudno\u015bci z koncentracj\u0105, zaburzenia mowy oraz problemy z orientacj\u0105<\/strong>. Osoba chora mo\u017ce zapomina\u0107 niedawne rozmowy, wielokrotnie pyta\u0107 o to samo, gubi\u0107 w\u0105tek podczas prostych czynno\u015bci albo mie\u0107 trudno\u015b\u0107 z doborem s\u0142\u00f3w. W bardziej zaawansowanym etapie dochodz\u0105 problemy z planowaniem, ocen\u0105 sytuacji i rozpoznawaniem miejsc.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W chorobie Alzheimera takie objawy cz\u0119sto nale\u017c\u0105 do najwcze\u015bniejszych. Przyk\u0142adowo kto\u015b, kto przez lata samodzielnie op\u0142aca\u0142 rachunki, zaczyna myli\u0107 terminy, liczby i kolejno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144. Innym sygna\u0142em bywa zgubienie si\u0119 w dobrze znanej okolicy albo trudno\u015b\u0107 z przypomnieniem sobie nazw codziennych przedmiot\u00f3w. To nie s\u0105 drobne roztargnienia, lecz zaburzenia, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na bezpiecze\u0144stwo i samodzielno\u015b\u0107.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-ruchowe\">Objawy ruchowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do objaw\u00f3w ruchowych nale\u017c\u0105 przede wszystkim <strong>dr\u017cenie, sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni, spowolnienie ruch\u00f3w i zaburzenia r\u00f3wnowagi<\/strong>. S\u0105 one typowe dla choroby Parkinsona oraz innych zespo\u0142\u00f3w parkinsonowskich. Chory mo\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trudniej wsta\u0107 z krzes\u0142a, zacz\u0105\u0107 i zako\u0144czy\u0107 ruch, odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 podczas chodzenia albo utrzyma\u0107 stabiln\u0105 postaw\u0119.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie ka\u017cdy Parkinson zaczyna si\u0119 klasycznym dr\u017ceniem r\u0119ki. Czasem pierwszym objawem jest <strong>mniejsza mimika twarzy, cichszy g\u0142os, drobniejszy charakter pisma albo kr\u00f3tszy krok<\/strong>. Wraz z post\u0119pem choroby ruchy staj\u0105 si\u0119 mniej p\u0142ynne, a codzienne czynno\u015bci, takie jak ubieranie czy zapinanie guzik\u00f3w, zajmuj\u0105 wyra\u017anie wi\u0119cej czasu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ALS i chorobach motoneuronowych obraz jest inny. Tutaj dominuj\u0105 <strong>os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, ich zaniki, skurcze, problemy z m\u00f3wieniem, po\u0142ykaniem i oddychaniem<\/strong>. Pocz\u0105tek mo\u017ce by\u0107 dyskretny, na przyk\u0142ad cz\u0119stsze potykanie si\u0119, wypadanie przedmiot\u00f3w z r\u0119ki albo trudno\u015b\u0107 z wej\u015bciem po schodach. Z czasem os\u0142abienie post\u0119puje i obejmuje kolejne grupy mi\u0119\u015bniowe.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-oglne-i-utrata-samodzielnoci\">Objawy og\u00f3lne i utrata samodzielno\u015bci<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poza objawami g\u0142\u00f3wnymi cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce <strong>zm\u0119czenie, zaburzenia snu, spadek nastroju, dra\u017cliwo\u015b\u0107 i narastaj\u0105ce trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu<\/strong>. To element, kt\u00f3ry bywa niedoceniany, a w\u0142a\u015bnie on najcz\u0119\u015bciej decyduje o jako\u015bci \u017cycia pacjenta i jego bliskich.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Utrata samodzielno\u015bci zwykle nie pojawia si\u0119 nagle. Najpierw potrzebujesz wi\u0119cej czasu na proste czynno\u015bci, potem zaczynasz unika\u0107 cz\u0119\u015bci obowi\u0105zk\u00f3w, a w ko\u0144cu niekt\u00f3re dzia\u0142ania staj\u0105 si\u0119 niemo\u017cliwe bez pomocy. W praktyce warto obserwowa\u0107 takie sygna\u0142y jak niemo\u017cno\u015b\u0107 samodzielnego przygotowania posi\u0142ku, pogorszenie higieny, problem z przyjmowaniem lek\u00f3w o czasie czy rezygnacja z prowadzenia samochodu z powodu dezorientacji albo spowolnienia reakcji.