{"id":3033,"date":"2022-01-27T08:00:00","date_gmt":"2022-01-27T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/anev.com.pl\/co-to-jest-choroba-parkinsona-objawy-przyczyny-i-leczenie\/"},"modified":"2022-01-27T08:00:00","modified_gmt":"2022-01-27T07:00:00","slug":"co-to-jest-choroba-parkinsona-objawy-przyczyny-i-leczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/co-to-jest-choroba-parkinsona-objawy-przyczyny-i-leczenie\/","title":{"rendered":"Co to jest choroba Parkinsona: objawy, przyczyny i leczenie"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group section-tldr\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"section-title wp-block-paragraph\">What will you learn?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Co to jest choroba Parkinsona i na czym polega uszkodzenie m\u00f3zgu w tej chorobie?<\/strong><p>Choroba Parkinsona to post\u0119puj\u0105ca choroba neurodegeneracyjna, w kt\u00f3rej obumieraj\u0105 neurony dopaminergiczne w <strong>istocie czarnej<\/strong>, a m\u00f3zg stopniowo traci zdolno\u015b\u0107 p\u0142ynnego sterowania ruchem. Niedob\u00f3r dopaminy utrudnia inicjowanie i kontrol\u0119 ruch\u00f3w, ale mo\u017ce te\u017c wp\u0142ywa\u0107 na sen, nastr\u00f3j, prac\u0119 jelit, ci\u015bnienie t\u0119tnicze i funkcje poznawcze.<\/p><\/li><li><strong>Jakie objawy ruchowe i niemotoryczne mo\u017ce powodowa\u0107 choroba Parkinsona?<\/strong><p>Choroba Parkinsona powoduje zar\u00f3wno objawy ruchowe, jak dr\u017cenie spoczynkowe, sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni, bradykinezj\u0119 i zaburzenia chodu, jak i objawy niemotoryczne dotycz\u0105ce snu, nastroju, autonomii i poznania. W praktyce mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 problemy z r\u00f3wnowag\u0105, cichszy g\u0142os, ubo\u017csza mimika, zawroty g\u0142owy przy wstawaniu czy trudno\u015bci z koncentracj\u0105.<\/p><\/li><li><strong>Dlaczego rozwija si\u0119 choroba Parkinsona i jakie czynniki zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zachorowania?<\/strong><p>Choroba Parkinsona zwykle rozwija si\u0119 wskutek po\u0142\u0105czenia starzenia organizmu, predyspozycji genetycznych i wp\u0142ywu \u015brodowiska, a u wi\u0119kszo\u015bci chorych nie da si\u0119 wskaza\u0107 jednej przyczyny. Znaczenie mog\u0105 mie\u0107 mutacje genetyczne, ekspozycja na pestycydy, metale ci\u0119\u017ckie i urazy g\u0142owy, a na poziomie kom\u00f3rkowym bada si\u0119 te\u017c rol\u0119 mitochondri\u00f3w, \u03b1-synukleiny i stresu oksydacyjnego.<\/p><\/li><li><strong>Jak cz\u0119sta jest choroba Parkinsona w Polsce i co oznacza to dla pacjent\u00f3w oraz rodzin?<\/strong><p>W Polsce z chorob\u0105 Parkinsona \u017cyje oko\u0142o 60\u201390 tysi\u0119cy os\u00f3b, a rocznie rozpoznaje si\u0119 oko\u0142o 8 tysi\u0119cy nowych przypadk\u00f3w. Choroba dotyczy oko\u0142o 0,15\u20130,3% populacji og\u00f3lnej i oko\u0142o 1,5% os\u00f3b po 65. roku \u017cycia, co przek\u0142ada si\u0119 na rosn\u0105ce zapotrzebowanie na neurolog\u00f3w, rehabilitacj\u0119 i opiek\u0119 d\u0142ugoterminow\u0105.<\/p><\/li><\/ul>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"lead wp-block-paragraph\">Co to jest choroba Parkinsona i jakie objawy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 na pocz\u0105tku? W artykule wyja\u015bniamy przyczyny, skal\u0119 zachorowa\u0144 w Polsce oraz dost\u0119pne metody leczenia. Sprawdzamy te\u017c, co na 2026 rok m\u00f3wi\u0105 badania o inhalacjach wodorem jako terapii wspomagaj\u0105cej.<\/p>\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><p><strong>What do you find in the article?<\/strong><\/p><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#co-to-jest-choroba-parkinsona-i-na-czym-polega\">Co to jest choroba Parkinsona i na czym polega<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#objawy-choroby-parkinsona-ruchowe-i-niemotoryczne\">Objawy choroby Parkinsona: ruchowe i niemotoryczne<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#przyczyny-choroby-parkinsona-geny-rodowisko-i-starzenie\">Przyczyny choroby Parkinsona: geny, \u015brodowisko i starzenie<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jak-czsta-jest-choroba-parkinsona-w-polsce\">Jak cz\u0119sta jest choroba Parkinsona w Polsce<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#leczenie-choroby-parkinsona-standardy-i-nowe-kierunki-bada\">Leczenie choroby Parkinsona: standardy i nowe kierunki bada\u0144<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#inhalacje-wodorem-a-choroba-parkinsona-stan-bada-na-2026-rok\">Inhalacje