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-objawy-rni-si-midzy-alzheimerem-parkinsonem-i-als\">Jak objawy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy Alzheimerem, Parkinsonem i ALS<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 wszystkie te schorzenia nale\u017c\u0105 do jednej grupy, ich obraz kliniczny potrafi by\u0107 skrajnie r\u00f3\u017cny. To wa\u017cne, poniewa\u017c pytanie <strong>co to jest choroby neurodegeneracyjne<\/strong> mo\u017ce sugerowa\u0107 jeden wsp\u00f3lny zestaw objaw\u00f3w, a w rzeczywisto\u015bci ka\u017cdy z tych proces\u00f3w uszkadza inny uk\u0142ad funkcji. Najlepiej wida\u0107 to na przyk\u0142adzie Alzheimera, Parkinsona i ALS.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"choroba-alzheimera\">Choroba Alzheimera<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W chorobie Alzheimera najwcze\u015bniej dominuj\u0105 <strong>zaburzenia pami\u0119ci, orientacji i funkcji poznawczych<\/strong>. Pocz\u0105tkowo problemy mog\u0105 dotyczy\u0107 zapami\u0119tywania nowych informacji. Potem dochodzi trudno\u015b\u0107 z planowaniem, liczeniem, doborem s\u0142\u00f3w i rozpoznawaniem miejsc lub os\u00f3b. W kolejnych etapach pacjent mo\u017ce nie radzi\u0107 sobie z prostymi czynno\u015bciami dnia codziennego, mimo \u017ce fizycznie nadal ma si\u0142\u0119 do ich wykonania.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Typowy jest wi\u0119c rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy sprawno\u015bci\u0105 cia\u0142a a sprawno\u015bci\u0105 umys\u0142u. Osoba mo\u017ce chodzi\u0107 samodzielnie, ale nie pami\u0119ta\u0107 celu wyj\u015bcia z domu albo kolejno\u015bci przygotowania \u015bniadania. To odr\u00f3\u017cnia Alzheimer od chor\u00f3b, w kt\u00f3rych na pierwszy plan wysuwa si\u0119 ruch.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"choroba-parkinsona-i-parkinsonizmy\">Choroba Parkinsona i parkinsonizmy<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W chorobie Parkinsona i zespo\u0142ach parkinsonowskich dominuj\u0105 <strong>objawy ruchowe<\/strong>. Najbardziej znane to dr\u017cenie spoczynkowe, sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni oraz bradykinezja, czyli spowolnienie ruch\u00f3w. Dochodz\u0105 do tego zaburzenia postawy, trudno\u015bci z utrzymaniem r\u00f3wnowagi i zmiany chodu. U cz\u0119\u015bci chorych wcze\u015bniej pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c mniej oczywiste sygna\u0142y, takie jak zaburzenia snu, zaparcia, os\u0142abienie w\u0119chu czy obni\u017cenie nastroju.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W odr\u00f3\u017cnieniu od Alzheimera, pami\u0119\u0107 na pocz\u0105tku mo\u017ce by\u0107 stosunkowo dobrze zachowana. G\u0142\u00f3wnym problemem staje si\u0119 wykonanie ruchu, a nie przypomnienie sobie, co trzeba zrobi\u0107. Z czasem jednak tak\u017ce w Parkinsonie mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 zaburzenia poznawcze, zw\u0142aszcza w bardziej zaawansowanych stadiach lub w innych formach parkinsonizmu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"als-i-choroby-motoneuronowe\">ALS i choroby motoneuronowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ALS, czyli stwardnienie zanikowe boczne, przebiega inaczej ni\u017c oba poprzednie schorzenia. Tutaj najwa\u017cniejsze s\u0105 <strong>post\u0119puj\u0105ce objawy ze strony mi\u0119\u015bni<\/strong>. Dochodzi do os\u0142abienia si\u0142y, zaniku mi\u0119\u015bni, dr\u017ce\u0144 p\u0119czkowych, problem\u00f3w z m\u00f3wieniem i po\u0142ykaniem, a w p\u00f3\u017aniejszym etapie tak\u017ce z oddychaniem. Funkcje poznawcze przez d\u0142ugi czas mog\u0105 pozostawa\u0107 zachowane lub by\u0107 zaburzone w znacznie mniejszym stopniu ni\u017c sprawno\u015b\u0107 ruchowa.