wodorem a choroba Parkinsona: stan bada\u0144 na 2026 rok<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div><h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-to-jest-choroba-parkinsona-i-na-czym-polega\">Co to jest choroba Parkinsona i na czym polega<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chcesz zrozumie\u0107, <strong>co to jest choroba Parkinsona<\/strong>, warto zacz\u0105\u0107 od podstaw. To <strong>post\u0119puj\u0105ca choroba neurodegeneracyjna<\/strong>, czyli schorzenie, w kt\u00f3rym stopniowo uszkadzaj\u0105 si\u0119 i obumieraj\u0105 kom\u00f3rki nerwowe. W przypadku Parkinsona kluczowy problem dotyczy przede wszystkim neuron\u00f3w dopaminergicznych w tzw. <strong>istocie czarnej<\/strong>, czyli obszarze m\u00f3zgu odpowiedzialnym za precyzyjn\u0105 kontrol\u0119 ruchu.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te neurony produkuj\u0105 <strong>dopamin\u0119<\/strong> \u2013 neuroprzeka\u017anik, kt\u00f3ry pomaga planowa\u0107 ruch, uruchamia\u0107 go we w\u0142a\u015bciwym momencie i utrzymywa\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 wykonywanych czynno\u015bci. Gdy dopaminy zaczyna brakowa\u0107, m\u00f3zg ma coraz wi\u0119kszy problem z prawid\u0142owym sterowaniem mi\u0119\u015bniami. W\u0142a\u015bnie dlatego pojawiaj\u0105 si\u0119 typowe objawy, takie jak dr\u017cenie, sztywno\u015b\u0107 czy spowolnienie ruch\u00f3w.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"na-czym-polega-neurodegeneracja-w-parkinsonie\">Na czym polega neurodegeneracja w Parkinsonie<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neurodegeneracja nie zachodzi nagle. To proces, kt\u00f3ry zwykle rozwija si\u0119 przez lata. Najpierw dochodzi do subtelnych zmian w pracy kom\u00f3rek nerwowych, potem do ich uszkodzenia, a z czasem do utraty cz\u0119\u015bci z nich. Organizm przez d\u0142ugi czas potrafi cz\u0119\u015bciowo kompensowa\u0107 te zaburzenia, dlatego pierwsze objawy bywaj\u0105 niespecyficzne albo na tyle \u0142agodne, \u017ce \u0142atwo je zlekcewa\u017cy\u0107.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W chorobie Parkinsona problem nie ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do ruchu. Niedob\u00f3r dopaminy zaburza dzia\u0142anie ca\u0142ych sieci neuronalnych. W praktyce oznacza to, \u017ce opr\u00f3cz kontroli mi\u0119\u015bni mog\u0105 pogarsza\u0107 si\u0119 tak\u017ce <strong>sen, nastr\u00f3j, w\u0119ch, praca jelit, ci\u015bnienie t\u0119tnicze czy funkcje poznawcze<\/strong>. To wa\u017cne, bo wiele os\u00f3b kojarzy Parkinsona tylko z dr\u017ceniem r\u0119ki, a obraz choroby jest znacznie szerszy.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W uproszczeniu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce m\u00f3zg osoby chorej coraz trudniej \u201ewydaje polecenia\u201d cia\u0142u. Ruch staje si\u0119 wolniejszy, mniej automatyczny i wymaga wi\u0119kszego wysi\u0142ku. Czynno\u015bci, kt\u00f3re wcze\u015bniej wykonywa\u0142e\u015b odruchowo \u2013 wstawanie z krzes\u0142a, zapinanie guzik\u00f3w, obracanie si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku czy rozpocz\u0119cie marszu \u2013 zaczynaj\u0105 wymaga\u0107 koncentracji i czasu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kto-choruje-najczciej\">Kto choruje najcz\u0119\u015bciej<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015aredni wiek pocz\u0105tku choroby Parkinsona to oko\u0142o <strong>60 lat<\/strong>, a ryzyko wyra\u017anie ro\u015bnie po <strong>65. roku \u017cycia<\/strong>. To oznacza, \u017ce najcz\u0119\u015bciej rozpoznanie dotyczy senior\u00f3w, cho\u0107 nie jest to choroba wy\u0142\u0105cznie os\u00f3b bardzo starszych. Zdarzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce postacie o wcze\u015bniejszym pocz\u0105tku, zw\u0142aszcza gdy w gr\u0119 wchodz\u0105 okre\u015blone predyspozycje genetyczne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z punktu widzenia pacjenta wa\u017cne jest to, \u017ce wiek zwi\u0119ksza ryzyko, ale sam w sobie nie jest jedyn\u0105 przyczyn\u0105. <strong>Co to jest choroba Parkinsona<\/strong> w praktyce klinicznej? To zwykle efekt nak\u0142adania si\u0119 starzenia organizmu, podatno\u015bci biologicznej i innych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re przez lata uszkadzaj\u0105 uk\u0142ad nerwowy. Dlatego u dw\u00f3ch os\u00f3b w podobnym wieku przebieg schorzenia mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce rozpoznanie stawia si\u0119 na podstawie obrazu klinicznego, a nie jednego prostego badania laboratoryjnego. Je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 podejrzane objawy, znaczenie ma konsultacja neurologiczna i ocena ca\u0142ego zestawu symptom\u00f3w, a nie tylko obecno\u015b\u0107 pojedynczego dr\u017cenia.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-choroby-parkinsona-ruchowe-i-niemotoryczne\">Objawy choroby Parkinsona: ruchowe i niemotoryczne<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Objawy Parkinsona dzieli si\u0119 zwykle na <strong>ruchowe<\/strong> i <strong>niemotoryczne<\/strong>. Taki podzia\u0142 jest praktyczny, bo pozwala lepiej wychwyci\u0107 zar\u00f3wno klasyczne symptomy, jak i te mniej oczywiste. Je\u015bli interesuje Ci\u0119, <strong>co to jest choroba Parkinsona<\/strong> od strony codziennego funkcjonowania, to w\u0142a\u015bnie objawy najlepiej pokazuj\u0105 skal\u0119 problemu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-ruchowe\">Objawy ruchowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do najwa\u017cniejszych objaw\u00f3w ruchowych nale\u017c\u0105 <strong>dr\u017cenie spoczynkowe<\/strong>, <strong>sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni<\/strong>, <strong>bradykinezja<\/strong> oraz zaburzenia postawy i chodu. Bradykinezja oznacza po prostu spowolnienie ruch\u00f3w. Nie chodzi tylko o wolniejsze chodzenie. To tak\u017ce d\u0142u\u017cszy czas rozpocz\u0119cia ruchu, mniejsza sprawno\u015b\u0107 d\u0142oni i utrata naturalnej p\u0142ynno\u015bci.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dr\u017cenie spoczynkowe pojawia si\u0119 wtedy, gdy ko\u0144czyna nie wykonuje aktywnego ruchu. Cz\u0119sto zaczyna si\u0119 jednostronnie, na przyk\u0142ad w jednej r\u0119ce. Sztywno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni daje wra\u017cenie \u201ezastania\u201d cia\u0142a, utrudnia swobodne poruszanie i mo\u017ce powodowa\u0107 b\u00f3l. Z kolei bradykinezja sprawia, \u017ce codzienne czynno\u015bci trwaj\u0105 coraz d\u0142u\u017cej: pisanie staje si\u0119 mniejsze i mniej czytelne, ubieranie wolniejsze, a mimika twarzy ubo\u017csza.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Typowe s\u0105 te\u017c <strong>upo\u015bledzenie symetrii chodu<\/strong> i problemy z r\u00f3wnowag\u0105. Ch\u00f3d mo\u017ce by\u0107 drobny, z ograniczonym wsp\u00f3\u0142ruchem r\u0105k. Pacjentowi trudniej zawr\u00f3ci\u0107, utrzyma\u0107 stabilno\u015b\u0107 albo zatrzyma\u0107 si\u0119 bez utraty balansu. W bardziej zaawansowanej fazie ro\u015bnie ryzyko <strong>upadk\u00f3w<\/strong>, a to bezpo\u015brednio przek\u0142ada si\u0119 na samodzielno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-niemotoryczne\">Objawy niemotoryczne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Parkinson to nie tylko ruch. U <strong>70\u201380% pacjent\u00f3w<\/strong> wcze\u015bnie pojawia si\u0119 <strong>zaburzenie w\u0119chu<\/strong>. To jeden z najcz\u0119stszych sygna\u0142\u00f3w poprzedzaj\u0105cych klasyczne objawy motoryczne. W praktyce oznacza to, \u017ce pogorszenie rozpoznawania zapach\u00f3w mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 na d\u0142ugo przed rozpoznaniem neurologicznym.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0119ste s\u0105 tak\u017ce <strong>problemy ze snem<\/strong>, <strong>depresja<\/strong>, <strong>zaparcia<\/strong>, <strong>dysautonomia<\/strong> oraz zaburzenia poznawcze. Dysautonomia to nieprawid\u0142owa praca autonomicznego uk\u0142adu nerwowego, czyli tej cz\u0119\u015bci organizmu, kt\u00f3ra steruje funkcjami niezale\u017cnymi od woli. Mo\u017ce to oznacza\u0107 wahania ci\u015bnienia, zawroty g\u0142owy przy wstawaniu, nadmierne poty czy zaburzenia pracy przewodu pokarmowego.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U cz\u0119\u015bci chorych pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce trudno\u015bci z koncentracj\u0105, wolniejsze przetwarzanie informacji, os\u0142abienie pami\u0119ci operacyjnej, a w p\u00f3\u017aniejszych stadiach nawet ot\u0119pienie. To wa\u017cne, bo wp\u0142yw choroby nie ogranicza si\u0119 do sprawno\u015bci fizycznej. Mo\u017ce obejmowa\u0107 relacje spo\u0142eczne, prac\u0119, samodzielno\u015b\u0107 i codzienn\u0105 organizacj\u0119 \u017cycia.