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce pacjent z ALS cz\u0119sto zg\u0142asza, \u017ce \u201er\u0119ka nie ma si\u0142y\u201d, \u201emowa sta\u0142a si\u0119 niewyra\u017ana\u201d albo \u201ebrakuje oddechu przy niewielkim wysi\u0142ku\u201d. To inny punkt wyj\u015bcia ni\u017c zapominanie w Alzheimerze czy sztywno\u015b\u0107 w Parkinsonie. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce w ot\u0119pieniu z cia\u0142ami Lewy\u2019ego czy w chorobach prionowych obraz mo\u017ce by\u0107 mieszany, bardziej gwa\u0142towny albo mniej przewidywalny.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 680 tys. diagnoz w 2024 r.:<\/strong> Dane MZ pokazuj\u0105 wzrost z ok. 648 tys. przypadk\u00f3w w 2022 r. do 680 tys. w 2024 r. To wyra\u017any trend rosn\u0105cy.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"skala-chorb-neurodegeneracyjnych-w-polsce\">Skala chor\u00f3b neurodegeneracyjnych w Polsce<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problem nie jest niszowy. Dane cytowane przez Najwy\u017csz\u0105 Izb\u0119 Kontroli i Ministerstwo Zdrowia pokazuj\u0105 systematyczny wzrost liczby zdiagnozowanych os\u00f3b z chorobami neurodegeneracyjnymi w Polsce. To wa\u017cny sygna\u0142 zar\u00f3wno dla pacjent\u00f3w, jak i dla rodzin, opiekun\u00f3w oraz systemu ochrony zdrowia. Rosn\u0105ca liczba rozpozna\u0144 oznacza wi\u0119ksze zapotrzebowanie na neurolog\u00f3w, rehabilitacj\u0119, opiek\u0119 d\u0142ugoterminow\u0105 i wczesn\u0105 diagnostyk\u0119.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dane-20222024\">Dane 2022\u20132024<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug przywo\u0142ywanych danych liczba os\u00f3b zdiagnozowanych z chorobami neurodegeneracyjnymi wynosi\u0142a oko\u0142o <strong>648 tys. w 2022 roku<\/strong>, oko\u0142o <strong>669 tys. w 2023 roku<\/strong> oraz oko\u0142o <strong>680 tys. w 2024 roku<\/strong>. Oznacza to wzrost o oko\u0142o 32 tys. przypadk\u00f3w w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat. W skali populacyjnej to wyra\u017ana zmiana, a nie statystyczna ciekawostka.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taki trend mo\u017cna wi\u0105za\u0107 z kilkoma zjawiskami jednocze\u015bnie: starzeniem si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, lepsz\u0105 wykrywalno\u015bci\u0105 cz\u0119\u015bci schorze\u0144, wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 objaw\u00f3w oraz realnym wzrostem liczby chorych. Niezale\u017cnie od przyczyny, liczby pokazuj\u0105 jasno, \u017ce temat dotyczy setek tysi\u0119cy os\u00f3b i nie mo\u017ce by\u0107 traktowany marginalnie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczstsze-rozpoznania-w-2024-r\">Najcz\u0119stsze rozpoznania w 2024 r.<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 2024 roku w\u015br\u00f3d najcz\u0119stszych rozpozna\u0144 dominowa\u0142y trzy grupy:<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Rozpoznanie<\/th><th>Liczba zdiagnozowanych os\u00f3b w 2024 r.<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Choroba Alzheimera<\/td><td>oko\u0142o 226 tys.<\/td><\/tr><tr><td>Choroba Parkinsona<\/td><td>oko\u0142o 205 tys.<\/td><\/tr><tr><td>Pozosta\u0142e choroby neurodegeneracyjne<\/td><td>oko\u0142o 245 tys.