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"wczesne-i-pne-sygnay\">Wczesne i p\u00f3\u017ane sygna\u0142y<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">We wczesnym okresie objawy bywaj\u0105 dyskretne. Mo\u017cesz zauwa\u017cy\u0107 jednostronne dr\u017cenie r\u0119ki, mniejsz\u0105 sprawno\u015b\u0107 przy zapinaniu guzik\u00f3w, zmian\u0119 charakteru pisma, s\u0142abszy w\u0119ch albo przewlek\u0142e zaparcia. Czasem otoczenie szybciej ni\u017c sam pacjent dostrzega mniej wyra\u017an\u0105 mimik\u0119, cichszy g\u0142os czy wolniejszy ch\u00f3d.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W p\u00f3\u017aniejszych etapach choroby symptomy staj\u0105 si\u0119 bardziej z\u0142o\u017cone. Narastaj\u0105 problemy z r\u00f3wnowag\u0105, pojawiaj\u0105 si\u0119 epizody \u201ezastygni\u0119cia\u201d w ruchu, trudno\u015bci z obracaniem si\u0119, wstawaniem i chodzeniem po schodach. Wtedy nawet proste czynno\u015bci, takie jak mycie, przygotowanie posi\u0142ku czy wyj\u015bcie z domu, mog\u0105 wymaga\u0107 pomocy drugiej osoby.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie dlatego szybka ocena objaw\u00f3w ma znaczenie. Im wcze\u015bniej rozpoznasz wzorzec dolegliwo\u015bci i trafisz do neurologa, tym \u0142atwiej dobra\u0107 leczenie objawowe, rehabilitacj\u0119 i plan post\u0119powania na kolejne lata.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--warning has-luminous-vivid-amber-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u26a0\ufe0f Parkinson to nie tylko dr\u017cenie:<\/strong> U 70-80% chorych wczesnym objawem bywa pogorszenie w\u0119chu. Zaparcia, zaburzenia snu i depresja te\u017c mog\u0105 wyprzedza\u0107 objawy ruchowe.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"przyczyny-choroby-parkinsona-geny-rodowisko-i-starzenie\">Przyczyny choroby Parkinsona: geny, \u015brodowisko i starzenie<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pytanie o przyczyn\u0119 pojawia si\u0119 niemal zawsze po rozpoznaniu. Odpowied\u017a nie jest jednak prosta. <strong>Co to jest choroba Parkinsona<\/strong> od strony biologicznej? To schorzenie o <strong>z\u0142o\u017conym pod\u0142o\u017cu<\/strong>, kt\u00f3re zwykle wynika z po\u0142\u0105czenia starzenia organizmu, predyspozycji genetycznych i wp\u0142ywu \u015brodowiska. U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w nie da si\u0119 wskaza\u0107 jednego konkretnego powodu zachorowania.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"mutacje-i-dziedziczno\">Mutacje i dziedziczno\u015b\u0107<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oko\u0142o <strong>5\u201310% przypadk\u00f3w<\/strong> to formy monogenowe, czyli takie, w kt\u00f3rych du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa pojedyncza mutacja genetyczna. Do najlepiej poznanych nale\u017c\u0105 zmiany w genach <strong>SNCA, LRRK2, PRKN, PINK1 i DJ-1<\/strong>. Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cda osoba z mutacj\u0105 zachoruje w ten sam spos\u00f3b i w tym samym wieku. Geny zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko lub wp\u0142ywaj\u0105 na fenotyp choroby, ale nie determinuj\u0105 wszystkiego.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W postaciach idiopatycznych, czyli tych najcz\u0119stszych, gdzie nie ma jednego oczywistego \u017ar\u00f3d\u0142a choroby, szczeg\u00f3lne znaczenie ma <strong>GBA1<\/strong>. Ten gen uznaje si\u0119 za najcz\u0119stszy genetyczny czynnik ryzyka Parkinsona. Z punktu widzenia pacjenta wa\u017cny jest wniosek praktyczny: obci\u0105\u017cenie rodzinne mo\u017ce mie\u0107 znaczenie, ale brak takich przypadk\u00f3w w rodzinie wcale nie wyklucza choroby.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czynniki-rodowiskowe\">Czynniki \u015brodowiskowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych, kt\u00f3re wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem, nale\u017c\u0105 <strong>pestycydy, metale ci\u0119\u017ckie oraz urazy g\u0142owy<\/strong>. To nie znaczy, \u017ce kontakt z kt\u00f3rymkolwiek z tych element\u00f3w automatycznie prowadzi do Parkinsona. Chodzi raczej o d\u0142ugofalowy wp\u0142yw, kt\u00f3ry u podatnych os\u00f3b mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 prawdopodobie\u0144stwo uszkadzania neuron\u00f3w.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiek pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w ryzyka. \u015aredni pocz\u0105tek choroby to oko\u0142o 60 lat, a po 65. roku \u017cycia zachorowalno\u015b\u0107 wyra\u017anie ro\u015bnie. Starzenie si\u0119 uk\u0142adu nerwowego nie wywo\u0142uje choroby samo z siebie, ale os\u0142abia zdolno\u015b\u0107 kom\u00f3rek do naprawy i radzenia sobie z obci\u0105\u017ceniami \u015brodowiskowymi.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"mitochondria-biaka-i-stres-oksydacyjny\">Mitochondria, bia\u0142ka i stres oksydacyjny<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na poziomie kom\u00f3rkowym du\u017ce znaczenie maj\u0105 <strong>dysfunkcje mitochondri\u00f3w<\/strong>, czyli struktur odpowiedzialnych za produkcj\u0119 energii. Gdy mitochondria dzia\u0142aj\u0105 gorzej, neuron ma mniej zasob\u00f3w do prawid\u0142owej pracy i naprawy. To szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w kom\u00f3rkach nerwowych, kt\u00f3re s\u0105 bardzo aktywne metabolicznie i wyj\u0105tkowo wra\u017cliwe na zaburzenia energetyczne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolejny mechanizm to <strong>zaburzone usuwanie bia\u0142ek<\/strong>. Kom\u00f3rki stale produkuj\u0105 i rozk\u0142adaj\u0105 bia\u0142ka. Je\u015bli ten system dzia\u0142a nieprawid\u0142owo, niekt\u00f3re cz\u0105steczki mog\u0105 si\u0119 gromadzi\u0107 i uszkadza\u0107 neurony. W Parkinsonie du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 nieprawid\u0142owemu metabolizmowi bia\u0142ek zwi\u0105zanych z \u03b1-synuklein\u0105, bo to jeden z centralnych temat\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa r\u00f3wnie\u017c <strong>oxidative stress<\/strong>, czyli nadmiar reaktywnych cz\u0105steczek uszkadzaj\u0105cych kom\u00f3rk\u0119. W uproszczeniu mo\u017cna to por\u00f3wna\u0107 do przyspieszonego \u201ezu\u017cywania si\u0119\u201d tkanek pod wp\u0142ywem niestabilnych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych. Je\u015bli jednocze\u015bnie s\u0142abnie ochrona antyoksydacyjna, neurony dopaminergiczne staj\u0105 si\u0119 bardziej podatne na zniszczenie.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie z tego powodu w badaniach nad terapiami wspomagaj\u0105cymi tak cz\u0119sto analizuje si\u0119 wp\u0142yw na mitochondria, DNA i markery stresu oksydacyjnego. Nadal jednak trzeba wyra\u017anie oddziela\u0107 <strong>hipotezy biologiczne<\/strong> from <strong>potwierdzonego efektu klinicznego<\/strong>. Dobre uzasadnienie mechanizmu nie oznacza jeszcze, \u017ce dana metoda realnie poprawi funkcjonowanie pacjenta.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-czsta-jest-choroba-parkinsona-w-polsce\">Jak cz\u0119sta jest choroba Parkinsona w Polsce<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Choroba Parkinsona jest w Polsce istotnym problemem zdrowotnym i spo\u0142ecznym. Szacuje si\u0119, \u017ce \u017cyje z ni\u0105 oko\u0142o <strong>60\u201390 tysi\u0119cy os\u00f3b<\/strong>, a ka\u017cdego roku rozpoznaje si\u0119 oko\u0142o <strong>8 tysi\u0119cy nowych przypadk\u00f3w<\/strong>. To oznacza, \u017ce nie jest to schorzenie rzadkie, szczeg\u00f3lnie w starzej\u0105cym si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"dane-dla-polski\">Dane dla Polski<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wska\u017aniki epidemiologiczne pomagaj\u0105 lepiej zrozumie\u0107 skal\u0119 zjawiska. W populacji og\u00f3lnej Parkinson dotyczy oko\u0142o <strong>0,15\u20130,3%<\/strong> os\u00f3b. Przeliczaj\u0105c to inaczej, daje to oko\u0142o <strong>120\u2013180 przypadk\u00f3w na 100 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w<\/strong>. To warto\u015bci, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105, \u017ce choroba jest dobrze znanym wyzwaniem neurologicznym w codziennej praktyce klinicznej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla pacjenta te liczby maj\u0105 praktyczne znaczenie. Oznaczaj\u0105 wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenie systemu ochrony zdrowia, rosn\u0105ce zapotrzebowanie na neurolog\u00f3w, rehabilitacj\u0119, opiek\u0119 d\u0142ugoterminow\u0105 i wsparcie dla rodzin. Parkinson nie dotyka wy\u0142\u0105cznie jednej osoby \u2013 zwykle wp\u0142ywa na organizacj\u0119 \u017cycia ca\u0142ego domu.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czsto-wystpowania-wedug-wieku\">Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania wed\u0142ug wieku<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0119sto\u015b\u0107 zachorowa\u0144 ro\u015bnie wraz z wiekiem. W grupie os\u00f3b po <strong>65. roku \u017cycia<\/strong> choroba Parkinsona dotyczy oko\u0142o <strong>1,5%<\/strong> populacji. To wyra\u017anie wi\u0119cej ni\u017c w ca\u0142ej populacji og\u00f3lnej. W praktyce oznacza to, \u017ce wraz ze starzeniem si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa liczba chorych b\u0119dzie najprawdopodobniej ros\u0142a.