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te dane pokazuj\u0105, \u017ce najwi\u0119kszy ci\u0119\u017car liczbowy spoczywa na Alzheimerze i Parkinsonie, ale bardzo du\u017ca grupa pacjent\u00f3w mie\u015bci si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w kategorii innych chor\u00f3b neurodegeneracyjnych. To wa\u017cne, bo dyskusja publiczna cz\u0119sto skupia si\u0119 tylko na dw\u00f3ch najbardziej znanych nazwach, podczas gdy obraz kliniczny i potrzeby opieku\u0144cze s\u0105 znacznie szersze.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"inhalacje-wodorem-jako-potencjalne-uzupenienie-terapii\">Inhalacje wodorem jako potencjalne uzupe\u0142nienie terapii<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W kontek\u015bcie chor\u00f3b neurodegeneracyjnych coraz cz\u0119\u015bciej analizuje si\u0119 tak\u017ce terapie wspieraj\u0105ce. Jednym z takich kierunk\u00f3w jest <strong>molecular hydrogen<\/strong>, stosowany mi\u0119dzy innymi w formie inhalacji. Trzeba jednak postawi\u0107 spraw\u0119 jasno: <strong>nie jest to zamiennik standardowego leczenia neurologicznego<\/strong>. To obszar bada\u0144 dotycz\u0105cy potencjalnego uzupe\u0142nienia terapii, szczeg\u00f3lnie tam, gdzie znaczenie maj\u0105 stres oksydacyjny i przewlek\u0142y stan zapalny.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-dziaa-wodr-molekularny\">Jak dzia\u0142a wod\u00f3r molekularny<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z dost\u0119pnych bada\u0144 wynika, \u017ce wod\u00f3r molekularny mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 jako <strong>selektywny antyoksydant<\/strong>, czyli ogranicza\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 najbardziej szkodliwych reaktywnych form tlenu. Dodatkowo opisuje si\u0119 jego wp\u0142yw na <strong>hamowanie stanu zapalnego, zmniejszanie apoptozy neuron\u00f3w<\/strong> oraz aktywacj\u0119 szlak\u00f3w ochronnych, takich jak <strong>Nrf2\/ARE<\/strong>. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, chodzi o mechanizmy, kt\u00f3re mog\u0105 poprawia\u0107 zdolno\u015b\u0107 kom\u00f3rek do obrony przed uszkodzeniem.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie ten profil dzia\u0142ania sprawia, \u017ce wod\u00f3r pojawia si\u0119 w dyskusji o chorobach neurodegeneracyjnych. Je\u015bli stres oksydacyjny i zapalenie bior\u0105 udzia\u0142 w uszkadzaniu neuron\u00f3w, to substancja wp\u0142ywaj\u0105ca na te mechanizmy staje si\u0119 logicznym kandydatem do dalszych bada\u0144. Nadal jednak trzeba oddziela\u0107 <strong>biological mechanism<\/strong> from <strong>potwierdzonej skuteczno\u015bci klinicznej<\/strong>. To nie jest to samo.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wyniki-bada-w-alzheimerze-i-parkinsonie\">Wyniki bada\u0144 w Alzheimerze i Parkinsonie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej konkretne dane pilota\u017cowe dotycz\u0105 choroby Alzheimera. W ma\u0142ym badaniu <strong>8 pacjent\u00f3w<\/strong> inhalowa\u0142o <strong>3% H2 przez 1 godzin\u0119 dwa razy dziennie przez 6 miesi\u0119cy<\/strong>. Zaobserwowano zmian\u0119 wyniku <strong>ADAS-cog o -4,1 punktu<\/strong>, podczas gdy w grupie kontrolnej odnotowano <strong>+2,6<\/strong>. Dodatkowo opisano popraw\u0119 integralno\u015bci neuron\u00f3w w hipokampie w badaniu obrazowym DTI, a cz\u0119\u015b\u0107 efektu utrzymywa\u0142a si\u0119 jeszcze po roku obserwacji.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W chorobie Parkinsona obraz jest bardziej z\u0142o\u017cony. Cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 wskazywa\u0142a, \u017ce <strong>woda wzbogacona wodorem<\/strong> poprawia\u0142a wynik <strong>UPDRS<\/strong>, czyli skali oceniaj\u0105cej nasilenie objaw\u00f3w. Z kolei ma\u0142y pilota\u017c z <strong>inhalacj\u0105 gazu H2 dwa razy dziennie po 1 godzinie przez 16 tygodni<\/strong> nie wykaza\u0142 statystycznie istotnej przewagi nad placebo. To pokazuje, \u017ce wyniki s\u0105 <strong>mieszane<\/strong> i nie pozwalaj\u0105 jeszcze na zbyt daleko id\u0105ce wnioski.