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To r\u00f3wnie\u017c wyja\u015bnia, dlaczego odpowied\u017a na pytanie <strong>co to jest choroba Parkinsona<\/strong> coraz cz\u0119\u015bciej interesuje nie tylko pacjent\u00f3w, ale te\u017c ich bliskich. W rodzinach wielopokoleniowych temat pojawia si\u0119 cz\u0119\u015bciej ni\u017c jeszcze kilkana\u015bcie lat temu, bo wyd\u0142u\u017ca si\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia, a wraz z ni\u0105 ro\u015bnie liczba chor\u00f3b neurodegeneracyjnych.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"leczenie-choroby-parkinsona-standardy-i-nowe-kierunki-bada\">Leczenie choroby Parkinsona: standardy i nowe kierunki bada\u0144<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na dzi\u015b leczenie Parkinsona ma przede wszystkim charakter <strong>objawowy<\/strong>. Oznacza to, \u017ce celem terapii jest zmniejszenie dolegliwo\u015bci i poprawa codziennego funkcjonowania, a nie ca\u0142kowite zatrzymanie procesu neurodegeneracji. To istotne rozr\u00f3\u017cnienie, bo oczekiwania wobec leczenia musz\u0105 by\u0107 realistyczne.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"lewodopa-i-leczenie-objawowe\">Lewodopa i leczenie objawowe<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Lewodopa<\/strong> pozostaje z\u0142otym standardem w \u0142agodzeniu objaw\u00f3w motorycznych. To lek, z kt\u00f3rego organizm mo\u017ce wytworzy\u0107 dopamin\u0119. Dzi\u0119ki temu zmniejsza si\u0119 sztywno\u015b\u0107, poprawia p\u0142ynno\u015b\u0107 ruch\u00f3w i \u0142atwiej kontrolowa\u0107 codzienn\u0105 aktywno\u015b\u0107. U wielu pacjent\u00f3w odpowiednio dobrana terapia przynosi wyra\u017an\u0105 popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce leczenie nie opiera si\u0119 jednak wy\u0142\u0105cznie na jednym preparacie. Neurolog mo\u017ce stosowa\u0107 tak\u017ce leki uzupe\u0142niaj\u0105ce, w tym <strong>inhibitory metabolizmu<\/strong>, kt\u00f3re wyd\u0142u\u017caj\u0105 dzia\u0142anie dopaminy lub lewodopy. Dob\u00f3r schematu zale\u017cy od wieku, dominuj\u0105cych objaw\u00f3w, czasu trwania choroby i tolerancji leczenia.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z czasem u cz\u0119\u015bci chorych pojawiaj\u0105 si\u0119 fluktuacje dzia\u0142ania lek\u00f3w. To sytuacja, w kt\u00f3rej lek raz dzia\u0142a dobrze, a innym razem objawy wracaj\u0105 przed kolejn\u0105 dawk\u0105. Wtedy konieczne bywa bardziej precyzyjne ustawienie godzin przyjmowania lek\u00f3w albo rozszerzenie terapii.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"terapie-zaawansowane\">Terapie zaawansowane<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W bardziej zaawansowanej chorobie stosuje si\u0119 <strong>terapie implantacyjne<\/strong>, <strong>leczenie ci\u0105g\u0142e<\/strong> oraz inne formy intensywniejszego wsparcia farmakologicznego. Ich celem jest stabilizacja objaw\u00f3w wtedy, gdy standardowe dawkowanie tabletek przestaje wystarcza\u0107.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie rozwi\u0105zania rozwa\u017ca si\u0119 zwykle wtedy, gdy objawy znacz\u0105co utrudniaj\u0105 funkcjonowanie mimo leczenia podstawowego. Wa\u017cna jest przy tym nie tylko skuteczno\u015b\u0107, ale te\u017c stan og\u00f3lny pacjenta, obecno\u015b\u0107 zaburze\u0144 poznawczych, chor\u00f3b towarzysz\u0105cych i mo\u017cliwo\u015bci regularnej kontroli neurologicznej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Opr\u00f3cz farmakoterapii istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa rehabilitacja, trening r\u00f3wnowagi, \u0107wiczenia chodu, logopedia oraz wsparcie psychologiczne. Sam lek nie rozwi\u0105zuje wszystkich problem\u00f3w. W dobrze prowadzonym leczeniu liczy si\u0119 po\u0142\u0105czenie kilku metod, kt\u00f3re razem pomagaj\u0105 utrzyma\u0107 samodzielno\u015b\u0107 mo\u017cliwie d\u0142ugo.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"czy-powstan-terapie-modyfikujce-przebieg-choroby\">Czy powstan\u0105 terapie modyfikuj\u0105ce przebieg choroby<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jedno z najwa\u017cniejszych pyta\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnej neurologii. Przegl\u0105d bada\u0144 z <strong>maja 2025 roku<\/strong> wskazuje kilka g\u0142\u00f3wnych kierunk\u00f3w: <strong>przeciwcia\u0142a przeciw \u03b1-synukleinie<\/strong>, <strong>aktywatory GBA<\/strong>, <strong>agonist\u00f3w GLP-1<\/strong> and <strong>inhibitory kinaz<\/strong>. Ka\u017cda z tych grup ma inne za\u0142o\u017cenie \u2013 jedne maj\u0105 ogranicza\u0107 toksyczne bia\u0142ka, inne wspiera\u0107 metabolizm kom\u00f3rkowy lub wp\u0142ywa\u0107 na szlaki zapalne i neurodegeneracyjne.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimo du\u017cych nadziei trzeba zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107. <strong>Na 2026 rok nadal nie ma zatwierdzonej terapii spowalniaj\u0105cej przebieg choroby Parkinsona<\/strong>. Oznacza to, \u017ce cho\u0107 badania s\u0105 intensywne i naukowo uzasadnione, \u017cadna z tych metod nie wesz\u0142a jeszcze do rutynowego standardu leczenia jako skuteczna terapia modyfikuj\u0105ca przebieg choroby.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--info has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\ud83d\udca1 Na 2026 brak terapii spowalniaj\u0105cej:<\/strong> Badane s\u0105 m.in. przeciwcia\u0142a anty-\u03b1-synukleinie, aktywatory GBA, agoni\u015bci GLP-1 i inhibitory kinaz, ale \u017cadna metoda nie jest jeszcze standardem leczenia.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"inhalacje-wodorem-a-choroba-parkinsona-stan-bada-na-2026-rok\">Inhalacje wodorem a choroba Parkinsona: stan bada\u0144 na 2026 rok<\/h2>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W kontek\u015bcie terapii wspomagaj\u0105cych coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 temat wodoru molekularnego. Warto jednak oddzieli\u0107 marketingowe uproszczenia od danych naukowych. Je\u015bli pytasz, czy inhalacje wodorem pomagaj\u0105 w Parkinsonie, uczciwa odpowied\u017a brzmi: <strong>na razie dowody s\u0105 ograniczone i nie potwierdzaj\u0105 wyra\u017anej poprawy klinicznej<\/strong> w badaniach najwy\u017cszej jako\u015bci.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-pokazay-badania-kliniczne\">Co pokaza\u0142y badania kliniczne<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W <strong>randomizowanym, podw\u00f3jnie za\u015blepionym badaniu pilotowym<\/strong> inhalacje wodorem nie przynios\u0142y istotnej poprawy w skali <strong>MDS-UPDRS<\/strong> wzgl\u0119dem placebo. To wa\u017cna informacja, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie takie badania maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 przy ocenie skuteczno\u015bci klinicznej. Je\u015bli wynik w dobrze zaprojektowanym badaniu nie pokazuje istotnej przewagi nad placebo, nie mo\u017cna uczciwie m\u00f3wi\u0107 o potwierdzonej skuteczno\u015bci objawowej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W innym badaniu, z kr\u00f3tsz\u0105 inhalacj\u0105, r\u00f3wnie\u017c nie stwierdzono zmiany objaw\u00f3w klinicznych. Zaobserwowano natomiast wzrost markera stresu oksydacyjnego o oko\u0142o <strong>16%<\/strong>. Autorzy interpretowali to jako mo\u017cliwy efekt uruchomienia mechanizm\u00f3w obronnych organizmu, czyli tzw. odpowiedzi hormetycznej. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej: organizm m\u00f3g\u0142 zareagowa\u0107 aktywacj\u0105 w\u0142asnych system\u00f3w ochrony, ale nie prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to bezpo\u015brednio na mierzaln\u0105 popraw\u0119 objaw\u00f3w.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla r\u00f3wnowagi warto wspomnie\u0107 o <strong>opisie pojedynczego pacjenta<\/strong>, u kt\u00f3rego po 3 miesi\u0105cach inhalacji wodorem odnotowano popraw\u0119 dr\u017cenia, sztywno\u015bci i postawy cia\u0142a. Tego typu obserwacje s\u0105 interesuj\u0105ce, ale maj\u0105 ograniczon\u0105 warto\u015b\u0107 dowodow\u0105. Jeden przypadek nie pozwala stwierdzi\u0107, czy poprawa wynika\u0142a z samej inhalacji, naturalnych waha\u0144 objaw\u00f3w, leczenia podstawowego czy innych czynnik\u00f3w.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-h2-moe-dziaa-w-mzgu\">Jak H2 mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w m\u00f3zgu<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hipotezy dotycz\u0105ce dzia\u0142ania wodoru s\u0105 biologicznie ciekawe. Ma\u0142a cz\u0105steczka <strong>H2<\/strong> mo\u017ce przenika\u0107 przez barier\u0119 krew\u2013m\u00f3zg, a wed\u0142ug cz\u0119\u015bci autor\u00f3w mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na stres oksydacyjny, chroni\u0107 mitochondria i ogranicza\u0107 uszkodzenia zwi\u0105zane z reaktywnymi formami tlenu. W literaturze pojawia si\u0119 te\u017c potencjalne neutralizowanie rodnik\u00f3w hydroksylowych oraz ograniczanie utleniania dopaminy w istocie czarnej.