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce oznacza to, \u017ce wod\u00f3r jest kierunkiem interesuj\u0105cym, ale nadal badanym. Szczeg\u00f3lnie obiecuj\u0105ce s\u0105 sygna\u0142y z Alzheimera, jednak skala pr\u00f3by by\u0142a bardzo ma\u0142a. Przy takiej liczbie pacjent\u00f3w nie da si\u0119 jeszcze traktowa\u0107 wynik\u00f3w jako rozstrzygaj\u0105cych dla szerokiej populacji.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"bezpieczestwo-i-ograniczenia-obecnych-danych\">Bezpiecze\u0144stwo i ograniczenia obecnych danych<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o bezpiecze\u0144stwo, dotychczasowe doniesienia s\u0105 uspokajaj\u0105ce. W <strong>badaniu fazy I<\/strong> inhalation <strong>2,4% H2 przez 24\u201372 godziny<\/strong> u zdrowych doros\u0142ych nie spowodowa\u0142a istotnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Parametry oddechowe, neurologiczne i laboratoryjne pozostawa\u0142y w normie. R\u00f3wnie\u017c badania dotycz\u0105ce spo\u017cycia wody wzbogaconej w wod\u00f3r oraz innych form poda\u017cy nie wykazywa\u0142y powa\u017cnych skutk\u00f3w ubocznych.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jednak nie zamyka tematu. Ograniczenia s\u0105 wyra\u017ane: <strong>ma\u0142e grupy badanych, r\u00f3\u017cne formy podania, r\u00f3\u017cne st\u0119\u017cenia wodoru i r\u00f3\u017cne punkty ko\u0144cowe oceny skuteczno\u015bci<\/strong>. W badaniach ludzkich stosowano najcz\u0119\u015bciej st\u0119\u017cenia inhalowanego wodoru od <strong>1 do 3%<\/strong>, rzadziej oko\u0142o <strong>6,5%<\/strong>. Sam fakt dobrego profilu bezpiecze\u0144stwa nie oznacza jeszcze udowodnionej skuteczno\u015bci klinicznej w ka\u017cdej chorobie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi rozwa\u017casz takie wsparcie, najbezpieczniej traktowa\u0107 je jako element dodatkowy po konsultacji z lekarzem prowadz\u0105cym. Ma to szczeg\u00f3lne znaczenie wtedy, gdy choroba jest zaawansowana, pacjent stosuje wiele lek\u00f3w albo ma problemy oddechowe i kardiologiczne.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Wod\u00f3r tylko jako uzupe\u0142nienie:<\/strong> Badania s\u0105 obiecuj\u0105ce, ale nadal ma\u0142e. Inhalacje warto opisywa\u0107 jako wsparcie terapii po konsultacji z lekarzem.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n<div id=\"rank-math-faq\" class=\"rank-math-block\">\n<div class=\"rank-math-list\">\n<div id=\"faq-q-1\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Jakie s\u0105 pierwsze objawy chor\u00f3b neurodegeneracyjnych?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>To zale\u017cy od choroby. W Alzheimerze cz\u0119sto najpierw pojawia si\u0119 pogorszenie pami\u0119ci i orientacji, w Parkinsonie dr\u017cenie, sztywno\u015b\u0107 i spowolnienie ruch\u00f3w, a w ALS os\u0142abienie mi\u0119\u015bni. Cz\u0119ste s\u0105 te\u017c zaburzenia snu, nastroju i narastaj\u0105ce trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-2\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Czy choroby neurodegeneracyjne s\u0105 uleczalne?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 charakter przewlek\u0142y i post\u0119puj\u0105cy, dlatego leczenie skupia si\u0119 na \u0142agodzeniu objaw\u00f3w, spowalnianiu pogorszenia i utrzymaniu samodzielno\u015bci. Nie ma jednej terapii, kt\u00f3ra cofa wszystkie uszkodzenia neuron\u00f3w. Wczesne rozpoznanie zwykle u\u0142atwia lepsze planowanie opieki i rehabilitacji.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-3\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Kto jest najbardziej nara\u017cony na choroby neurodegeneracyjne?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>G\u0142\u00f3wnym czynnikiem ryzyka jest wiek, bo z czasem s\u0142abn\u0105 mechanizmy naprawcze i odporno\u015bciowe uk\u0142adu nerwowego. Znaczenie maj\u0105 te\u017c predyspozycje genetyczne, np. APOE4 w Alzheimerze oraz SNCA i LRRK2 w Parkinsonie. Ryzyko mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 tak\u017ce urazy g\u0142owy, toksyny, infekcje i ma\u0142a aktywno\u015b\u0107 fizyczna.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-4\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Ile os\u00f3b w Polsce choruje na choroby neurodegeneracyjne?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Wed\u0142ug danych cytowanych przez NIK i Ministerstwo Zdrowia liczba zdiagnozowanych os\u00f3b wzros\u0142a z ok. 648 tys. w 2022 r. do ok. 680 tys. w 2024 r. W samym 2024 r. odnotowano ok. 226 tys. przypadk\u00f3w Alzheimera i ok. 205 tys. Parkinsona. To pokazuje, \u017ce problem szybko narasta.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-5\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Czy inhalacje wodorem pomagaj\u0105 w chorobie Alzheimera lub Parkinsona?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>W ma\u0142ym pilota\u017cu u 8 os\u00f3b z Alzheimerem inhalacja 3% H2 dwa razy dziennie przez 6 miesi\u0119cy wi\u0105za\u0142a si\u0119 z popraw\u0105 ADAS-cog o 4,1 punktu. W Parkinsonie wyniki s\u0105 mieszane: woda z wodorem poprawia\u0142a UPDRS, ale ma\u0142y pilot inhalacyjny nie wykaza\u0142 istotnej przewagi nad placebo. To obiecuj\u0105cy, ale wci\u0105\u017c wst\u0119pny kierunek.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-q-6\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question\">Are hydrogen inhalations safe?<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer\">\n\n<p>Dotychczasowe badania nie wykaza\u0142y powa\u017cnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ani przy inhalacji, ani przy spo\u017cyciu wody wzbogaconej w wod\u00f3r. W badaniu fazy I inhalacja 2,4% H2 przez 24\u201372 godziny u zdrowych doros\u0142ych nie zaburzy\u0142a parametr\u00f3w oddechowych, neurologicznych ani laboratoryjnych. Nadal nale\u017cy traktowa\u0107 j\u0105 jako uzupe\u0142nienie, a nie zamiennik leczenia.<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Choroby neurodegeneracyjne to szeroka grupa schorze\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 zaczyna\u0107 si\u0119 bardzo r\u00f3\u017cnie, ale \u0142\u0105czy je post\u0119puj\u0105ce uszkodzenie uk\u0142adu nerwowego. Im wcze\u015bniej wychwycisz niepokoj\u0105ce objawy i skonsultujesz je neurologicznie, tym \u0142atwiej zaplanowa\u0107 diagnostyk\u0119, leczenie objawowe i realne wsparcie na kolejnych etapach choroby.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">Learn more - Click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Co to s\u0105 choroby neurodegeneracyjne i jakie schorzenia zalicza si\u0119 do tej grupy? Choroby neurodegeneracyjne to grupa schorze\u0144,&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"Co to jest choroby neurodegeneracyjne \u2013 objawy i 5 fakt\u00f3w","meta_description":"Co to jest choroby neurodegeneracyjne? Poznaj objawy, przyczyny, r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy Alzheimerem, Parkinsonem i ALS oraz sprawd\u017a dane z Polski.","meta_keyword":"co to jest choroby neurodegeneracyjne","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3038"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3038\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}