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To mechanizmy teoretycznie istotne, bo stres oksydacyjny i zaburzenia mitochondrialne s\u0105 zaanga\u017cowane w patogenez\u0119 Parkinsona. Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107 rzecz najwa\u017cniejsz\u0105: <strong>potencjalny mechanizm dzia\u0142ania nie jest r\u00f3wnoznaczny z potwierdzon\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 kliniczn\u0105<\/strong>. W neurologii wiele obiecuj\u0105cych koncepcji nie prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej na realn\u0105 popraw\u0119 stanu pacjent\u00f3w w du\u017cych badaniach.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"bezpieczestwo-i-ograniczenia-terapii-wspomagajcej\">Bezpiecze\u0144stwo i ograniczenia terapii wspomagaj\u0105cej<\/h3>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z dost\u0119pnych danych wynika, \u017ce inhalacje wodorem by\u0142y <strong>dobrze tolerowane<\/strong> tak\u017ce przy st\u0119\u017ceniu <strong>6,5%<\/strong> przez okres do <strong>16 tygodni<\/strong>, bez powa\u017cnych skutk\u00f3w ubocznych. To istotny plus z punktu widzenia terapii wspomagaj\u0105cych. Dobra tolerancja nie oznacza jednak automatycznie skuteczno\u015bci \u2013 oznacza jedynie, \u017ce metoda wydaje si\u0119 bezpieczna w badanych warunkach.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najuczciwsze stanowisko na 2026 rok jest takie, \u017ce inhalacje wodorem mo\u017cna rozpatrywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako <strong>uzupe\u0142nienie<\/strong> standardowego post\u0119powania, a nie jego zamiennik. Nie zast\u0119puj\u0105 one lewodopy, leczenia prowadzonego przez neurologa, rehabilitacji ani monitorowania przebiegu choroby. Ewentualne korzy\u015bci mog\u0105 zale\u017ce\u0107 od dawki, czasu ekspozycji i stadium choroby, a w p\u00f3\u017anych etapach cz\u0119\u015b\u0107 zmian mo\u017ce by\u0107 ju\u017c nieodwracalna.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u017celi rozwa\u017casz takie wsparcie, najrozs\u0105dniej potraktowa\u0107 je jako element dodatkowy, kt\u00f3ry wymaga realnych oczekiwa\u0144. Priorytetem pozostaje leczenie zgodne z aktualnymi standardami neurologicznymi. W\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie najlepiej rozumie\u0107 temat wodoru przy Parkinsonie: jako obszar bada\u0144, a nie potwierdzon\u0105 metod\u0119 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na przebieg choroby.<\/p>\n\n<div class=\"wp-block-group info-box info-box--tip has-vivid-green-cyan-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2705 Wod\u00f3r tylko jako wsparcie:<\/strong> Badania nie potwierdzi\u0142y dot\u0105d wyra\u017anej poprawy w skali MDS-UPDRS. Inhalacje mo\u017cna rozwa\u017ca\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako uzupe\u0142nienie zalece\u0144 neurologa.<\/p><\/div><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"najczciej-zadawane-pytania\">Frequently Asked Questions<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Choroba Parkinsona to z\u0142o\u017cone schorzenie neurodegeneracyjne, kt\u00f3re obejmuje zar\u00f3wno objawy ruchowe, jak i wiele problem\u00f3w niemotorycznych. Na 2026 rok podstaw\u0105 pozostaje leczenie objawowe, a terapie wspomagaj\u0105ce, w tym inhalacje wodorem, wymagaj\u0105 ostro\u017cnej i realistycznej oceny. Je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 niepokoj\u0105ce sygna\u0142y, najwa\u017cniejszym krokiem pozostaje konsultacja z neurologiem i uporz\u0105dkowana diagnostyka.<\/p> <p class=\"wp-block-paragraph\">If you want to learn more click here: <a href=\"https:\/\/anev.com.pl\/en\/\">https:\/\/anev.com.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czego si\u0119 dowiesz? Co to jest choroba Parkinsona i na czym polega uszkodzenie m\u00f3zgu w tej chorobie? Choroba Parkinsona to post\u0119puj\u0105ca&#8230;<\/p>","protected":false},"author":8,"featured_media":888,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-3033","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"acf":[],"meta_title":"Co to jest choroba Parkinsona \u2013 objawy i leczenie 2026","meta_description":"Co to jest choroba Parkinsona? Poznaj objawy, przyczyny, leczenie i stan bada\u0144 nad inhalacjami wodorem w 2026 roku. Sprawd\u017a najwa\u017cniejsze fakty.","meta_keyword":"co to jest choroba Parkinsona","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3033\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anev.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}